Ungerija

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search
Ungerija
Magyarország
Magyarország – Bandiera Magyarország – Emblema
Innu nazzjonali: Himnusz
Innu
EU-Hungary.svg
Belt kapitali
(u l-ikbar belt)
Budapest
47°26′N 19°15′E / 47.433°N 19.25°E / 47.433; 19.25
Lingwi uffiċjali Ungeriż
Gvern Repubblika parlamentari
 -  President János Áder
 -  Prim Ministru Viktor Orbán
 -  Kelliem tal-Parlament László Kövér
Formazzjoni
 -  Fondazzjoni 895 
 -  Renju kristjan 1000 
 -  Seċessjoni mill-Awstrija-Ungerija 1918 
 -  Repubblika kurrenti 23 ta' Ottubru 1989 
Erja
 -  Total 93,030 km2 (109)
35,919 mil kwadru 
 -  Ilma (%) 0.74%
Popolazzjoni
 -  stima tal-2012 9,942,000[2] (84)
 -  ċensiment tal-2011 9,937,628[1] 
 -  Densità 107.2/km2 (94)
279.0/mili kwadri
PGD (PSX) stima tal-2012
 -  Total $195.630 biljun[3] 
 -  Per capita $19,637[3] 
PGD (nominali) stima tal-2012
 -  Total $126.873 biljun[3] 
 -  Per capita $12,735[3] 
IŻU (2013) Increase 0.831[4] (għoli ħafna) (37)
Valuta Forint (HUF)
Żona tal-ħin CET (UTC+1)
Kodiċi telefoniku +36
TLD tal-internet .hu1
1 Ukoll .eu, li hi maqsuma flimkien mal-istati membri l-oħra tal-Unjoni Ewropea.

L-Ungerija (Ungeriż:Magyarország) hija pajjiż interkjuż fl-Ewropa Ċentrali.[5] Il-pajjiż jinsab fil-Pjanura Pannonika u huwa mdawwar mis-Slovakkja lejn it-tramuntana, l-Ukraina u r-Rumanija lejn il-lvant, is-Serbja u l-Kroazja lejn in-nofsinhar, is-Slovenja lejn il-lbiċ u l-Awstrija lejn il-punent. Il-belt kapitali u l-akbar belt hija Budapest. L-Ungerija hija membru tal-Unjoni Ewropea, tan-NATO, tal-OECD, tal-Grupp Visegrád, u tal-Ftehim Schengen. Il-lingwa uffiċjali hija l-Ungeriż, magħrufa ukoll bħala Magyar, li hija parti mill-Grupp Finno-Ugriċi u hija l-aktar lingwa mhux Indo-Ewropea mitkellma fl-Ewropa.[6]

Is-sistema politika[immodifika | immodifika s-sors]

L-Ungerija hija repubblika parlamentari b’kap tal-gvern - il-prim ministru - li jeżerċita s-setgħa eżekuttiva u kap tal-istat - il-president - li r-responsabbiltajiet primarji tiegħu huma rappreżentattivi. L-Ungerija hija maqsuma fi 19-il provinċja, Budapest, u 23 belt b’awtorità fil-livell tal-kontea.[7]

Il-kummerċ u l-ekonomija[immodifika | immodifika s-sors]

L-aktar setturi importanti tal-ekonomija tal-Ungerija fl-2018 kienu l-industrija (25.9%), il-kummerċ bl-ingrossa u bl-imnut, it-trasport, l-akkomodazzjoni u s-servizzi tal-ikel (18.5%), l-amministrazzjoni pubblika, id-difiża, l-edukazzjoni, is-saħħa tal-bniedem u l-attivitajiet ta’ xogħol soċjali (16.8%).[7]

Il-kummerċ fi ħdan l-UE jammonta għal 82% tal-esportazzjonijiet tal-Ungerija (il-Ġermanja 27%, ir-Rumanija, is-Slovakkja, l-Awstrija u l-Italja 5% kull wieħed), filwaqt li barra mill-UE 2% jmorru kemm fl-Istati Uniti u kif ukoll fl-Ukrajna.[7]

F’termini ta’ importazzjonijiet, 75% jiġu minn Stati Membri tal-UE (il-Ġermanja 25%, l-Awstrija 6% u l-Polonja u n-Netherlands 5%), filwaqt li barra mill-UE 6% jiġu miċ-Ċina u 5% mir-Russja.[7]

L-Ungerija fl-UE[immodifika | immodifika s-sors]

Hemm 21 membru fil-Parlament Ewropew mill-Ungerija.

Fil-Kunsill tal-UE, il-ministri nazzjonali jiltaqgħu b'mod regolari biex jadottaw il-liġijiet tal-UE u jikkoordinaw il-politiki. Il-laqgħat tal-Kunsill jattendu għalihom regolarment rappreżentanti tal-gvern Ungeriż, skont il-qasam tal-politika li jkun qed jiġi indirizzat. Il-Kunsill tal-UE m’għandux persuna waħda permanenti bħala president (bħal pereżempju, il-Kummissjoni jew il-Parlament). Minflok, ix-xogħol jitmexxa mill-pajjiż li jkollu l-Presidenza tal-Kunsill, li jinbidel kull sitt xhur. Matul dawn is-6 xhur, il-ministri mill-gvern ta’ dak il-pajjiż jippresiedu u jgħinu jiddeterminaw l-aġenda tal-laqgħat tal-Kunsill f’kull qasam ta’ politika, u jiffaċilitaw id-djalogu ma’ istituzzjonijiet oħra tal-UE. Dati tal-presidenzi Ungeriżi: Jan-Ġun 2011

Il-Kummissarju nominat mill-Ungerija għall-Kummissjoni Ewropea hu Olivér Várhelyi, li hu responsabbli għall-Viċinat u n-Negozjati għat-Tkabbir.

Il-Kummissjoni hija rrappreżentata f’kull pajjiż tal-UE minn uffiċċju lokali, imsejjaħ “rappreżentanza”.

L-Ungerija għandha 12-il rappreżentant fil-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew. Dan il-korp konsultattiv – li jirrappreżenta lil dawk li jħaddmu, il-ħaddiema u gruppi oħra ta’ interess – huwa kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex ikun hemm idea aħjar tal-bidliet possibbli tas-sitwazzjonijiet soċjali u tax-xogħol fil-pajjiżi membri.

L-Ungerija għandha 12-il rappreżentant fil-Kumitat Ewropew tar-Reġjuni, l-assemblea tar-rappreżentanti reġjonali u lokali tal-UE. Dan il-korp konsultattiv jiġi kkonsultat dwar il-liġijiet proposti, biex jiżgura li dawn il-liġijiet iqisu l-perspettiva minn kull reġjun tal-UE.

L-Ungerija tikkomunika wkoll mal-istituzzjonijiet tal-UE permezz tar-rappreżentanza permanenti tagħha fi Brussell. Bħala l-“ambaxxata għall-UE” tal-Ungerija, il-kompitu ewlieni tagħha hu li tiżgura li l-interessi u l-politiki tal-pajjiż huma segwiti b’mod effettiv kemm jista’ jkun fl-UE.[7]

Il-Baġits u l-Finanzjament[immodifika | immodifika s-sors]

L-ammont li jħallas kull pajjiż tal-UE fil-baġit tal-UE huwa kkalkulat b’mod ġust, skont il-mezzi. Aktar ma tkun kbira l-ekonomija tal-pajjiż, aktar iħallas – u viċi versa. L-għan tal-baġit tal-UE mhuwiex li jipprova jqassam mill-ġdid il-ġid, iżda pjuttost jiffoka fuq il-ħtiġijiet tal-Ewropej b’mod ġenerali.

Ċifri tal-2018 għall-Ungerija:

  • Nefqa totali tal-UE fl-Ungerija – € 6.298 biljun (ekwivalenti għal 4.97% tal-ekonomija Ungeriża)
  • Kontribuzzjoni totali għall-baġit tal-UE – € 1.076 biljun (ekwivalenti għal 0.85% tal-ekonomija Ungeriża)

Il-flus imħallsa fil-baġit tal-UE mill-Ungerija jgħinu biex jiġu ffinanzjati programmi u proġetti fil-pajjiżi kollha tal-UE – bħall-bini ta’ toroq, is-sussidjar ta’ riċerkaturi u l-ħarsien tal-ambjent.[7]

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ Hungarian Central Statistical Office Census Data 2011. 28 ta' Marzu 2013.
  2. ^ KSH . 15 ta' Awwissu 2012.
  3. ^ a b c d Ungerija. International Monetary Fund, Ottubru 2012
  4. ^ Human Development Report 2013. Ġnus Magħquda, 2013
  5. ^ Geography ::Hungary. cia.gov
  6. ^ Globally speaking: motives for adopting English vocabulary in other languages – Google Books, Google Books,
  7. ^ a b c d e f Ungerija, europa.eu