Ukraina

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Aqbeż lejn: navigazzjoni, fittex
Ukraina
Україна
Україна – Bandiera Україна – Emblema
Innu nazzjonali: 
"Ще не вмерла України" (Ukrain)[1]
Shche ne vmerla Ukrayiny (trażlitterazzjoni)
Il-Glorja tal-Ukraina għadha ma tmermitx

Europe-Ukraine (disputed territory).svg
Mappa tal-Ukraina wara li l-Krimea u Sevastopol saru parti mir-Russja fl-2014
Belt kapitali
(u l-ikbar belt)
Kiev
50°27′N 30°30′E / 50.45°N 30.5°E / 50.45; 30.5
Lingwi uffiċjali Ukrain
Gvern Repubblika semi-presidenzjali unitarja
 -  President Petro Poroshenko
 -  Prim Ministru Volodymyr Hroysman
 -  Kelliem tal-Parlament Andriy Parubiy
Formazzjoni
 -  Kievan Rus' 882 
 -  Renju ta'
Galizja–Volhynia
1199 
 -  Cossack Hetmanate 17 ta' Awwissu 1649 
 -  Repubblika Nazzjonali Ukraina 7 ta' Novembru 1917 
 -  Repubblika Nazzjonali Ukraina tal-Punent 1 ta' Novembru 1918 
 -  SSR Ukraina 10 ta' Marzu 1919 
 -  Carpatho-Ukraina 8 ta' Ottubru 1938 
 -  Annessjoni Sovjetika
tal-Ukraina tal-Punent
15 ta' Novembru 1939 
 -  Dikjarazzjoni tal-
Indipendenza Ukraina
30 ta' Ġunju 1941 
 -  Indipendenza mill-
Unjoni Sovjetika
24 ta' Awwissu 1991a 
Erja
 -  Total 603,628 km2 (46)
233,090 mil kwadru 
 -  Ilma (%) 7
Popolazzjoni
 -  stima tal-2012 44,854,065[2] (28)
 -  ċensiment tal-2001 48,457,102 
 -  Densità 77/km2 (115)
199/mili kwadri
PGD (PSX) stima tal-2012
 -  Total $344.727 biljun[3] 
 -  Per capita $7,598[3] 
PGD (nominali) stima tal-2012
 -  Total $180.174 biljun[3] 
 -  Per capita $3,971[3] 
IŻU (2013) Increase 0.740[4] (għoli) (78)
Valuta hryvnia (UAH)
Żona tal-ħin EET (UTC+2)
Kodiċi telefoniku +380
TLD tal-internet .ua
.укр
1 Referendum tal-indipendenza kien sar fl-1 ta' Diċembru, wara li l-indipendenza Ukraina kienet finalizzata fis-26 ta' Diċembru. Il-kostituzzjoni attwali ġiet adottata fit-28 ta' Ġunju 1996.

L-Ukraina (en-us-Ukraine.ogg juːˈkreɪn ; Ukrain:Україна, translitterata:Ukrayina), hi nazzjon fl-Ewropa tal-Lvant. L-Ukraina għandha fruntieri mal-Federazzjoni Russa lejn il-lvant u grigal, mal-Bjelorussja għall-majjistral, mal-Polonja, is-Slovakkja u l-Ungerija lejn il-punent, mar-Rumanija u l-Moldova għall-lbiċ, u mal-Baħar l-Iswed u l-Baħar ta' Azov fin-nofsinhar u x-xlokk, rispettivament. Il-pajjiż għandhu erja ta' 603,628 km², li huwa l-akbar pajjiż fl-Ewropa.[5][6][7]

Skont it-teorija popolari u stabbilita sew, l-istat medjevali ta' Kievan Rus ġie stabbilit mill-Varanġjani fid-9 seklu bħala l-ewwel storja rreġistrata mill-istat tal-iSlavi tal-Lvant. In-nazzjon ħareġ b'saħħtu fil-Medju Evu iżda ddiżintegra fis-seklu 12. Sa nofs is-seklu 14, it-territorji Ukraini kienu taħt ir-regola ta' tliet poteri esterni: l-Orda tad-Deħeb, il-Gran Dukat tal-Litwanja, u r-Renju tal-Polonja.[8] Wara l-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana (1700–1721), l-Ukraina kienet maqsuma fost numru ta' setgħat reġjonali. Mis-seklu 19, l-akbar parti tal-Ukraina ġiet integrata fl-Imperu Russu, bil-bqija taħt il-kontroll Awstro-Ungeriż.

F'Novembru tal-2013, beda l-Ewromaidan, sensiela ta' protesti f'Kiev u diversi partijiet oħra tal-pajjiż. Dan wassal għal rivoluzzjoni fejn fiha il-gvern ta' Viktor Yanukovych ġie mneħħi u floku Oleksandr Turchynov sar president. Fi Frar tal-2014 bdiet il-Kriżi tal-Krimea, li spiċċat bir-Russja tieħu kontroll tal-Krimea u l-belt ta' Sevastopol f'Marzu, għalkemm dan mhu rikonoxxut mill-ebda pajjiż.

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ (Ukrain) Law of Ukraine. State Anthem of Ukraine. Verkhovna Rada tal-Ukraina, 6 ta' Marzu 2003
  2. ^ People and Society: Ukraine. CIA World Factbook
  3. ^ a b c d Report for Selected Countries and Subjects. International Monetary Fund, Ottubru 2012
  4. ^ Human Development Report 2013. Ġnus Magħquda, 2013
  5. ^ Global Clinical Trials by Richard Chin, Elsevier, 2011, ISBN 0-12-381537-1 (page 345)
  6. ^ Futur ta ' Google Earth by Chandler Evans, BookSurge Publishing, 2008, ISBN 1-4196-8903-7 (page 174)
  7. ^ Basic facts about Ukraine. Ukrainian consul in NY
  8. ^ Ukraine :: History – Britannica Online Encyclopedia. Britannica.com