Birkirkara

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Aqbeż lejn: navigazzjoni, fittex
Birkirkara
Emblema

Mottu: In hoc signo vinces

Isem uffiċjali: Birkirkara
Stat: Malta Malta

Mappa

Latitudni: 35°53′48″N N
Lonġitudni: 14°27′45″E E
Erja: 2.7 km²
Popolazzjoni:
 – Total:
 – Densità:

22,232
8,200/km2
Konfini: Ħal Balzan, Iklin, Ħal Lija, Msida, San Ġiljan, Santa Venera, Ħal Qormi
Sindku: Michael Fenech Adami (PN)
Qaddis patrun:
 – Ġurnata:
Santa Elena, Santa Marija, San Ġużepp il-Ħaddiem, Madonna tal-Karmnu, Sant Anton ta' Padova
Sit elettroniku: Sit Uffiċjali

Birkirkara hija belt fiċ-ċentru ta' Malta. Hija l-aktar belt popolata fuq il-gżira, bit-22,232 abitant f'Marzu 2011.[1] Il-belt tikkonsisti f'ħames parroċċi awtonomi: Santa Elena, San Ġużepp Ħaddiem, il-Madonna tal-Karmnu, Santa Marija u San Ġorġ Preca (Swatar). Għandha wkoll wieħed mill-kulleġġi l-iżjed famużi f'Malta, il-Kulleġġ San Alwiġi.

Birkirkara hija l-belt tal-eks President u eks Prim Ministru Edward Fenech Adami u l-eks Primi Ministru Alfred Sant u wkoll il-post fejn twieled l-ewwel President ta' Malta Anthony Mamo.

Il-Mottu tal-belt huwa "In hoc signo vinces" ("B'dan is-sinjal inti tirbaħ") għall-viżjoni tas-salib li kellu l-Imperatur Kostantinu bin Santa Elena, li wasslet għall-konverżjoni tiegħu għall-fidi Nisranija, u l-arma għandha salib aħmar sempliċi, b'kuruna fuqha.

Storja[immodifika | immodifika s-sors]

Il-Parroċċa ta' Birkirkara kienet ilha mill-1360 bil-kappella ta' Santa Elena fil-limiti tal-Għargħar. Fl-1436, l-Isqof Mons. Dusina rrikonoxxiha bħala waħda mill-għaxar Parroċċi ta' Malta. Fil-5 ta' Diċembru 1630, Papa Urbanu VIII waqqaf il-Kolleġjata Elenjana permezz ta' Bolla Papali bl-isem "Sacri Apostolatus Ministerio". Dan kien fi żmien il-Kappillan Dun Filippu Borgia (1567-1649).

Il-Knisja ta' Santa Elena nbniet f'post aktar ċentrali ta' Birkirkara u akbar fid-daqs minn ta' qabilha, u hi r-raba' knisja parrokkjali. Din bdiet tinbena fl-1727, meta l-Isqof Gaspare Gori Mancini qiegħed l-ewwel ġebla tal-Knisja. Taħt l-ewwel ġebla tqiegħdu midalja ta' Santa Elena kif ukoll l-ismijiet tal-Papa u l-Isqof ta' dak iż-żmien. Fl-20 ta' Ottubru 1782, l-Isqof Vincenzo Labini ikkonsagra l-Knisja taħt it-titlu tal-Imperatriċi Santa Elena. Fit-18 ta' Jannar 1950, Papa Piju XII għolla l-Knisja għall-unur ta' Bażilka Minuri bl-unuri kollha.

Knisja l-Qadima[immodifika | immodifika s-sors]

Il-knisja ta’ Santa Marija, magħrufa bħala l-Knisja l-Qadima ta’ Birkirkara, tinsab il-barra miċ-ċentru storiku ta’ Birkirkara, fuq il-naħa l-oħra tal-wied. Inbniet għall-ħabta tal-1607 fuq pjanta ta' Vittorio Cassar, iben Ġlormu Cassar. Meta Vittorio Cassar miet, fl-1607, ix-xogħol fuq il-knisja tkompla minn Tommaso Dingli.

Fil-post fejn hemm il-knisja llum, qabel kien hemm knisja medjevali. Meta l-Kapitlu iddeċieda li jitlaq mill-knisja u jmur fil-Knisja ta’ Sant’ Elena riedu jwaqqgħu l-knisja l-qadima. Wara 120 sena il-knisja ingħalqet u ġiet abbandunata.

Dun Gejtanu Mannarino, magħruf għar-Rewwixta tal-Qassisin tal-1775, indifen f’din il-knisja. Matul il-Pesta l-Kbira tal-1813, f'din il-knisja ndifnu l-mejtin.

Sa madwar l-1850 il-koppla tal-Knisja kienet għadha f’postha, imma partijiet mis-saqaf kienu ga waqgħu sa mill-1830.

Fl-1969, beda xogħol kbir fuq din l-knisja biex tkun tista' terġa' tibda tintuża wara ħafna snin ta’ abbandun totali.

Fl-1992, l-Arcisqof Ġużeppi Mercieca kien ħass il-bżonn pastorali li din iż-żona ta’ Birkirkara tkun awtonoma, jiġifieri indipendenti mill-parroċċa ta’ Sant’ Elena. Nhar it-8 ta’ Mejju 2005, iż-żona pastorali awtonoma ta’ Santa Marija reġgħet saret Parroċċa għaliha.

Żoni f'Birkirkara[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Bwieraq
  • Fleur-De-Lys
  • Għar il-Ġobon
  • Il-Laqxija
  • L-imrieħel
  • Ta' Fuq il-Wied
  • Ta' Ganu
  • Ta' Paris
  • Tal-Brieqex
  • Tal-Maħlut
  • Tal-Qattus
  • Tas-Salib
  • Tas-Swatar

Koordinati: 35°53′48″N 14°27′35″E / 35.89667°N 14.45972°E / 35.89667; 14.45972

Ħoloq esterni[immodifika | immodifika s-sors]

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ (Ingliż) Population statistics. mjha.gov.mt, 9 ta' Awwissu 2011