Birkirkara

Birkirkara
Malta
Amministrazzjoni
Stat sovran	Malta
Reġjuni ta’ Malta	Reġjun tal-Lvant
Kap tal-Gvern	Q133891709
Ismijiet oriġinali	Birkirkara
Kodiċi postali	BKR
Ġeografija
Koordinati	35.9°N 14.47°E / 35.9; 14.47
Birkirkara Birkirkara (Malta)
Superfiċjenti	2.70 kilometru kwadru
Għoli	40 m
Fruntieri ma'	Ħal Balzan, L-Iklin, Ħal Qormi, Santa Venera, L-Imsida, San Ġwannu Ħ'Attard
Demografija
Popolazzjoni	24,356 abitanti (Jannar 2019)
Informazzjoni oħra
Kodiċi tat-telefon	48
Żona tal-Ħin	UTC+1
birkirkaralc.gov.mt…

Birkirkara hija belt fiċ-ċentru ta' Malta. Hija waħda mill-aktar ibliet popolati fuq il-gżira, bit-29,482 abitant fl-2024. Il-belt tikkonsisti f'ħames parroċċi awtonomi: Santa Elena, San Ġużepp Ħaddiem, il-Madonna tal-Karmnu, Santa Marija u San Ġorġ Preca (Swatar). Il-Mottu tal-belt huwa "In hoc signo vinces" ("B'dan is-sinjal inti tirbaħ") għall-viżjoni tas-salib li kellu l-Imperatur Kostantinu bin Santa Elena, li wasslet għall-konverżjoni tiegħu għall-fidi Nisranija, u l-arma għandha salib aħmar sempliċi, b'kuruna fuqha.

Etimoloġija

Birkirkara tfisser “ilma kiesaħ” jew “ilma mexxej" L-isem jirreferi ghal post ta' wied fil-belt.

Oriġinarjament, l-isem kien miktub bħala Birchircara, b'influwenza mill-ortografija Taljana li tradizzjonalment ma tużax l-ittra “K”. Ta’ spiss jitqassar bħala B’kara/Kara.

Ġeografija

Birkirkara tinsab f’wied. Minhabba din il-pozizzjoni, hija maghrufa għall-għargħar fi ġranet b’maltempati kbar billi l-ilma li jaqa fin-Naxxar, Ħ'Attard u Ħal-Balzan jispicca jghaddi minnha. Ġew proposti diversi proġetti biex jghinu f'dan ir-rigward.

Klima

Birkirkara ghandha klima Mediterranja Csa taħt il-klassifikazzjoni tal-Klima Koppen Birkirkara tgawdi xtiewi ħfief bi ftit xita u sjuf sħan xotti. It-temperatura tal-belt tvarja minn 10 sa 31 °C (50.5 sa 87.3 °F) matul is-sena

Storja

Birkirkara hija waħda mill-eqdem bliet f’Malta b’referenza rrekordjata fl-1402 fil-kitba ta' Luttrell, Anthony T, Cappella of Birkarkam Hija ssemmiet fir-Rapport Ekkleżjastiku tal-1436 li jsemmi l-parroċċi f’Malta u Għawdex li kienu jeżistu dak iż-żmien, li minnhom Birkirkara ħareġ bħala l-akbar parroċċa. Matul is-snin żviluppaw diversi parroċċi u subborgi minn Birkirkara, fosthom Sliema, San Ġiljan, Imsida, il-Ħamrun fis-seklu 19 u Santa Venera fil-bidu tas-seklu 20. Fis-snin aktar reċenti, San Ġwann (1965) u Tal-Ibraġ li hareg minn Birkirkara biex jifforma parti mill-lokalità tas-Swieqi fl-1993.

Tul is-snin Birkirkara kibret f’ċentru kummerċjali importanti kif ukoll f’żona residenzjali b’densità għolja ta’ popolazzjoni.

Knejjes

Il-Parroċċa ta' Birkirkara kienet ilha mill-1360 bil-kappella ta' Santa Elena fil-limiti tal-Għargħar. Fl-1436, l-Isqof Mons. Dusina rrikonoxxiha bħala waħda mill-għaxar Parroċċi ta' Malta. Fil-5 ta' Diċembru 1630, Papa Urbanu VIII waqqaf il-Kolleġjata Elenjana permezz ta' Bolla Papali bl-isem "Sacri Apostolatus Ministerio". Dan kien fi żmien il-Kappillan Dun Filippu Borgia (1567-1649).

Il-Knisja ta' Santa Elena

Il-Knisja ta' Santa Elena nbniet f'post l-aktar ċentrali ta' Birkirkara u akbar fid-daqs minn ta' qabilha, u hi r-raba' knisja parrokkjali. Din bdiet tinbena fl-1727, l-Isqof Gaspare Gori Mancini qiegħed l-ewwel ġebla tal-Knisja. Taħt l-ewwel ġebla tqiegħdu midalja ta' Santa Elena kif ukoll l-ismijiet tal-Papa u l-Isqof ta' dak iż-żmien. Fl-20 ta' Ottubru 1782, l-Isqof Vincenzo Labini ikkonsagra l-Knisja taħt it-titlu tal-Imperatriċi Santa Elena. Fit-18 ta' Jannar 1950, Papa Piju XII għolla l-Knisja għall-unur ta' Bażilka Minuri bl-unuri kollha.

Knisja l-Qadima

Il-knisja ta’ Santa Marija, magħrufa bħala l-Knisja l-Qadima ta’ Birkirkara, tinsab il-barra miċ-ċentru storiku ta’ Birkirkara, fuq il-naħa l-oħra tal-wied. Inbniet għall-ħabta tal-1607 fuq pjanta ta' Vittorio Cassar, iben Ġlormu Cassar. Meta Vittorio Cassar miet, fl-1607, ix-xogħol fuq il-knisja tkompla minn Tommaso Dingli.

Fil-post fejn hemm il-knisja llum, qabel kien hemm knisja medjevali. Meta l-Kapitlu iddeċieda li jitlaq mill-knisja u jmur fil-Knisja ta’ Sant’ Elena riedu jwaqqgħu l-knisja l-qadima. Wara 120 sena il-knisja ingħalqet u ġiet abbandunata.

Dun Gejtanu Mannarino, magħruf għar-Rewwixta tal-Qassisin tal-1775, indifen f’din il-knisja. Matul il-Pesta l-Kbira tal-1813, f'din il-knisja ndifnu l-mejtin.

Sa madwar l-1850 il-koppla tal-Knisja kienet għadha f’postha, imma partijiet mis-saqaf kienu ga waqgħu sa mill-1830.

Fl-1969, beda xogħol kbir fuq din l-knisja biex tkun tista' terġa' tibda tintuża wara ħafna snin ta’ abbandun totali.

Fl-1992, l-Arcisqof Ġużeppi Mercieca kien ħass il-bżonn pastorali li din iż-żona ta’ Birkirkara tkun awtonoma, jiġifieri indipendenti mill-parroċċa ta’ Sant’ Elena. Nhar it-8 ta’ Mejju 2005, iż-żona pastorali awtonoma ta’ Santa Marija reġgħet saret Parroċċa għaliha.

Arkitettura u Postijiet Importanti

Birkirkara jospita ħafna postijiet importanti:

• Malta Financial Services Authority (MFSA), ir-regolatur finanzjarju ta’ Malta għandu l-kwartieri ġenerali tiegħu f’Birkirkara.

• Il-Kulleġġ San Alwigi

• l-Akwadott ta’ Wignacourt mibni fis-seklu 17.

• Il-Bażilika ta’ Sant' Elena, li tospita l-akbar qanpiena tal-knisja f’Malta.

• Simonds Farsons Cisk – l-ewwel Birrerija f'Malta

• Dar Pirotta

• Dar Papa Frangisku – Kenn immexxi mill-fergħa Maltija ta’ Caritas Internationalis

• Villa Chelsea issa dar il-Fondazzjoni Richmond – Karità li toffri Programmi ta’ Riabilitazzjoni

• l-Istazzjon l-Antik tal-Ferrovija li llum jinsab fi ġnien pubbliku. Il-ferrovija ta’ Malta li kienet tintuza bħala mezz ta’ trasport importanti kienet tieqaf hawn. Il-Ferroviji ngħalqu fl-1931.

• Teatru Roxy

• Torri ta' Birkirkara (Ghar il-Gobon)

• Torri tal-Wejter

• Villa Lauri

• Mitħna Ta’ Ganu

Monumenti

• Monument ta' Sir Anthony Mamo
• Nicca ta' l-Erwieh

Kunsill Lokali ta' Birkirkara

Il-Kunsill ta' Birkirkara jinsab fit-tieni sular tac-Centru Civiku f' Birkirkara. Il-membri tal-Kunsill preżenti huma dawn:

• Desirei Grech (Sindku)
• Maurizio Gauci (Viċi Sindku)
• Yana Borg Debono Grech
• Kaylocke Buhagiar
• Alfred Attard
• Jade England
• Rosette Cassar
• Luke Vella
• Antoine Attard
• Stefano Sicari
• Karl Cutajar
• Marie Claire Zammit Bonello
• Gilmour Borg

Żoni f'Birkirkara

• Il-Bwieraq
• Fleur-De-Lys
• L-Imrieħel
• Ta' Ganu
• Ta' Paris
• Tal-Qattus
• Is-Swatar
• Ħas-Sajjied

Sport

F'Birkirkara is-St. Joseph Sports Club huwa magħruf l-aktar għas-sezzjoni tal-Atletika tiegħu, iżda għandu wkoll sezzjonijiet attivi ohra bħaċ-ċikliżmu, it-triathlon, l-għawm, u t-team tal-futbol li jikkompeti fil-Kompetizzjoni tal-IASC (Inter Amateur Soccer Competition - Malta)

Birkirkara F.C. rebaħ il-Premier League Malti erba’ darbiet u pparteċipat fl-EUFA Europa League fl-2015-16.

Mwielda fil-Lokalita'

Koordinati: 35°53′48″N 14°27′35″E

Żewġ personalitajiet prominenti mill-lokal huma Eddie Fenech Adami u Alfred Sant, li servew bħala Prim Ministri ta’ Malta għal numru ta’ snin. Birkirkara huwa wkoll il-post fejn twieled l-ewwel President ta’ Malta Anthony Mamo.

Ġemellaġġi

Birkirkara għandha ġemellaġġi ma'

• Grosseto, Italja
• Sorrento, Italja
• Longobardi, Italja

Ħoloq esterni

• Kunsill Lokali ta' Birkirkara
• Birkirkara u s-salib
• Empress Helen en fete
• Birkirkara: Informazzjoni ġenerali