Konfoffa tal-ilsiera

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search

Il-konfoffa tal-ilsiera kienet konfoffa mill-ilsiera Misilmin biex jieħdu Malta f'idejhom fl-1749 fi żmien il-Gran Mastru Pinto De Fonseca.

Il-bidu[immodifika | immodifika s-sors]

Il-Gran Mastru Pinto De Fonseca

F’Jannar tal-1748, meta Malta kienet taħt il-Gran Mastru Pinto De Fonseca, f'Rodi, Atonio Montalto (antenat dirett tas-67 Mastru tal-Ordn, il-Markiż Louis Scerri Montaldo - Markiż ta' Santa Lucia u Konti ta' Medon) bl-għajnuna ta' 140 lsier Nisrani organizza rvell u ħataf ix-xini tal-ordinanza, "La Lupa di Rodi"[1] tal-Paxà Tork ta' Rodi, Mustafà, li kienet fi triqtha minn Rodi għal Anatolja fit-Turkija. Din kienet immexxija minn Mustafà stess, li rabat 'l Mustafà fil-kabina tiegħu u mbagħad ħeles l-ilsiera Nsara. Qabad 120 priġunier Tork u telaq jiġri lejn Malta. Il-Kavallieri kienu kuntenti b'dan is-sekwestru, iżjed u iżjed meta sabu li mal-Misilmin li qabdu kien hemm Mustafà, il-Paxà ta' Rodi. Dan ġie ttrattat b'mod speċjali minħabba l-istat prestiġuż tiegħu u nżamm f' kwartieri komdi fil-Forti Sant Iermu.

Ftit xhur wara, sar jaf b’dan ir-Re Lwiġi XV ta’ Franza, li biex issaħħaħ il-kummerċ ta' pajjiżu kien qiegħed irawwem relazzjonijiet ta' ħbiberija mat-Turkija. Ir-Re talab lil Pinto biex jeħles lill-Paxà.

Pinto ma sabx oġġezzjoni imma l-Paxà ma riedx jitlaq minn Malta u talab li jibqa' jgħix fil-gżira. Il-Gran Mastru mar kontra l-parir ta' ħafna mill-Kavallieri u ħallieh joqgħod Malta. Għall-ewwel il-Paxà kien jidher li x-xewqa tiegħu kienet sinċiera għax sar Nisrani u żżewweġ mara Maltija. Però, minn taħt it-taħt il-Paxà kellu pjan ieħor. Bil-moħbi kien jikkorrispondi mat-Torok u magħhom fassal pjan biex jieħdu 'l Malta f'idejhom.

Il-pjan[immodifika | immodifika s-sors]

Kien ippjannat li l-ilsiera Misilmin kollha ta' Malta jirvellaw fit-29 ta’ Ġunju, il-festa tal-Imnarja. Dan l-irbell kellu jsir il-Buskett, fejn kienet issir din il-festa u ħafna nies kienu jiltaqgħu hemm. Il-Kavallieri kienu jibqgħu il-Belt biex jiċċelebraw il-festa bejniethom hemm. Grupp minn dawn il-Kavallieri kienu jibqgħu mal-Gran Mastru biex iqassmu r-rigali tal-Imnarja lil xi bdiewa. B’hekk wieħed mill-ilsiera f’ħin minnhom kellu jaqbad lil Pinto, joqtlu u jaqtagħlu rasu. Imbagħad, kellu jgħarraf b’dan lill-ilsiera sħabu fl-istallel taż-żwiemel u fil-kċina tal-Palazz billi jixħet qasrija mill-gallerija. Min-naħa tagħhom, dawn l-ilsiera kellhom jaħbtu għall-għassiesa u jeħilsu aktar ilsiera fil-Palazz biex ilkoll flimkien jerħulha għall-Armerija mnejn jisirqu l-armi biex jassedjaw il-Belt Valletta sa ma flotta Torka, ankrata qrib Malta, tinżel l-art u tieħu f’idejha l-gżira. Sadattant il-grupp tal-ilsiera li kienu jservu l-ikel lill-Kavallieri kellhom jivvelenawhom u min ma jmutx kienu se joqtluh. Imbagħad kienu se jiftħu il-Bibien tal-Belt Valletta, jidħlu ġo tliet fortiżżi tal-belt, joqtlu l-għassiesa u jagħmlu sinjal biex tidħol il-flotta Misilmija fill-port.

B’hekk Malta kienet taqa’ f’idejn il-Misilmin.

Kif inkixef il-pjan[immodifika | immodifika s-sors]

Lejla waħda fl-1749 fil-Belt Valletta iltaqgħu żewġ Mislimin Torok li marru jixorbu ġo ħanut. Is-sid ta' dan il-ħanut, wieħed Ġużeppi Cohen kien Lhudi mill-Palestina. Meta ġie Malta sar Nisrani u iżżewweġ mara Maltija. Dawn iż-żewġ Misilmin xorbu iżżejjed u sikru. Bdew jgħiru għal xulxin, u jgħidu kull sigriet li kellhom bl-Għarbi. Ħadd ma kien qed jifimhom, iżda is-sid tal-ħanut fehmhom.

Dawn bdew jitkellmu dwar konfoffa kontra il-Maltin. Mhux biex jaħarbu minn Malta, iżda biex joqtlu lil dawk il-Maltin li ma ridux jbiddlu ir-reliġjon tagħhom u jsiru Misilmin u jieħdu lil Malta f’idejhom. Is-sid tal-ħanut wara li għalaq, baqa' sejjer dritt għand il-Gran Mastru Pinto. Dan ħallewh jidhol bla appuntamenti dak il-ħin stess avolja kien xi nofs il-lejl.

Ir-riżultat[immodifika | immodifika s-sors]

Lwiġi XV ta' Franza

Wara li sema’ dan kollu, Pinto mall-ewwel bagħat jarresta lill-ilsiera Misilmin kollha u beda jinterrogahom u jistaqsihom fuq min hu l-mexxej tagħhom. 150 ġew interrogati taħt tortura u 4 minnhom mietu, u 32 kellhom sentenza ħarxa. Wara l-interrogazzjoni deher li l-mexxej kien Mustafà. Kien hu li tahom id-dettalji u li ġab il-flotta.

Pinto kien lest li jittortura lil Mustafà, imma r-Re ta’ Franza bagħtlu ittra. Fiha qallu biex jeħles lil Mustafà u fil-fatt hekk għamel. Il-Gran Mastru kiteb lir-Re hekk:

Issa li tajt il-libertà lill-Paxà ta' Rodi, għandi l-unur li nipprova lill-Maestà Tiegħek id-deferenza tiegħi mingħajr riżerva għar-rieda Tiegħek. Qatt ma ħsibt li ħa nagħmel hekk xahar wara l-konfoffa ppjanata mill-Paxà, li tagħha hu kien il-kap u li kellu bħala kompliċi l-ilsiera tiegħi. It-telf ta' ħajti, li kellu jkun is-sagrifiċċju għall-mibegħda personali tal-Paxà, kellu jkun is-sinjal għall-insurrezzjoni.[2]

L-eroj ta’ din l-avventura kien Ġużeppi Cohen. Pinto tah somma flus għal meta jmut, għal uliedu, kull sena. Dan tah ukoll dar il-Belt Valletta.

Pinto dam imexxi 33 sena kien wieħed minn l-iktar Gran Mastri li għex. Miet fl-età ta' 92 sena.

Noti u referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ M'għandniex xi ngħidu din traduzzjoni.
  2. ^ "Allorquando, donando la libertà al pascià di Rodi, ho avuto l'onore di provare a Vostra Maestà la mia deferenza senza riserve a Sua volontà, non avrei mai potuto prevedere che un mese dopo avrei scoperto una congiura tramata dal pascià che ne era a capo e che aveva per complici i miei propri schiavi. La perdita della mia vita, che doveva essere sacrificata all'odio personale del pascià contro di me era il segnale dell'insurrezione."

Ħoloq esterni[immodifika | immodifika s-sors]