Giuseppe Calì

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search
Ritratt ta' Giuseppe Calì impinġi mill-istudent tiegħu Edward Caruana Dingli

Giuseppe Calì (Valletta, 14 ta' Awwissu 1846 - Valletta, 1 ta' Marzu 1930) kien pittur Malti ta' nisel Naplitan ta' bejn is-sekli 19 u 20, li pinġa ħafna pitturi reliġjużi fil-knejjes ta' Malta u Għawdex.

Bijografija[immodifika | immodifika s-sors]

Giuseppe kien iben Raffaele, xenografu fit-Teatru Rjali u Giovanna Padiglione li kienet mezzo-sopran. Il-ġenituri tiegħu kienu t-tnejn Naplitani. Ġie mgħammed fil-Knisja ta' Portu Salvu l-Belt Valletta. Fost familtu kien hemm ukoll żewġ artisti li setgħu wasslu sabiex Calì irawwem fih imħabba lejn l-arti. Fl-1871, iżżewweġ lil Perennia Pace, mill-Isla, u kellu għaxart itfal, fosthom, Ramiro Calì, li kien ukoll pittur.

Sa minn età żgħira, Calì kien wera potenzjal u talent kbir. Ta' sbatax-il sena mar jistudja l-arti taħt in-Neoklassiku Giuseppe Mancinelli fl-Accademia delle Belle Arti f'Napli.

L-akbar xogħlijiet tiegħu li għadhom meqjusa bħala fost l-aqwa kapulavuri tiegħu huma, Il-Mewt ta' Dragut (1867) fil-Mużew tal-Arti, il-Belt Valletta, u dik ta' San Ġlormu (1881) li tinstab fil-knisja tas-Sacro Cuor f'Tas-Sliema.

Calì kien għamel impatt immedjat fuq is-soċjetà Maltija ta' dak iż-żmien u ismu kien sar magħruf sew. Kien magħruf għall-pittura b'mod partikulari tal-wiċċ. Beda jaħdem fuq ħafna xogħol kummissjonat għal dekorazzjoni ta' djar privati, veduti, kif ukoll ritratti ta' suġġetti Maltin. L-ewwel xogħol b'tema reliġjuża ta' Calì kien il-kwadru intitolat Il-Verġni tar-Rużarju li kien maħdum għall-knisja parrokjali tal-Mosta. Numru kbir ta' knejjes f'Malta jagħtu xhieda tas-sengħa u l-versatilità ta' dan il-pittur prolifiku. Kien ukoll il-fundatur tal-iskola moderna tal-arti Maltija.

Il-kapaċità u l-virtwożitá ta' Calì jidhru sew fil-kwadru titulari ta' San Duminku għall-knisja parrokjali tal-Belt Valletta ddedikata lill-Madonna ta' Porto Salvo, Il-Profeti; fil-knisja tal-Mosta, ir-ritratti tan-negozjant Agostino Cassar Torregini u l-maġistrat Carbone; It-Tre Rome u Natività' fil-parroċċa ta' Ħal Luqa. L-Apoteosi ta' San Franġisk fil-knisja ta' San Franġisk fil-Belt Valletta hija ukoll xhieda tal-virtwożità kbira ta' dan il-pittur. Hemm għajdut li kien magħruf bħala "ix-xitan tal-pinzell", għall-ħeffa u l-kilba li kellu għax-xogħol. Barra li kien pittur, kien ukoll skultur, minjaturista u kif ukoll ritrattista.

Giuseppe Calì miet il-Belt Valletta fl-1 ta' Marzu 1930, fl-eta ta' 84 sena. Huwa ġie kommemorat mir-Repubblika ta' Malta b'sett ta' erba' bolol fl-1996, u b'munita fl-2004.

Uħud mix-xogħlijiet ta' Calì fil-knejjes Maltin[immodifika | immodifika s-sors]

Il-Mewt ta' Dragut

L-isem ta' Giuseppe Calì hu isem marbut mal-knejjes Maltin. Uħud mix-xogħlijiet tiegħu jinkludu:

Il-Belt Valletta[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Mewt ta' Dragut, ikkunsidrata bħala l-aqwa xogħol tiegħu, fil-Mużew tal-Arti, Valletta, 1867
  • Kwadru titulari ta' San Duminku, Knisja Parrokkjali ta' Porto Salvo, Valletta
  • Koppla tal-Knisja Parrokkjali ta' Porto Salvo, Valletta
  • Apoteosi ta' San Franġisk, Knisja Parrokkjali ta' San Franġisk, Valletta
  • San Lawrenz u San Stiefnu, Knisja Parrokkjali ta' San Pawl, Valletta

Birkirkara[immodifika | immodifika s-sors]

  • Pitturi fl-abside ewlieni, fl-abside tal-kappella minuri u l-Kappella ta' San Ġużepp, Bażilika Sant'Elena.

Bormla[immodifika | immodifika s-sors]

  • David, Eżekjel, Mosè u Isaija, Koppla tal-Knisja Parrokkjali ta' Bormla.
  • Kristu s-Samaritan, Knisja Parrokkjali ta' Bormla.

Il-Furjana[immodifika | immodifika s-sors]

  • Is-Saqaf tal-Knisja Parrokkjali tal-Furjana.
  • Ritratt tal-Kardinal Logue, Knisja Parrokkjali tal-Furjana.

Ħal-Balzan[immodifika | immodifika s-sors]

  • Id-Doni tal-Ispitu s-Santu, Koppla u Kwadru tal-Madonna tar-Ruzarju, Knisja Parrokjali Marija Annunzjata Ħal Balzan

Ħal-Lija[immodifika | immodifika s-sors]

  • In-Nativita, Koppla Knisja Parrokkjali ta' Ħal Lija
  • Kristu mdawwar bit-tfal, Knisja Parrokkjali ta' Ħal Lija
  • Is-Salib Imqaddes, Knisja Parrokkjali ta' Ħal Lija

Ħal-Luqa[immodifika | immodifika s-sors]

  • Tre Rome u Natività, Knisja Parrokkjali ta' Ħal Luqa
  • Il-Madonna tar-Rużarju, Knisja Parrokkjali ta' Ħal Luqa
  • Santa Katerina, Knisja Parrokkjali ta' Ħal Luqa

Ħal-Qormi[immodifika | immodifika s-sors]

  • San Ġorġ fil-Glorja, Knisja Parrokkjali ta' San Ġorġ, Ħal Qormi

Ħal-Tarxien[immodifika | immodifika s-sors]

  • L-Adorazzjoni tal-Maġi, Knisja Parrokkjali ta' Ħal-Tarxien
  • San Franġisk ta' Paola, Knisja Parrokkjali ta' Ħal-Tarxien
  • Id-Duluri, Knisja Parrokkjali ta' Ħal-Tarxien
  • Il-Ħarba lejn l-Egittu, Knisja Parrokkjali ta' Ħal-Tarxien
  • San Vinċenz Ferreri, Knisja Parrokkjali ta' Ħal-Tarxien

Il-Ħamrun[immodifika | immodifika s-sors]

  • San Ġużepp u l-Bambin, Knisja Parrokkjali tal-Ħamrun
  • Il-Madonna tal-Karmnu, Knisja Parrokkjali tal-Ħamrun
  • Il-Madonna tad-Duttrina, Knisja Parrokkjali tal-Ħamrun

L-Isla[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Martirju ta' San Dimitri, Bażilika tal-Isla

Il-Kalkara[immodifika | immodifika s-sors]

  • It-Ragħaj it-tajjeb, Kappella Anglikana, Bighi.
  • San Ġużepp Patrun tal-Knisja Universali, Knisja Parrokkjali

Marsaxlokk[immodifika | immodifika s-sors]

  • San Ġużepp, Knisja Parrokkjali ta' Marsaxlokk
  • San Vinċenz Ferreri, Knisja Parrokkjali ta' Marsaxlokk

Il-Mellieħa[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Madonna tal-Vitorja, Kwadru Titulari tal-Knisja tal-Mellieħa

Il-Mosta[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Madonna tar-Rużarju, Bażilika tal-Mosta
  • Il-Mewt ta' Santu Wistin, Bażilika tal-Mosta

L-Imqabba[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Madonna tar-Ruzarju, Knisja Parrokjali tal-Imqabba

Il-Qrendi[immodifika | immodifika s-sors]

  • Santa Marija, Knisja Arċipretali tal-Qrendi

Tas-Sliema[immodifika | immodifika s-sors]

  • Kwadri titulari ta' San Ġlormu u San Lawrenz, Knisja Parrokkjali tas-Sacro Cuor, Tas- Sliema, 1881

Iż-Żurrieq[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Madonna tad-Duttrina, Oratorju tal-Knisja Parrokkjali taż-Żurrieq

Għawdex[immodifika | immodifika s-sors]

  • Il-Qalb Imqaddsa ta' Ġesù, Knisja tal-Fontana
  • Sant'Andrija, Knisja l-Qadima ta' Għajnsielem
  • Il-Familja Mqaddsa, Bażilika ta' San Ġorġ, ir-Rabat
  • Il-Glorja ta' San Lawrenz, Knisja Parrokjali ta' San Lawrenz, San Lawrenz (Għawdex)

Uħud mix-xogħlijiet ta' Calì f'kollezzjonijiet privati u postijiet oħra[immodifika | immodifika s-sors]

  • 1906, Il-Pjagi ta' San Franġisk, għand id-dixxindenti ta' Ġużeppi Cauchi.
  • 1912c., Ciclo, affreski, fil-Palazz Verdala Siġġiewi.
  • L-Erba' Staġuni, fid-daħla tal-Alhambra, f'Rudolph Street Tas-Sliema.
  • Ritratt tal-merkant Agostino Cassar Torregiani.
  • Ritratt tal-Maġistrat Carbone.
  • Ritratt tal-Prim Imħallef Sir Adriano Dingli.
  • Ritratt tar-Rettur tal-Università Napuljun Tagliaferro.
  • Ritratt tal-Papa Piju IX.
  • Ritratt tal-Maġistrat Paolo Debono.
  • Ritratt tal-Konti u l-Kontessa Messina .
  • Ritratt ta' Lord u Lady Strickland.
  • Ritratt tal-Kardinal Lavigerie
  • Ritratt tal-Gvernatur Richard More O'Ferrall, Kamra tal-Kummerċ, Valletta.
  • Ritratt tal-Markiż Emanuel Scicluna, Kamra tal-Kummerċ, Valletta.
  • Ritratt ta' Giovanni Battista Schembri, Kamra tal-Kummerċ, Valletta.
  • Ritratt ta' Achille Camilleri, Kamra tal-Kummerċ, Valletta.
  • Ritratt tal-Edward V. Ferro, Kamra tal-Kummerċ, Valletta.
  • Ritratt ta' Sir Victor Houlton, Segretarju Ewlieni tal-Gvern, Palazz Sant'Anton, Ħ'Attard.

Biblijografija[immodifika | immodifika s-sors]

  • Emmanuel Fiorentino, Louis A. Grasso, Giuseppe Calì: 1846-1930, Said International, 1991, ISBN 1-871684-85-8[ISBN invalidu]

Ħoloq esterni[immodifika | immodifika s-sors]