UEFA Champions League

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa

(Riindirizzat minn Tazza taċ-Ċampjins)
Aqbeż lejn: navigazzjoni, fittex
UEFA Champions League
UEFA Champions League.png
Sport Futbol
Fundazzjoni 1955 (1992 fil-format il-ġdid)
Parteċipanti 32 (Fażi tal-gruppi)
76 jew 77 (Total)
Nazzjon(ijiet) Ewropa (UEFA)
L-aħħar rebbieħ Bandiera ta' Spanja Barcelona (3)
L-aktar rebħiet Bandiera ta' Spanja Real Madrid (9)
Sit elettroniku uefa.com
Trofew jew rikonoxximent

Il-UEFA Champions League, li qabel kienet magħrufa bħala t-Tazza taċ-Ċampjins, hi kompetizzjoni tal-futbol li tiġi organizzata kull sena mill-UEFA u li ilha ssir mill-1992 (eżattament fl-1955 bil-format il-qadim) għall-aqwa timijiet fl-Ewropa. It-trofew hu kkunsidrat bħala l-aktar trofew prestiġjuż għal klabb f'dan l-isport. Il-UEFA Champions League hi separata mill-kompetizzjoni l-oħra tat-Tazza UEFA.

Il-kampjonat jinqasam f'fażijiet differenti. Il-format preżenti jikkonsisti minn tliet rawnds preliminarji lejn nofs Lulju. Is-sittax-il tim li joħorġu rebbieħa minn dawn il-preliminari jingħaqdu ma' sittax-il tim ieħor li jkun akkwista kwalifikazzjoni awtomatika fejn flimkien jieħdu sehem fil-fażi tal-gruppi. It-tmien timijiet rebbieħa tal-grupp flimkien ma' dawk li spiċċaw it-tieni jidħlu fil-fażi eliminatorja, li tispiċċa bil-finali f'Mejju. Fil-passat, kienu ċ-ċampjins tal-kampjonat nazzjonali biss li setgħu jkunu eleġibbli biex jipparteċipaw fil-kompetizjoni; madanakollu, din tbiddlet fl-1997 biex iħallu dawk li jispiċċaw fit-tieni post tal-aqwa kampjonati biex jissieħbu wkoll.

It-titlu ntrebaħ minn 21 tim differenti, 12 minn dawn rebħuh aktar minn darba. It-tim bl-akbar rebħiet hu t-tim Spanjol ta' Real Madrid li kiseb dan it-titlu għal disa' darbiet.

Id-detentur ta' din it-tazza hu Barcelona ta' Spanja li rebħu lil Manchester United bl-iskor ta' 2–0 fil-finali ġewwa Ruma, l-Italja, nhar is-27 ta' Mejju 2009.

Werrej

[editja] Storja

Nuvola apps xmag.png Biex tapprofondixxi, ara l-artiklu: Storja tal-UEFA Champions League.

Dan it-turnew ingħata l-bidu fl-1955, wara suġġeriment tal-ġurnalista sportiv Franċiż u l-editur tal-gazzetta L'Équipe Gabriel Hanot, bħala reazzjoni għal dak li kien intqal mill-istampa Brittanika fuq il-klabb ta' Wolverhampton Wanderers li kienu ċ-"Ċampjins tad-Dinja", wara sensiela ta' rebħiet f'partiti ta' ħbiberija kontra timijiet Ewropej fis-snin ħamsin. It-turnew kellu l-iskop ta' kompetizzjoni kontinentali bejn iċ-ċampjins tal-kampjonati nazzjonali tal-Ewropa, imsejjaħ it-Tazza taċ-Ċampjins.

Din il-kompetizzjoni bdiet fl-1955–56 taħt format ta' żewġ legs eliminatorji fejn it-timijiet jilgħabu żewġ partiti, waħda ġewwa darhom u waħda barra, u t-tim bl-ikbar riżultat totali jikkwalifika għar-rawnd suċċessiv tal-kompetizzjoni. Sal-1992, kienu biss it-timijiet rebbieħa tal-kampjonati nazzjonali li kellhom aċċess għal din il-kompetizzjoni, flimkien mad-detentur attwali tat-tazza. Fl-istaġun 1992–93, il-format tbiddel biex jikludi fażi tal-gruppi u l-isem tbiddel għal UEFA Champions League. Sar tibdil kbir ukoll fl-aċċess ta' timijiet għal din il-kompetizzjoni, hekk kif grazzi għal numru ta' rawnds ta' kwalifika u l-istruttura tal-gruppi kabbret l-elleġibilità ta' parteċipazzjoni. Fl-1997–98, il-parteċipazzjoni ġiet estiża biex tinkludi dawk li kklassifikaw fit-tieni post ta' xi kampjonati ta' ċerti pajjiżi skont il-lista tal-koeffiċjenti tal-UEFA. Is-sistema ta' kwalifika ġie ristrutturata sabiex iċ-ċampjins nazzjonali minn pajjiżi li huma l-isfel fil-klassifika tal-koeffiċjenti jieħdu sehem f'żewġ jew aktar rawnds ta' kwalifika, waqt li timijiet klassifikati fit-tieni post fil-kampjonat u li ġejjin minn pajjiżi pożizzjonati aktar fl-ogħli jidħlu fir-rawnds suċċessivi. Huma erba' timijiet mill-aqwa pajjiżi klassifikati, li jingħataw dritt għall-aċċess f'din il-kompetizzjoni.

Bejn l-1960 u l-2004, ir-rebbieħ tat-turnew kien jikkwalifika għat-Tazza Interkontinentali kontra r-rebbieħ tat-Tazza Libertadores tal-Amerika t'Isfel. Wara x-xoljiment ta' din il-kompetizzjoni, ir-rebbieħ jikkwalifika awtomatikament għat-Tazza tad-Dinja tal-Klabbs organizzata mill-FIFA flimkien mar-rebbieħa tal-turnej tal-konfederazzjonijiet l-oħra.

[editja] Format

[editja] Kwalifikazzjoni

Nuvola apps xmag.png Biex tapprofondixxi, ara l-artiklu: Koeffiċjenti tal-UEFA.
Mappa tal-pajjiżi tal-UEFA li minnhom ħarġu t-timijiet li laħqu l-fażi tal-gruppi tal-UEFA Champions League      Pajjiż membru tal-UEFA li ġie rappreżentat fil-fażi tal-gruppi      Pajjiż membru tal-UEFA li ma ġie rappreżentat fil-fażi tal-gruppi      Mhuwiex membru tal-UEFA

Timijiet li jispiċċaw mill-ewwel sar-raba' post fl-aqwa kampjonati jikkwalifikaw għar-rawnd preliminarju tal-UEFA Champions League.

In-numru ta' postijiet fil-kompetizzjoni jiddependi fil-pożizzjoni rispettiva tal-assoċjazzjoni fit-tabella tal-koefiċċjenti tal-UEFA:

  • assoċjazzjonijiet klassifikati mill-ewwel sat-tielet post għandhom erba' postijiet,
  • assoċjazzjonijiet klassifikati mir-raba' sas-sitt post għandhom tliet postijiet,
  • assoċjazzjonijiet klassifikati mis-seba' sal-ħmistax-il post għandhom żewġ postijiet,
  • assoċjazzjonijiet klassifikati fis-sittax jew inqas għandhom post wieħed.

Il-pożizzjoni tal-assoċjazzjoni jiddependi wkoll minn f'liema fażi l-klabb oriġini jidħol fil-kompetizzjoni. Per eżempju, l-aqwa tliet assoċjazzjonijiet klassifikati, għandhom żewġ postijiet fil-fażi tal-gruppi (għaċ-ċampjins u t-tieni klassifikat) u t-tnejn l-oħra fit-tielet rawnd ta' kwalifikazzjoni (għat-tielet u r-raba' klassifikat), fejn min-naħa l-oħra l-assoċjazzjonijiet klassifikati fl-inqas pożizzjonijiet tal-klassifika għandhom biss post wieħed fit-tielet rawnd ta' kwalifikazzjoni għaċ-ċampjins tal-kampjonat rispettiv. L-assoċjazzjonijiet li jinsabu fl-aqwa disa' postijiet fil-klassifika għandhom tal-anqas post wieħed garantit fil-fażi tal-gruppi.

Is-sitwazzjoni fuq id-detenur tat-Tazza għandha ma ġietx iċċarata. Lura fl-2005 seħħet kontroversja fejn il-klabb Ingliż ta' Liverpool, li kien għadu kemm ittrijonfa fl-edizzjoni preċedenti, spiċċa barra mill-ewwel erba' postijiet tal-Premier League. L-FA Ingliża tat id-dritt lil Everton, li kienu spiċċaw fir-raba' post, li jingħataw il-post finali Ingliż għall-UEFA Champions League 2005–06. Il-UEFA waslet fi qbil li ż-żewġ rivali ta' Merseyside jidħlu fil-kompetizzjoni. Liverpool bdew mill-ewwel rawnd ta' kwalifikazzjoni waqt li Everton bdew mit-tielet. Ir-regoli attwali tal-UEFA hi li jekk ir-rebbieħ tal-UEFA Champions League jonqos li jasal fil-pożizzjonijiet allokati lil dik l-assoċjazzjoni għal post fl-Ewropa, dan jieħu post l-inqas tim klassifikat fil-kampjonat. It-tim li jkun ittieħed postu jikkwalifika għat-Tazza UEFA.

Fl-2005–06, Liverpool u Artmedia Bratislava tal-Islovakkja saru l-ewwel timijiet li waslu sal-fażi tal-gruppi taċ-Champions League wara li lagħbu f'kull rawnd ta' kwalifikazzjoni. Fl-2008–09 ġara l-istess ħaġa għat-timijiet ta' BATE and Anorthosis Famagusta FC.

Kull klabb li jkun irid jipparteċipa fiċ-Champions League irid ikollu l-liċenzja mill-assoċjazzjoni nazzjonali biex jieħu sehem fil-kompetizzjoni. Biex tinkiseb din il-liċenzja, il-klabb irid jilħaq ċerti kriterji fuq l-istadju, l-infrastruttura u dawk finanzjarji.

[editja] Turnew

Dan it-turnew jibda b'fażi tal-gruppi ta' 32 tim, diviżi fi 8 gruppi. Timijiet li jiġu mill-istess pajjiż ma jiġux allokati fl-istess grupp. Kull tim jiltaqa' mat-timijiet l-oħra f'format imsejjaħ round-robin, b'logħbiet ġewwa u barra minn darhom. L-aqwa żewġ timijiet ikompli fil-kompetizzjoni, fir-rawnd tal-aħħar sittax li b'hekk tibda r-rawnd eliminatorju (b'eliminazzjoni diretta). Għal din il-fażi, ir-rebbieħa tal-gruppi jilgħabu kontra t-tieni klassifikati fil-gruppi. Mill-kwarti tal-finali 'l quddiem, il-poloz jittellgħu bl-addoċċ, b'ebda riserva għat-timijiet li ġejjin mill-istess pajjiż.

Il-fażi tal-gruppi tintlagħab matul ix-xahar tal-ħarifa, waqt li l-fażi eliminatorja tibda waqt l-waqfa tax-xitwa. Il-partiti jintlagħbu bejn it-timijiet fuq bażi ta' partiti ġewwa u barra minn darhom, b'eċċezzjoni tal-finali. Din tal-aħħar tipikament tiġi ospitata ġimgħatejn f'Mejju.

[editja] Trofew

It-trofew tal-UEFA Champions League li tingħata replika tiegħu lir-rebbieħ ta' kull edizzjoni

Il-forma attwali tat-trofew ġiet kummissjonata fl-1966 għal 10,000 Frank Żvizzeru u l-ewwel tim li rebaħ din it-tazza l-ġdida kien it-tim ta' Celtic, rebbieħ tal-finali tal-25 ta' Mejju 1967 f'Liżbona kontra l-Inter. Il-forma tiegħu ġiet approvata mis-segretarju ġenerali tal-UEFA, Hans Bangerter, fuq bażi ta' diversi proposti preżentati minn speċjalista minn Berna, Hans Stadelmann. Il-modifiki finali li saru fuqu, saru mill-inċiżitur Fred Bänninger wara 340 siegħa ta' ħidma mit-tifel ta' Stadelmann, Jürg. It-tazza għandha tul ta' 62 ċm u tiżen 7.5 kg. Jekk il-verżjonijiet tal-1973 u tal-1976 kienu sostanzjalment konformi mal-oriġinal tal-1966, dik tal-1994 kienet tvarja partikularment fil-ktiba Coupe des clubs champions européens li minn ktiba b'ittri żgħar saret waħda miktuba b'ittra kapitali, u fuq wara bdew jinkitbu r-riżultati tal-finali, waqt li t-trofew attwali, tal-2005, għandu inċiż fuq wara tiegħu l-ismijiet tal-timijiet kollha li rebħu din il-kompetizzjoni.

Mill-1997 bdiet id-drawwa li t-trofew oriġinali jgħaddi għas-sidnku tal-belt li tkun se tospita l-finali, biex b'hekk il-pubbliku jkun jista' jżur dan it-trofew xahar jew xahrejn qabel il-konfront deċiżiv.

[editja] Kopertura tal-medja

Din il-kompetizzjoni tattira numru kbir ta' telespettaturi, mhux biss mill-Ewropa, iżda wkoll minn madwar id-dinja kollha. Il-partiti jixxandru kull sena f'aktar minn 70 pajjiż f'aktar minn 40 lingwa, u xi partiti importanti jattiraw udjenza televiżiva ta' aktar minn 200 miljun, fejn hi kkunsidrata fost l-aktar avveniment sportiv segwit fuq it-televiżjoni.[1]

[editja] Rekords u statistika

Nuvola apps xmag.png Biex tapprofondixxi, ara l-artikli: Statistika tal-UEFA Champions League u Rebbieħa tal-UEFA Champions League.

[editja] Skont il-klabb

Klabb Rebħiet Finalista tellief Snin bħala rebħiet Snin bħala finalista tellief
Bandiera ta' Spanja Real Madrid CF 9 3 (1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966, 1998, 2000, 2002) (1962, 1964, 1981)
Bandiera tal-Italja AC Milan 7 4 (1963, 1969, 1989, 1990, 1994, 2003, 2007) (1958, 1993, 1995, 2005)
Bandiera tal-Ingilterra Liverpool FC 5 2 (1977, 1978, 1981, 1984, 2005) (1985, 2007)
Bandiera tal-Ġermanja FC Bayern Munich 4 3 (1974, 1975, 1976, 2001) (1982, 1987, 1999)
Bandiera tal-Olanda AFC Ajax 4 2 (1971, 1972, 1973, 1995) (1969, 1996)
Bandiera tal-Ingilterra Manchester United FC 3 0 (1968, 1999, 2008) -
Bandiera tal-Portugall SL Benfica 2 5 (1961, 1962) (1963, 1965, 1968, 1988, 1990)
Bandiera tal-Italja Juventus FC 2 5 (1985, 1996) (1973, 1983, 1997, 1998, 2003)
Bandiera ta' Spanja FC Barcelona 2 3 (1992, 2006) (1961, 1986, 1994)
Bandiera tal-Italja FC Internazionale Milano 2 2 (1964, 1965) (1967, 1972)
Bandiera tal-Ingilterra Nottingham Forest FC 2 0 (1979, 1980) -
Bandiera tal-Portugall FC Porto 2 0 (1987, 2004) -
Bandiera tal-Iskozja Celtic FC 1 1 (1967) (1970)
Bandiera tal-Ġermanja Hamburger SV 1 1 (1983) (1980)
Bandiera tar-Rumanija FC Steaua Bucureşti 1 1 (1986) (1989)
Bandiera ta' Franza Olympique de Marseille 1 1 (1993) (1991)
Bandiera tal-Olanda Feyenoord 1 0 (1970) -
Bandiera tal-Ingilterra Aston Villa FC 1 0 (1982) -
Bandiera tal-Olanda PSV Eindhoven 1 0 (1988) -
Bandiera tas-Serbja Red Star Belgrade 1 0 (1991) -
Bandiera tal-Ġermanja BV Borussia Dortmund 1 0 (1997) -
Bandiera ta' Franza Stade Reims 0 2 - (1956, 1959)
Bandiera ta' Spanja Valencia CF 0 2 - (2000, 2001)
Bandiera tal-Italja ACF Fiorentina 0 1 - (1957)
Bandiera tal-Ġermanja Eintracht Frankfurt 0 1 - (1960)
Bandiera tas-Serbja FK Partizan 0 1 - (1966)
Bandiera tal-Greċja Panathinaikos FC 0 1 - (1971)
Bandiera ta' Spanja Atlético de Madrid 0 1 - (1974)
Bandiera tal-Ingilterra Leeds United AFC 0 1 - (1975)
Bandiera ta' Franza AS Saint-Étienne 0 1 - (1976)
Bandiera tal-Ġermanja VfL Borussia Mönchengladbach 0 1 - (1977)
Bandiera tal-Belġju Club Brugge KV 0 1 - (1978)
Bandiera tal-Żvezja Malmö FF 0 1 - (1979)
Bandiera tal-Italja AS Roma 0 1 - (1984)
Bandiera tal-Italja UC Sampdoria 0 1 - (1992)
Bandiera tal-Ġermanja Bayer 04 Leverkusen 0 1 - (2002)
Bandiera ta' Franza AS Monaco FC 0 1 - (2004)
Bandiera tal-Ingilterra Arsenal FC 0 1 - (2006)
Bandiera tal-Ingilterra Chelsea FC 0 1 - (2008)

(Meta t-tabella tiġi rranġata skont is-snin mirbuħa jew mitlufa, it-tabella tiġi rranġa skont id-data tal-ewwel rebħa ta' kull klabb)

[editja] Skont il-pajjiż

Pajjiż Rebħiet Finali mitlufa Klabbs rebbieħa Finalisti telliefa
Flag of Italy.svg Italja 11 14 Milan (7), Juventus (2), Internazionale (2) Juventus (5), Milan (4), Internazionale (2), Fiorentina (1), Roma (1), Sampdoria (1)
Flag of Spain.svg Spanja 11 9 Real Madrid (9), Barcelona (2) Real Madrid (3), Barcelona (3), Valencia (2), Atlético Madrid (1)
Flag of England.svg Ingilterra 11 5 Liverpool (5), Manchester United (3), Nottingham Forest (2), Aston Villa (1) Liverpool (2), Leeds United (1), Arsenal (1), Chelsea (1)
Flag of Germany.svg Ġermanja 6 7 Bayern Munich (4), Borussia Dortmund (1), Hamburg (1) Bayern Munich (3), Bayer Leverkusen (1), Borussia Mönchengladbach (1), Eintracht Frankfurt (1), Hamburg (1)
Flag of the Netherlands.svg Olanda 6 2 Ajax (4), PSV (1), Feyenoord (1) Ajax (2)
Flag of Portugal.svg Portugall 4 5 Benfica (2), Porto (2) Benfica (5)
Flag of France.svg Franza 1 5 Marseille (1) Stade Reims (2), Saint-Étienne (1), Marseille (1), Monaco (1),
Flag of Romania.svg Rumanija 1 1 Steaua (1) Steaua (1)
Flag of SFR Yugoslavia.svg Jugożlavja 1 1 Red Star Belgrade (1) FK Partizan (1)
Flag of Scotland.svg Skozja 1 1 Celtic (1) Celtic (1)
Flag of Sweden.svg Żvezja 0 1 Malmö FF (1)
Flag of Greece.svg Greċja 0 1 Panathinaikos (1)
Flag of Belgium (civil).svg Belġju 0 1 Club Brugge (1)

[editja] L-aqwa skorers ta' kull żmien

Jinkludu l-logħob ta' kwalifika
Plejers miktuba b'tipa ħoxna għadhom attivi fil-kamp tal-futbol.

Poż. Pajjiż Plejer Gowls Logħob Gowls/Logħob Debutt fl-Ewropa Klabbs
1 Bandiera ta' Spanja Raúl González 64[2] 127 0.50 1995 Real Madrid
2 Bandiera tal-Olanda Ruud van Nistelrooy 60 79 0.76 1997 PSV Eindhoven, Manchester United, Real Madrid
7 Bandiera ta' Franza Thierry Henry 59 117 0.50 1997 Monaco, Arsenal, Barcelona
4 Bandiera tal-Ukrajna Andriy Shevchenko 56 103 0.54 1994 Dynamo Kyiv, Milan, Chelsea, Milan
5 Bandiera ta' Spanja Bandiera tal-Arġentina Alfredo di Stéfano 49 58 0.84 1955 Real Madrid
6 Bandiera tal-Portugall Eusébio 47 64 0.73 1961 Benfica
7 Bandiera tal-Italja Filippo Inzaghi 46 75 0.61 1997 Juventus, Milan
8 Bandiera tal-Italja Alessandro Del Piero 44 83 0.53 1993 Juventus
… Bandiera tal-Ġermanja Gerd Müller 35 33 1.06 1996 Bayern Munich

[editja] L-aktar apparenzi ta' kull żmien

Poż. Pajjiż Plejer Logħob Klabb
1 Bandiera ta' Franza Thierry Henry 130 Monaco, Arsenal, Barcelona
2 Bandiera tal-Galles Ryan Giggs 128 Manchester United
3 Bandiera ta' Spanja Raúl González 128 Real Madrid
4 Bandiera tal-Brażil Roberto Carlos 120 Real Madrid, Fenerbahçe
5 Bandiera tal-Ingilterra Paul Scholes 115 Manchester United

[editja] Referenzi

  1. ^ World’s most watched TV sports events: 2006 Rank & Trends report (Ingliż), Initiative (Aċċessata nhar il-26-05-2007).
  2. ^ Leach, Matthew (25-11-2008). Raul tops European goal scoring charts and guides Real Madrid into the last 16 (Ingliż). The Daily Telegraph. Aċċessata nhar il-19-12-2008.

[editja] Ħoloq esterni

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons għandha fajls multimedjali relatati ma':
  Staġuni tat-Tazza taċ-Ċampjins  a • d • m 

1950–51 | 1951–52 | 1952–53 | 1953–54 | 1954–55 | 1955–56 | 1956–57 | 1957–58 | 1958–59 | 1959–60
1960–61 | 1961–62 | 1962–63 | 1963–64 | 1964–65 | 1965–66 | 1966–67 | 1967–68 | 1968–69 | 1969–70
1970–71 | 1971–72 | 1972–73 | 1973–74 | 1974–75 | 1975–76 | 1976–77 | 1977–78 | 1978–79 | 1979–80
1980–81 | 1981–82 | 1982–83 | 1983–84 | 1984–85 | 1985–86 | 1986–87 | 1987–88 | 1988–89 | 1989–90
1990–91 | 1991–92 | Champions League | 1993–94 | 1994–95 | 1995–96 | 1996–97 | 1997–98 | 1998–99
  Staġuni tal-UEFA Champions League  a • d • m 

000000Tazza taċ-Ċampjins | 1992–93 | 1993–94 | 1994–95 | 1995–96 | 1996–97 | 1997–98 | 1998–99 | 1999–2000
2000–01 | 2001–02 | 2002–03 | 2003–04 | 2004–05 | 2005–06 | 2006–07 | 2007–08 | 2008–09 | 2009–10
2010–11 | 2011–12 | 2012–13 | 2013–14 | 2014–15 | 2015–16 | 2016–17 | 2017–18 | 2018–19 | 2019–20
  Futbol internazzjonali tal-klabbs  a • d • m 
FIFA · Tazza tad-Dinja tal-Klabbs · Tazza Interkontinentali (xolta) · Plejer tas-Sena
World Map FIFA.svg Asja AFC - Champions League
Afrika CAF - Champions League
Amerika ta' Fuq CONCACAF - Champions League
Amerika t'Isfel CONMEBOL - Tazza Libertadores
Oċeanja OFC - Champions League
Ewropa UEFA - Champions League
Miġjub minn "http://mt.wikipedia.org/wiki/UEFA_Champions_League"