Parmigianino

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search
Parmigianino
Parmigianino Selfportrait.jpg
Ħajja
Twelid Parma, 11 Jannar 1503
Nazzjonalità Italja
Grupp etniku Taljani
Mewt Casalmaggiore, 24 Awwissu 1540
Edukazzjoni
Lingwi Taljan
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni pittur
artist grafiku
inċiżur
disinjatur
Post tax-xogħol Bolonja
Mantova
Parma
Ruma
Xogħlijiet importanti Iċ-Ċirkonċiżjoni ta' Ġesù
Awtoritratt f'Mera Konvessa
Self-portrait with red beret (en) Translate
Madonna b'Għonqha Twil
Moviment Rinaxximent Għoli
Manjeriżmu
Moviment artistiku pittura storika
ritratt

Girolamo Francesco Maria Mazzola (twieled fil-11 ta' Jannar 1503 – miet fl-24 ta' Awwissu 1540), magħruf ukoll bħala Francesco Mazzola jew iktar komunement bħala Parmigianino ([parmidʒaˈniːno]; jiġifieri litteralment "iż-żgħir minn Parma"), kien pittur u litografu Manjerist Taljan li ħadem f'Firenze, f'Ruma, f'Bologna u fil-belt nattiva tiegħu ta' Parma. Ix-xogħol tiegħu huwa kkaratterizzat minn "senswalità raffinata" u spiss mill-elongazzjoni tal-forom, u jinkludi l-Viżjoni ta' San Ġlormu (1527) u l-Madonna b'Għonqha Twil (1534) li hija ikonika u kemxejn anomala. Huwa baqa' l-iżjed artist magħruf tal-ewwel ġenerazzjoni li l-karriera kollha tiegħu inzertat fil-perjodu tal-Manjeriżmu.[1]

It-talent prodiġjuż u individwali tiegħu dejjem ġie rikonoxxut, iżda l-karriera tiegħu ġiet imfixkla mill-gwerra, speċjalment is-Serqa ta' Ruma fl-1527, tliet snin wara li mar jgħix u jaħdem hemmhekk, u mbagħad intemmet b'mewtu meta kellu 37 sena biss. Huwa pproduċa tpinġijiet straordinarji, u kien wieħed mill-ewwel pitturi Taljani li sperimenta bil-litografija. Filwaqt li x-xogħlijiet portabbli tiegħu dejjem ġew kollezzjonati u issa jinsabu fil-mużewijiet ewlenin fl-Italja u madwar id-dinja, iż-żewġ proġetti kbar tiegħu ta' affreski jinsabu fi knisja f'Parma u f'palazz f'raħal żgħir fil-qrib. Dan flimkien man-nuqqas ta' soġġetti ewlenin kbar wasslu biex ikunu inqas magħrufa minn xogħlijiet oħra minn artisti simili. Huwa pitter għadd ta' ritratti importanti, u witta t-triq fl-Italja għar-ritratti ta' tliet kwarti tas-soġġett jew tat-tul kollu tiegħu, li preċedentement kienu rriżervati l-iktar għan-nies irjali.

Ħajja bikrija[immodifika | immodifika s-sors]

L-Ankona ta' Bardi

Parmigianino kien it-tmien wild ta' Filippo Mazzola u Donatella Abbati. Missieru miet bil-pesta sentejn wara li twieled, u t-tfal trabbew miz-zijiet tagħhom, Michele u Pier Ilario, li skont Giorgio Vasari kienu artisti b'talent mudest.[2] Fl-1515, zijuh ingħata kummissjoni mingħand Nicolò Zangrandi għat-tiżjin ta' kappella f'San Giovanni Evangelista; xogħol li iktar 'il quddiem ġie kkompletat minn Parmigianino meta kien għadu adolexxenti. Meta għalaq tmintax-il sena, huwa kien diġà lesta l-Ankona ta' Bardi. Fl-1521, Parmigianino ntbagħat lejn Viadana (flimkien mal-pittur Girolamo Bedoli li kellu jiżżewweġ ma' kuġintu) biex jaħrab il-gwerer bejn l-armati Franċiżi imperjali u papali. Fi Viadana, huwa pitter żewġ panewijiet bit-tempera, wieħed ta' San Franġisk għall-Knisja tal-Frati de' Zoccoli, u l-ieħor taż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina għall-Knisja ta' San Pietru. Huwa ħadem ukoll f'San Giovanni u ltaqa' ma' Correggio, li kien qed jaħdem fuq it-tiżjin bl-affreski tal-koppla.

Xogħol f'Fontanellato u l-ivvjaġġar lejn Ruma[immodifika | immodifika s-sors]

Fl-1524, huwa vvjaġġa lejn Ruma b'ħames pitturi żgħar, fosthom iċ-Ċirkonċiżjoni ta' Ġesù u l-Awtoritratt f'Mera Konvessa, sabiex jipprova jikseb il-patroċinju tal-Papa tal-familja Medici, Klement VII. Vasari jirrakkonta li f'Ruma, Parmigianino kien "iċċelebrat qisu Raffaello mwieled mill-ġdid". F'Jannar 1526, Parmigianino u zijuh, Pier Ilario, qablu ma' Maria Bufalina minn Città di Castello, biex iżejnu l-Knisja ta' San Salvatore in Lauro b'ankona tal-Viżjoni ta' San Ġlormu (1526-1527, National Gallery, Londra). Fi żmien sena, is-Serqa ta' Ruma wasslet biex Parmigianino u bosta artisti oħra jaħarbu.

Bologna u lura lejn Parma[immodifika | immodifika s-sors]

Awtoritratt b'kappell aħmar

Huwa rresjeda f'Bologna għal kważi tliet snin. Għall-ħabta tal-1528, huwa pitter il-Madonna bil-Bambin u l-Qaddisin (Pinacoteca, Bologna), u mbagħad fl-1528, huwa pitter il-Madonna bil-Warda (Dresden) u l-Madonna ma' San Żakkew (Uffizi). Sal-1530 Parmigianino kien reġa' lura f'Parma.

Fl-1531, Parmigianino ngħata kummissjoni għal żewġ ankoni, fejn pitter lil San Ġużepp u lil San Ġwann Battista, mill-knisja mhux kompluta ta' Santa Maria della Steccata. Il-patrijiet li kienu jieħdu ħsieb il-knisja tawh salarju bil-quddiem u wegħduh il-provvisti u l-materjali; madankollu, sal-1535 il-proġett ma kienx tlesta. F'Diċembru, huwa nnomina lil Don Nicola Cassola, membru tal-kleru minn Parma fil-Kurja Rumana, biex ikun ir-rappreżentant legali tiegħu. Parmigianino awtorizzah jiġbor il-50 skud mingħand Bonifazio Gozzadini għall-Madonna b'San Ġwann Battista u San Żakkew.

Fl-1534, ġie deċiż li l-Madonna b'Għonqha Twil titqiegħed fil-kappella tal-familja ta' Elena Baiardi.

Parmigianino x'aktarx li kien qed jistenna li jkun is-suċċessur ta' Correggio bħala xogħlijiet mogħtija mill-knisja. Madankollu, f'April 1538, l-uffiċċji amministrattivi kkummissjonaw inizjalment lil Giorgio Gandini del Grano, u mbagħad lil Girolamo Bedoli, biex iżejnu l-apsida u l-kor tal-Katidral ta' Parma.

Ritratt ta' Galeazzo Sanvitale

Jingħad li f'dan iż-żmien, huwa sar devot tal-alkimija. Vasari jagħmel ipoteżi li dan seħħ minħabba li kien imsaħħar mill-maġija. L-istudjużi issa jaqblu li l-interessi xjentifiċi ta' Parmigianino jaf kienu marbuta mal-ossessjoni tiegħu li jipprova jsib mezz ġdid għall-inċiżjonijiet tiegħu. B'riżultat tar-riċerki tiegħu fl-alkimija, huwa ma tantx lesta xogħol fil-knisja. Huwa ntefa' l-ħabs għal xahrejn talli ma żammx mal-kuntratt wara li l-Konfraternità ddeċidiet b'mod unanimu li ma tħallihx ikompli jaħdem fil-knisja tagħhom. Huwa ġie sostitwit bejn l-1539 u l-1540 minn Giulio Romano, li wkoll irtira minnufih mill-kuntratt.

Parmigianino miet bid-deni f'Casalmaggiore fl-24 ta' Awwissu 1540 meta kellu 37 sena. Huwa ġie midfun fil-Knisja tal-Patrijiet Serviti "għerwien b'salib tal-injam taċ-ċipress fuq sidru".

Fost dawk li kienu influwenzati mill-qrib minn Parmigianino kien hemm kuġinuh Girolamo Mazzuoli u iben Girolamo, Alessandro Mazzuoli; Pomponeo Amidano; Giacomo Bertoia; u Francesco Borgani.[3]

Dettall tal-Viżjoni ta' San Ġlormu

Xogħlijiet[immodifika | immodifika s-sors]

Parmigianino kien ukoll inċiżur Taljan bikri, teknika li kien il-pijunier tagħha fl-Italja Marcantonio Raimondi, iżda li kienet tappella għad-disinjaturi. Għalkemm it-tekniki tal-litografija fuq il-pjanċi tar-ram kienu jirrikjedu ħiliet speċjali, il-faċilità li biha l-aċtu, bħala sostitut għal-linka, seta' jirriproduċi l-ispontanjetà ta' id artist attirat lil Parmigianino, li kien "mastru tat-tpinġija ta' figuri eleganti".[4] Parmigianino ddisinja wkoll xogħlijiet ksilografiċi bil-chiaroscuro, u minkejja li r-rendiment tiegħu kien żgħir, huwa kellu influwenza konsiderevoli fuq il-litografija Taljana. Uħud mix-xogħlijiet litografiċi tiegħu għamilhom b'kollaborazzjoni ma' Giovanni Jacopo Caraglio.

Għażla ta' xogħlijiet[immodifika | immodifika s-sors]

  • Magħmudija ta' Kristu (c. 1519) - Żejt fuq l-injam, 197 x 137 cm - Gemäldegalerie, Berlin
  • Ankona ta' Bardi (1521) - Tempera fuq panew, 203 x 130 cm; Knisja ta' Santa Marija, Bardi
  • Santa Barbara (1522) - Żejt fuq l-injam, 48 x 39 cm - Museo del Prado, Madrid.
  • Ċirkonċiżjoni ta' Ġesù (għall-ħabta tal-1523) - Żejt fuq l-injam, 42 x 31.4 cm; Istitut tal-Arti ta' Detroit
  • Awtoritratt f'Mera Konvessa (għall-ħabta tal-1524) - Żejt fuq l-injam, dijametru ta' 24.4 cm; Kunsthistorisches Museum, Vjenna
  • Ritratt ta' Kollezzjonista (għall-ħabta tal-1524) - Żejt fuq panew, 86 x 94 cm, National Gallery, Londra
  • Ritratt ta' Galeazzo Sanvitale (1524) - Żejt fuq panew, 109 x 81 cm, Museo di Capodimonte, Napli
  • Ritratt ta' Lorenzo Cybo (1524) - Żejt fuq panew, 126 x 104 cm, Statens Museum for Kunst, Copenhagen
  • Mit ta' Diana u Acteon (għall-ħabta tal-1524) - affresk, Rocca Sanvitale, Fontanellato, Provinċja ta' Parma
  • Il-Familja Mqaddsa bl-Anġli (għall-ħabta tal-1524) - Żejt fuq panew, 110 x 89 cm, Museo del Prado, Madrid
  • Antea (c. 1524–7) - Żejt fuq it-tila, 135 x 88 cm, Museo di Capodimonte, Napli
  • Madonna bil-Bambin (1525) - Galleria Doria-Pamphili, Ruma
  • Viżjoni ta' San Ġlormu (1526-1527) - Żejt fuq panew, 343 x 149 cm, National Gallery, Londra
  • Konverżjoni ta' San Pawl (c. 1527) - Żejt fuq it-tila, 177.5 x 128.5 cm, Kunsthistorisches Museum, Vjenna
  • Familja Mqaddsa b'San Ġwann Battista Tarbija (għall-ħabta tal-1528) - Museo di Capodimonte, Napli
  • Iż-Żwieġ Mistiku ta' Santa Katarina (1529) - Żejt fuq panew, 74.2 x 57.2 cm, National Gallery, Londra
  • Skjava Torka (Ritratt ta' Mara; għall-ħabta tal-1533) - Żejt fuq panew, 67 x 53 cm, Galleria Nazionale di Parma
  • Kupidu Jagħmel il-Qaws Tiegħu (għall-ħabta tal-1533–1535) - Żejt fuq panew, 135 x 65.3 cm, Kunsthistorisches Museum, Vjenna
  • Madonna b'Gonqha Twil (1534-1540) - Żejt fuq l-injam, 216 x 132 cm, Uffizi, Firenze
  • Ritratt ta' Pier Maria Rossi di San Secondo (għall-ħabta tal-1535-1539) - Żejt fuq panew, 133 x 98 cm, Museo del Prado, Madrid
  • Ritratt ta' Camilla Gonzaga u t-Tliet Subien Tagħha (għall-ħabta tal-1539-1540) - Żejt fuq panew, 128 x 97 cm, Museo del Prado, Madrid.

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ Hartt, Frederick, History of Italian Renaissance Art, (it-tieni edizzjoni)1987, Thames & Hudson (US Harry N Abrams), ISBN 0500235104, pp. 568-578, 578.
  2. ^ Vasari, Giorgio (Bull, George, traduttur) (1988). Lives of the Artists: Volume 2, pp. 185-199. Penguin Classics. ISBN 0-14-044460-2.
  3. ^ Grousset, Paschal (1878). The picture amateur's handbook and dictionary of painters, by Philippe Daryl (bl-Ingliż). Ċitazzjoni għandu parametr mhux magħruf u vojt: |iktar= (għajnuna)
  4. ^ "Art/Museums: Correggio and Parmigianino at the Metropolitan Museum of Art". www.thecityreview.com. Miġbur 2021-08-25.