Aqbeż għall-kontentut

Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Il-Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair

Il-Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair (bil-Ġermaniż: Benediktinerinnenkloster St. Johann; bid-djalett Romansh: Claustra benedictina da Son Jon) huwa monasteru Benedittin Medjevali bikri fil-muniċipalità Żvizzera ta' Val Müstair, fil-Kanton ta' Graubünden. Il-kunvent tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.[1]

Ir-Rinaxximent Karolinġjan kif nafuh illum twettaq bis-saħħa tas-suċċess ta' Karlu Manju bħala re u patrun, kif ukoll bħala xprun għal dak li wieħed jara fil-Kunvent Benedittin ta' San Ġwann. Fl-istorja, l-arti, l-edukazzjoni u r-rikreazzjoni tkattru tassew biss fi żminijiet ta' paċi, għalkemm il-gwerra spiss kienet l-iżjed fattur importanti għal bidla teknoloġika. Fil-Medju Evu bikri, il-kunflitti kostanti bejn ir-Renji tal-Franki xekklu l-progress artistiku li qabel kien miexi ġmielu taħt ir-Rumani meta l-imperu tagħhom kien fil-eqqel tiegħu. Taħt ir-renju prosperuż ta' Karlu Manju, bdiet l-introduzzjoni ta' ordni monastika ġdida fi żmien ta' paċi, u din wittiet it-triq għall-affreski u l-arkitettura li wieħed jara fil-Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair.[2]

Bħala Kristjan devot, Karlu Manju xtaq li l-poplu tiegħu jkollu l-possibbiltà li jiġi mgħallem skont it-tagħlim tal-knisja, u li r-renju tiegħu jkun stabbli. Wieħed mill-ħafna modi li kiseb dan kien permezz tal-patroċinju tiegħu ta' bosta monasteri fir-Renju tal-Franki. Il-monasteri servew bħala post għat-taħriġ tal-missjunarji, li kienu jintbagħtu lejn iż-żoni ġodda li kienu jinħakmu tal-imperu tiegħu u jwasslu biex il-popli tagħhom jikkonvertu għall-Kristjaneżmu.[3] L-għanijiet tiegħu kienu ffukati l-iktar fuq l-edukazzjoni, u l-missjoni tiegħu bħala re kienet li jipprovdi l-bażi għall-edukazzjoni tal-kleru sabiex b'hekk ikun jista' jeduka lill-membri tal-parroċċa. Dawn il-monasteri servew bħala tila għal ħafna mill-arti u mill-arkitettura tar-Rinaxximent Karolinġjan.

Skultura ta' San Ġwann u wħud mill-affreski fl-isfond

L-artiġjani Karolinġjani kienu magħrufa bħala pitturi, ġojjelliera u arġentiera tad-deheb ta' sengħa kbira. Kellhom għal qalbhom it-tiżjin estensiv u grandjuż u dan kienu jwettquh għat-tiżjin tal-manuskritti li kienu jinkitbu mill-patrijiet fl-abbaziji u fil-kunventi bħal dak ta' San Ġwann f'Müstair. Din is-sengħa daqstant avvanzata tkompli tisħaq l-importanza tal-paċi bħala tila għal titjib fl-arti u fl-arkitettura f'ċivilizzazzjoni. Bħalma wieħed jista' jara mix-xbihat tal-affreski ta' San Ġwann, il-pittura kienet tifforma parti kbira mir-Rinaxximent Karolinġjan. L-istil Karolinġjan tal-pittura ġie stabbilit fl-istili Rumani, Kristjani u Ġermaniċi. Il-mod kif kienu jitpittru l-figuri kien ċar li kien stil Ruman, is-suġġett spiss kien ikun Kristjan, u d-disinni ġeometriċi u l-figuri tal-annimali kienu Ġermaniċi. Xbihat Bibbliċi mill-Vanġeli, kif ukoll dawk tar-Re David kienu partikolarment popolari, kif ukoll xi rejiet Karolinġjani, u ovvjament l-immaġni ta' Kristu maestuż.[4]

Jingħad li x'aktarx il-kunvent ġie stabbilit għall-ħabta tas-780 minn isqof ta' Chur[5][6], probabbilment skont l-ordnijiet ta' Karlu Manju. Inbena matul mewġa ta' kostruzzjoni ta' monasteri li kienet tinkludi l-monasteri fil-qrib ta' Cazis, Mistail, Pfäfers, u Disentis. Il-kunvent inbena tul il-mogħdija muntanjuża ta' Val Müstair mill-Alpi tal-Italja u ġie ffortifikat sabiex il-mogħdija muntanjuża setgħet tiġi kkontrollata. Fit-881, il-kunvent għadda għalkollox f'idejn il-kontroll tal-Isqof ta' Chur. Matul is-snin bikrin tal-kunvent, fil-bidu tas-seklu 9, fil-knisja ġew impittra sensiela ta' affreski. Iktar 'il quddiem, fis-sekli 11 u 12, il-kunvent esperjenza t-tieni mewġa ta' tkabbir u żdiedu pitturi ġodda jew ġew impittra fuq l-affreski l-antiki. Dawn il-pitturi ġew skoperti mill-ġdid biss fis-seklu 20.

Fis-seklu 10, żdied it-torri tal-kampnar tal-knisja. Matul it-tkabbir tas-seklu 11, l-Isqof ta' Chur kabbar ir-residenza tiegħu fil-monasteru. Żdiedu wkoll dar fina mat-torri, kjostru, u l-Kappella doppja ta' San Ulrich u San Nikola. Matul it-tkabbir, il-kappella residenzjali ta' żewġ sulari tal-isqof ġiet imżejna wkoll bl-istukko u b'affreski estensivi. Għall-ħabta tas-seklu 12, l-okkupanti tal-monasteru nbidlu minn patrijiet għal sorijiet. Din il-bidla tissemma għall-ewwel darba fl-1167, iżda seħħet xi żmien qabel din id-data. L-ewwel superjur tal-kunvent kien jisimha Adelheid, u dan ġie ddokumentat bejn l-1211 u l-1233.

Wieħed mill-affreski Karolinġjani tal-mirakli ta' Kristu

Il-Gwerra ta' Swabja, li kienet tentattiv mill-Asburgi li jaċċertaw il-kontroll fuq il-Kanton ta' Grisons u l-mogħdijiet Alpini ewlenin, wasslet għall-bidu tal-kunvent.[7] Fl-20 ta' Jannar 1499, truppi tal-Asburgi okkupaw il-wied tal-madwar u serqu r-rikkezzi tal-kunvent, iżda malajr kellhom jirtiraw minħabba l-forzi tat-Tliet Legi fil-Battalja ta' Calven. Wara l-battalja, ġie ffirmat armistizju bejn l-Asburgi u t-Tliet Legi. Madankollu, dan l-armistizju dam biss ftit jiem qabel ma reġgħu faqqgħu l-kunflitti bejn l-alleati tal-Konfederazzjoni Żvizzera l-Antika tat-Tliet Legi u t-truppi Asburgi. Dawn il-kunflitti f'qasir żmien eskalaw fil-Gwerra ta' Swabja, li ntemmet f'Settembru 1499 bit-Trattat ta' Basel li ta indipendenza virtwali lill-Konfederazzjoni Żvizzera.

Għall-ħabta tal-1500, il-knisja tal-kunvent ġiet immodifikata minn kostruzzjoni Karolinġjana b'navata waħda għal knisja tal-aħħar tal-Gotiku bi tliet navati. Ftit wara, fl-1524 u fl-1526, permezz tal-Artikli ta' Ilanzer, il-Lega tad-Dar t'Alla rnexxielha ddgħajjef il-poter tal-isqof, li indirettament naqqset l-introjtu tal-kunvent. B'konsegwenza ta' dan, kien hemm kostruzzjoni limitat fil-kunvent minn dak il-mument 'il quddiem.

Fl-ispirtu tal-Kunsill ta' Trento, l-isqof ħareġ sensiela ta' riformi li kienu jirregolaw il-ħajja reliġjuża bejn l-1600 u l-1614. Ir-riformi kienu jinkludu regolamenti ġodda dwar min seta' jirċievi s-sagramenti u dwar il-pubblikazzjoni tal-brevjar jew il-Liturġija tas-Sigħat. Politiki oħra, bħar-rekwiżiti fl-Ordni Benedittina li jkun hemm żoni komuni għall-irqad, ġew irrilassati f'dan iż-żmien.

Matul l-istorja kollha tal-Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair kien hemm kunflitti bejn l-Isqof ta' Chur, il-Lega Griża u l-Familja Asburga. Is-superjur tal-kunvent jew badessa, u l-awtorità tal-gvern jew il-vogt, sikwit kienu jintgħażlu minn wieħed minn dawn it-tliet setgħat.

Riljiev bl-istukko fil-ħajt tat-Tramuntana tal-knisja tal-kunvent

Matul ix-xogħlijiet ta' restawr tas-seklu 20, uħud mill-affreski Rumaneski tas-snin 60 tas-seklu 12 ġew skoperti fil-kunvent. Affreski oħra ġew datati għal żmien ir-renju ta' Karlu Manju. L-UNESCO rrikonoxxiethom bħala "l-ikbar sensiela ta' affreski tal-Iżvizzera, li ġew impittra fit-800 W.K., flimkien ma' affreski u stukko Rumaneski".[1]

Ix-xbihat fl-affreski tal-kunvent għandhom kompożizzjoni bbilanċjata u simetrika, u fil-knisja kollha din toħloq sens ta' ġrajja u ritmu. L-użu rapidu taż-żebgħa u l-użu tal-kuluri jgħajtu fl-affreski donnhom jiġbdu l-attenzjoni lejn ċerti xbihat iktar milli lejn oħrajn, u juru l-kumplessità u l-livell ta' reqqa tas-sengħa tal-artist. Hemm rabta ċara bejn l-affreski tal-kunvent ta' Müstair u dawk fil-Knisja Lombarda ta' Santa Marija ta' Castelseprio, u din wasslet biex xi akkademiċi jemmnu li l-artist tal-kunvent jew kien wieħed lokali jew mill-inqas kien midħla sew tax-xogħol f'dik il-knisja.[8] Waħda mir-raġunijiet prinċipali tal-popolarità tal-pitturi kienet il-fatt li l-litteriżmu ma kienx meħtieġ. B'riżultat ta' dan, il-ġrajjiet tal-Kristjaneżmu u l-messaġġi li l-kleru xtaq jaqsam saru faċilment aċċessibbli għall-mases kemm litterati u kemm le.[9] L-affreski tal-Kunvent ta' San Ġwann f'Müstair jirrakkontaw uħud mill-iżjed ġrajjiet Bibbliċi importanti. Dawn il-ġrajjiet fihom implikazzjonijiet ikbar għall-viżitatur modern għaliex juru x'kienu l-iżjed elementi importanti tal-Kristjaneżmu dak iż-żmien.

Il-knisja oriġinali b'navata waħda u b'ħames apsidi fiha diversi affreski sinifikanti tal-Medju Evu bikri tal-ħabta tat-800 W.K. Il-pitturi huma organizzati f'ħames ringieli estiżi mill-ħajt tan-Nofsinhar sal-ħajt tal-Punent u tat-Tramuntana. Ir-ringiela ta' fuq nett fiha xeni mill-ħajja tar-Re David tat-Testment il-Qadim. It-tliet ringieli ta' taħt juru xeni miż-żgħożija, mill-ħajja u mill-Passjoni ta' Kristu. Ir-ringiela t'isfel nett fiha xeni mill-Kurċifissjoni ta' Sant'Indrija. Fuq il-ħajt tal-Punent ir-ringieli huma marbuta flimkien bl-immaġni tal-Aħħar Ġudizzju.[10] Il-pitturi saru b'firxa limitati ta' kuluri, inkluż l-okra, l-aħmar u l-kannella, u bl-għajnuna tal-"komprensjoni tal-evoluzzjoni ta' ċerti temi ikonografiċi Kristjani, bħal dik tal-Aħħar Ġudizzju".

L-importanza tal-Aħħar Ġudizzju hija element sostanzjali fil-poter tal-knisja fuq il-kongregazzjoni tagħha. L-affresk juri tmiem id-dinja, u l-Aħħar Ġudizzju t'Alla fil-konfront tal-bnedmin kollha. B'hekk in-nies kollha jiġu vvalutati għal dnubiethom, u jekk ikunux talbu għall-maħfra ta' dnubiethom. Għalkemm mhux neċessarjament kull min kien iżur il-knisja kien jemmen il-kontenut tal-affreski fuq il-ħitan tal-knisja, wieħed jista' jixtarr xi konklużjonijiet dwar il-messaġġi li l-knisja kienet qed tipprova twassal dwar l-importanza tal-qrar u sens ta' awtovalutazzjoni fir-rigward il-moralità.

Ħafna mill-affreski sarulhom affreski oħra fuqhom u ftit minnhom biss ġew irrestawrati.

Veduta tal-kunvent miċ-ċimiterju żgħir ta' warajh fix-xitwa

L-apsidi u l-ħajt tal-Lvant ġew impittra mill-ġdid fis-seklu 12 b'affreski Rumaneski li juru varjetà ta' temi Bibbliċi, inkluż iċ-ċena ta' Erodi (fejn iż-żfin ta' bint Erodi jwassal għall-qtil ta' Ġwanni l-Battista), in-nisa verġni għorrief u boloh, l-appostli, u San Stiefnu.[11]

Sit ta' Wirt Dinji

[immodifika | immodifika s-sors]

Il-Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1983.[1]

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".[1]

  1. 1 2 3 4 Centre, UNESCO World Heritage. "Benedictine Convent of St John at Müstair". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2022-04-29.
  2. J. Hubert, The Carolingian Renaissance (George Braziller, New York, 1970) p. XI.
  3. M.M. Hilderbrant, the External School in Carolingian Society (Brill, Leiden, 1992) p. 61.
  4. Frasett, p. 102.
  5. "ICOMOS Evaluation Report" (PDF).
  6. Historical Dictionary of Switzerland (bl-Ingliż). Ċitazzjoni għandu parametr mhux magħruf u vojt: |iktar= (għajnuna)
  7. Riezler, Sigmund: Die Grafen von Fürstenberg im Schweizerkriege 1499; Tübingen 1883.
  8. Marco Abate, World heritage: Monumental Sites (Skira Editore, Italja, 2003) p. 288.
  9. Hubert, p. 27.
  10. Niklaus Flüeler, Lukas Gloor, Isabelle Rucki (eds.) (1982). Kulturführer Schweiz (bil-Ġermaniż). Spreitenbach: Limmatdruck AG. pp. 254–5.
  11. Mattew 14:6–11; Mark 6:19–28.