Giosuè Carducci

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search
Giosuè Carducci
Giosuè Carducci3 (cropped).jpg
Membru tal-Kamra tad-Deputati tar-Renju tal-Italja

20 Novembru 1876 - 2 Mejju 1880
Senatur tar-Renju tal-Italja

Ħajja
Isem propju Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci
Twelid Pietrasantau Valdicastello Carducci, 27 Lulju 1835
Nazzjonalità Renju tal-Italja
Residenza Casa Carducci (Bologna)
Grupp etniku Taljani
Mewt Bolonja, 16 Frar 1907
Post tad-dfin Certosa di Bologna
Familja
Missier Michele Carducci
Ulied
Edukazzjoni
Alma mater Università ta’ Pisa
Scuola Normale Superiore (en) Translate
Livell tal-edukazzjoni lawrija
Lingwi Taljan
Għalliema Geremia Barsottini
Celestino Zini
Studenti
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni kittieb
poeta
ġurnalist
politiku
għalliem
Impjegaturi Università ta' Bologna
Premjijiet
Nominat għal
uri
  • [[Premju Nobel għal-Letteratura]]
    (1902)
    [[Premju Nobel għal-Letteratura]]
    (1903)
    [[Premju Nobel għal-Letteratura]]
    (1905)
    [[Premju Nobel għal-Letteratura]]
    (1906)
Sħubija Accademia della Crusca
Accademia dei Lincei
Psewdonomu Enotrio Romano

Giosuè Alessandro Giuseppe Carducci ([dʒozuˈɛ kkarˈduttʃi] twieled fis-27 ta' Lulju 1835 – miet fis-16 ta' Frar 1907) kien poeta, kittieb, kritiku letterarju u għalliem Taljan. Kien influwenti ħafna[1] u kien meqjus bħala l-poeta nazzjonali uffiċjali tal-Italja moderna.[2] Fl-1906 huwa sar l-ewwel Taljan li rċieva l-Premju Nobel għal-Letteratura[3] "mhux biss bħala rikonoxximent tat-tagħlim u r-riċerka kritika profondi tiegħu, iżda fuq kollox biex jingħata ġieħ għall-enerġija kreattiva, għall-freskezza tal-istil, u għall-forza lirika tal-kapulavuri poetiċi tiegħu".[4]

Bijografija[immodifika | immodifika s-sors]

Huwa twieled f'Valdicastello (parti minn Pietrasanta), raħal żgħir fil-Provinċja ta' Lucca fil-Majjistral tar-reġjun tat-Toskana. Missieru, tabib, kien strumentali għall-unifikazzjoni tal-Italja u kien involut mal-Carbonari. Minħabba l-politika tiegħu, il-familja kellha tiċċaqlaq minn post għall-ieħor diversi drabi matul it-tfulija ta' Carducci, u eventwalment stabbilew ruħhom għal ftit snin f'Firenze.[5]

Minn mindu kien imur l-iskola, huwa kien affaxxinat bl-istil imrażżan tal-Griegi u tar-Rumani tal-Qedem, u x-xgħol matur tiegħu jirrifletti stil klassiku mrażżan, fejn spiss juża l-metrika klassika ta' poeti Latini bħal Orazju u Virġilju. Huwa ttraduċa l-Ktieb Nru 9 tal-Ilijade ta' Omeru bit-Taljan.

Giosuè Carducci

Carducci ngħata borża ta' studju biex jistudja fl-Iskola Superjuri Normali prestiġjuża ta' Pisa. Wara li ggradwa fl-1856, huwa beda jgħallem fl-iskola. Is-sena ta' wara, huwa ppubblika l-ewwel ġabra ta' poeżiji tiegħu, Rime. Dawn kienu snin diffiċli għal Carducci: missieru miet, u ħuh neħħa ruħu b'idejh.

Fl-1859, huwa żżewweġ lil Elvira Menicucci, u kellhom erbat itfal. Għal żmien qasir huwa għallem il-Grieg fi skola postsekondarja f'Pistoia, u mbagħad ġie ddeżinjat bħala Professur tal-Letteratura Taljana fl-Università ta' Bologna. Hawnhekk, wieħed mill-istudenti tiegħu kien Giovanni Pascoli, li sar poeta eminenti wkoll u iktar 'il quddiem kien is-suċċessur tiegħu fl-università.

Carducci kien lettur popolari u kritiku aħrax tal-letteratura u tas-soċjetà. Fiż-żgħożija tiegħu huwa kien ateu[6], u l-fehmiet politiċi tiegħu kienu ostili ferm għall-Knisja Kattolika. Matul ħajtu l-fehmiet tiegħu dwar ir-reliġjon inbidlu għal teiżmu orjentat soċjalment li huwa espona fid-diskors famuż tiegħu Discorso sulla libertà perpetua di San Marino (Diskors fuq il-Libertà Perpetwa ta' San Marino), li għamel fit-30 ta' Settembru 1894 quddiem l-awtoritajiet u n-nies ta' dik ir-repubblika antika u ċċelebra "l-Alla Universali tal-Popli, l-Alla ta' Mazzini u ta' Washington".[7]

Il-qawwa rivoluzzjonarja tiegħu kontra l-kleru toħroġ fid-dieher fil-poeżija famuża tiegħu, Inno a Satana (Innu lil Satana), li kienet blasfemika u provokattiva apposta. "Satana"/"Luċifru" kien ikkunsidrat mill-esponenti Taljani tax-Xellug ta' dak iż-żmien bħala metafora tal-ispirtu ribelluż u ħieles. Il-poeżija tfasslet fl-1863 bħala awgurju għal waqt festin ta' filgħaxija, ġiet ippubblikata fl-1865, u mbagħad ġiet ippubblikata mill-ġdid fl-1869 mill-gazzetta radikali ta' Bologna, Il Popolo, bħala provokazzjoni ppjanata biex taħbat mal-Ewwel Konċilju tal-Vatikan, żmien meta l-qawwa rivoluzzjonarja diretta kontra l-Papat kienet qed tissaħħaħ, filwaqt li r-Repubblikani kienu qed jagħfsu politikament u militarment għal tmiem tad-dominju tal-Vatikan fuq l-istati Papali.[8]

Filwaqt li Inno a Satana kellha impatt rivoluzzjonarju konsiderevoli, l-ifjen poeżiji ta' Carducci ġew fis-snin ta' wara. Il-ġabriet tiegħu Rime Nuove (Rimi Ġodda) u Odi Barbare (Odi Barbari) fihom l-ikbar xogħlijiet.[9]

Huwa kien l-ewwel Taljan li ngħata Premju Nobel għal-Letteratura, fl-1906. Huwa ġie maħtur ukoll bħala senatur mir-Re tal-Italja fl-1890.[10] Fil-politika huwa baqa' Liberali b'saħħtu tul ħajtu kollha; tul is-snin progressivament evolva għal qisu appoġġ favur il-monarkija.[11] Għalkemm ir-reputazzjoni tiegħu sserraħ primarjament fuq il-poeżija, huwa pproduċa wkoll għadd kbir ta' xogħlijiet ta' proża.[12] Tabilħaqq, fost ix-xogħlijiet ta' proża tiegħu hemm kritika letterarja, bijoigrafiji, diskorsi u saġġi, li jimlew xi 20 volum.[13] Carducci kien ukoll traduttur eċċellenti u ttraduċa xi xogħlijiet ta' Goethe u Heine bit-Taljan.

Il-Mużew tar-Risorgimento f'Bologna huwa ospitat f'Casa Carducci, id-dar fejn huwa miet meta kellu 71 sena, u fiha wirja dwar l-awtur. Bħala awtur tal-innu A Satana, huwa ddaħħal fit-33 u l-ogħla livell tar-Rit tal-Mażuni Skoċċiżi bħala membru fuq perjodu twil tal-Orjent il-Kbir tal-Italja li fejn jissemma bħala wieħed mill-iktar membri notevoli.[14]

Legat[immodifika | immodifika s-sors]

Carducci qerr dnubietu u rrikonċilja mal-Knisja Kattolika fl-1895.[15] Fil-11 ta' Settembru 1978, il-Papa Ġwanni Pawlu II semmieh bħala "mudell" għall-professuri universitarji u għall-għalliema tal-Latin.[16]

Xogħlijiet[immodifika | immodifika s-sors]

Mhux dejjem faċli ssegwi l-iżvilupp tal-poeżiji ta' Carducci permezz tal-ġabriet li huwa wettaq l-editjar fuqhom. Il-poeta fil-fatt organizza l-kompożizzjonijiet tiegħu diversi drabi u b'modi differenti, u ta arranġament definittiv biss iktar 'il quddiem fl-edizzjoni tal-Opere tiegħu li ġiet ippubblikata għal Zanichelli bejn l-1889 u l-1909. Din li ġejja hija lista tax-xogħlijiet poetiċi ppubblikati f'volum wieħed, li mbagħad ġew arranġati mill-ġdid f'20 volum fl-Opere tiegħu:

  • Rime, San Miniato, 1857.
  • Levia Gravia, 1868.
  • Poesie, Firenze, Barbera, 1871.
  • Primavere elleniche, 1872.
  • Nuove poesie, 1873.
  • Odi barbare, 1877.
  • Juvenilia, 1880.
  • Levia Gravia, 1881.
  • Giambi ed Epodi, 1882.
  • Nuove odi barbare, 1882.
  • Rime nuove, 1887.
  • Terze odi barbare, 1889.
  • Delle Odi barbare. Libri II ordinati e corretti, 1893.
  • Rime e ritmi, 1899.
  • Poesie. MDCCCL-MCM, 1901.

Hawn taħt hemm lista tal-volumi poetiċi tiegħu fl-Opere. Madankollu, il-volum ma jikkorrispondux mal-ordni kronoloġika tal-pubblikazzjoni tal-ewwel ġabriet tiegħu, iżda jirreferu iktar għad-distinzjonijiet tal-ġeneri u għaldaqstant hemm poeżiji tal-istess perjodu f'ġabriet differenti. Il-ġabriet li ġejjin isegwu din l-ordni:

  • Juvenilia, f'sitt kotba, 1850-1860
  • Levia Gravia, f'żewġ kotba, 1861-1871
  • Inno a Satana, 1863
  • Giambi ed Epodi, f'żewġ kotba, 1867-1879
  • Intermezzo, 1874-1887
  • Rime Nuove, f'disa' kotba, 1861-1887
  • Odi barbare, f'żewġ kotba, 1873-1889
  • Rime e Ritmi, 1889-1898
  • Della Canzone di Legnano, Parti I, 1879

Juvenilia[immodifika | immodifika s-sors]

L-ewwel ġabra ta' poeżiji liriċi, li Carducci ġabar u qasam f'sitt kotba bit-titlu Juvenilia (1850-1860), hija bla dubju ispirata mit-tradizzjoni klassika tal-grupp Amici pedanti li twaqqaf dak iż-żmien bl-għan li jikkuntrasta r-Romantiċiżmu tal-Fjorentini. Fil-versi tal-ġabra wieħed minnufih jista' jinduna l-imitazzjoni tiegħu tal-klassiċi tal-qedem, tal-istil magħruf bħala stilnovo, ta' Dante u Petrarka u, fost il-moderni, Vittorio Alfieri, Monti, Foscolo u Leopardi.

Iżda l-ispirtu ta' Carducci diġà jidher; l-imħabba tiegħu għas-sbuħija tal-istil, il-purità tas-sentimenti u ċ-ċelebrazzjoni tal-libertà, kif ukoll il-kapaċità li japprezza dak kollu li huwa ġenwin, u għaldaqstant anke il-lingwaġġ tan-nies komuni.[11][17]

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ Baldi, Giusso, Razetti, Zaccaria, Dal testo alla storia. Dalla storia al testo, Torino, 2001, vol. 3/1B, p. 778.
  2. ^ Giulio Ferroni, Profilo storico della letteratura italiana, Torino, 1992, p. 780.
  3. ^ "Giosuè Carducci | Italian poet". Encyclopedia Britannica (bl-Ingliż). Miġbur 2021-07-27.
  4. ^ Beatrice (2014-06-13). "Vita, opere e poetica di Giosuè Carducci" (bit-Taljan). Miġbur 2021-07-27.
  5. ^ Carducci, Giosuè. Volume 5. Miġbur 2021-07-27.
  6. ^ Biagini, Mario, Giosuè Carducci, Mursia, 1976, p. 208.
  7. ^ Carducci, Giosuè. "Libertà Perpetua" (PDF).
  8. ^ Carducci, Giosuè, Selected Verse/ Giosuè Carducci: edited with a translation, introduction and commentary by David H. Higgins, (Aris & Phillips; Warminster, England), 1994.
  9. ^ Dismukes, William Paul (March 1940). "The Barbarian Odes of Giosuè Carducci by William Fletcher Smith". Italica. 17 (1): 29–30.
  10. ^ Scalia, Samuel Eugene (1937). Carducci. New York: S.F. Vanni.
  11. ^ a b Bickersteth, Geoffrey Langdale (1913). Carducci. Londra: Longmans, Green. p. 14.
  12. ^ Tomasin, Lorenzo (2007). "Classica e odierna". Studi sulla lingua di Carducci. Firenze: Olschki.
  13. ^ Selections from Carducci; Prose and Poetry with introduction, notes and vocabulary by A. Marinoni. New York: William R. Jenkins. 1913. vii–ix.
  14. ^ "Massoni celebri - Grande Oriente d'Italia - Sito Ufficiale". archive.is. 2015-10-01. Miġbur 2021-07-27.
  15. ^ "Inside the secret conversion of Italy's Christopher Hitchens" (bl-Ingliż). 2021-05-14. Miġbur 2021-07-27.
  16. ^ "Pope John Paul I praises Satanist Carducci". www.traditioninaction.org. Miġbur 2021-07-27.
  17. ^ G. Bertoni, La lingua poetica di Giosue Carducci, in Regia Università di Bologna, cit., pp. 91-95.

Ħoloq esterni[immodifika | immodifika s-sors]