Ċensu Apap

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search
Ċensu Apap
Ħajja
Twelid Valletta, 13 Novembru 1909
Mewt 15 Frar 2003
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni skultur
Xogħlijiet importanti Triton Fountain (en) Translate
Premjijiet

Ċensu Apap, magħruf ukoll bħala Vincent Apap, (twieled it-13 ta’ Novembru 1909 – miet il-15 ta’ Frar 2003) kien skultur Malti li kien magħruf sew għad-disinn ta’ diversi monumenti pubbliċi u statwi tal-knisja, l-iktar il-Funtana tat-Tritoni fil-Belt Valletta.[1] Huwa ġie msejjaħ “wieħed mill-aqwa skulturi ta’ Malta tal-Perjodu Modern” mill-istudjo ta’ Renzo Piano.[2]

Bijografija[immodifika | immodifika s-sors]

Il-Funtana tat-Tritoni fil-Belt Valletta, li kienet iddisinjata minn Ċensu Apap flimkien mad-disinjatur Victor Anastasi

Apap twieled il-Belt Valletta fl-1909, u kien ħu l-kbir tal-mużiċist Joseph Apap u tal-pittur William Apap. Huwa mar l-iskola ċentrali tal-gvern, u fl-1920 beda jattendi l-klassijiet ta’ filgħaxija tal-immudellar u tat-tpinġija. Huwa kien wieħed mill-ewwel studenti li rreġistra fl-Iskola tal-Arti li kienet għadha kif ġiet stabbilita fl-1925, fejn studja l-iskultura taħt Antonio Micallef. Fl-1927, rebaħ borża ta’ studju tal-Akkademja Brittanika tal-Arti f’Ruma, jistudja taħt l-iskultur Malti rinomat Antonio Sciortino.[3]

Huwa rritorna Malta fl-1930, u ftit wara rebaħ l-ewwel kummissjoni tiegħu, il-monument ta’ Fra Diegu fil-Ħamrun. B’hekk sar magħruf fix-xena artistika ta’ Malta, u regolarment wera x-xogħlijiet tiegħu fil-wirjiet tal-Assoċjazzjoni tad-Dilettanti tal-Arti ta’ Malta matul is-snin 30 tas-seklu 20. Ċensu Apap inħatar assistent għalliem tal-immudellar fl-Iskola tal-Arti fl-1934, u sar kap tal-iskola fl-1947. Huwa baqa’ hemm sa meta rtira fl-1971, iżda reġgħu għajtulu seba’ snin wara fl-1978.[3]

Il-patruni tax-xogħol ta’ Apap kienu jinkludu l-Logutenent Gvernatur ta’ Malta Sir Harry Luke kif ukoll Lord Mountbatten. Il-familja ta’ dan tal-aħħar għad għandha wħud mill-aqwa skulturi ta’ Apap. Fis-sittinijiet tas-seklu 20, ġew organizzati żewġ wirjiet tax-xogħlijiet tiegħu u ta’ ħuh William Apap f’Londra.[3]

L-iktar xogħlijiet magħrufa ta’ Apap jinkludu diversi monumenti pubbliċi fil-Belt Valletta, bħall-Funtana tat-Tritoni

Statwa ta’ Ġorġ Borg Olivier fi Pjazza Kastilja, il-Belt Valletta (1990)

(1959), il-bust ta’ Enrico Mizzi (1964), l-istatwa ta’ Pawlu Boffa (1976) u l-istatwa ta’ Ġorġ Borg Olivier (1990). Xogħlijiet oħra notevoli ta’ Apap jinkludu statwi fir-Rotunda tal-Mosta, fil-Knisja ta’ Santu Wistin fil-Belt Valletta, il-Katidral tal-Imdina, il-Bażilika ta’ San Ġorġ f’Għawdex, il-Knisja Parrokkjali tal-Qawra, il-Bażilika ta’ Santa Liena f’Birkirkara u l-Knisja Parrokkjali ta’ Ġesù Nazzarenu f’Tas-Sliema.[3] L-aħħar xogħol maġġuri tiegħu kien il-bust ta’ Guido de Marco li tlesta meta kellu 89 sena.[4] Il-motivi tat-teatru f’Palazzo Carafa fil-Belt Valletta ġew iddisinjati minn Apap.[5]

Ċensu Apap iżżewweġ lil Maria Bencini fl-1941, u kellhom tlett itfal: John, Nella u Manon.[3] Huwa miet fl-2003 meta kellu 93 sena.[4]

Premjijiet u unuri[immodifika | immodifika s-sors]

  • Membru tal-Ordni tal-Imperu Brittaniku (1956)
  • Midalja tad-deheb tal-Għaqda tal-Arti, tal-Manifattura u tal-Kummerċ (1965)
  • Cavaliere Ufficiale della Repubblica Italiana (1968)
  • Ordni tal-Mertu (1993)

Huwa ġie nnominat kavallier tal-Ordni Militari Sovran ta’ Malta fl-1963.[3]

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ "The Life and works of Ċensu Apap - The Malta Independent". www.independent.com.mt. Miġbur 2021-05-07.
  2. ^ "Times of Malta ‒ Fountain's removal 'to restore city's historic image'". web.archive.org. 2017-04-17. Miġbur 2021-05-07.
  3. ^ a b c d e f Schiavone, Michael J. (2009). Dictionary of Maltese Biographies Vol. 1 A-F. Pietà: Pubblikazzjonijiet Indipendenza. pp. 62–64. ISBN 9789993291329.
  4. ^ a b "Death of Vincent Apap - timesofmalta.com". web.archive.org. 2015-09-26. Miġbur 2021-05-07.
  5. ^ "Conservation order issued on balcony of Valletta theatre". Times of Malta (bl-Ingliż). Miġbur 2021-05-07.