Marcel Proust

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search
Marcel Proust
Marcel Proust 1895.jpg
Ħajja
Isem sħiħ Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust
Twelid Pariġi, 10 Lulju 1871
Nazzjonalità Franza
L-ewwel lingwa Franċiż
Mewt Pariġi, 18 Novembru 1922
Post tad-dfin Iċ-ċimiterju Père Lachaise
Manjiera tal-mewt  (pulmonite)
Familja
Missier Adrien Proust
Omm Jeanne-Clémence Proust
Aħwa
Edukazzjoni
Alma mater École Libre des Sciences Politiques (en) Translate
Università ta' Pariġi
Lingwi Franċiż
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni rumanzier
saġġist
kittieb
kritiku letterarju
poeta
awtur
prożatur
Xogħlijiet importanti À l'ombre des jeunes filles en fleurs (Fid-dell tat-Tfajliet bil-fjuri)
À la recherche du temps perdu (Għat-Tfittxija taż-Żmien Mitluf )
Jean Santeuil
Premjijiet
Moviment artistiku sensiela ta' rumanzi
esej
pastiche

Marcel Proust (bil-Franċiż: [maʁsɛl pʁust]; isem komplut: Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust; (10 ta' Lulju Paríġi 1871 - 18 ta' Novembru 1922, Paríġi) kien rumanzier, saġġista u kritiku Franċiż li l-kapulavur tiegħu, ir-rumanz Għat-Tfittxija taż-Żmien Mitluf (títlu oriġinali bil-Franċiż: À la recherche du temps perdu), magħmul minn seba' partijiet ippubblikati bejn l-1913 u 1927, kienet waħda mill-qċaċet tal-letteratura tas-seklu 20 u kellha influwenza enormi kemm fil-qasam tal-letteratura u kemm fil-filosofija u t-teorija tal-arti.

Fiha, l-awtur Franċiż wettaq xogħol importanti ħafna ta’ introspezzjoni li fih, waqt li jiftakar il-passat kollu tiegħu, irnexxielu jpinġi ħajtu f’narrattiva li fiha poġġa lilu nnifsu bħala n-narratur omnipotenti tal-kitba awtobijografika tiegħu u ħoloq atmosfera ta' ħolm karatteristiku tiegħu, fejn riħa, togħma, jistgħu jsiru importanti ħafna, u jġibu memorja oħra, u b'hekk joħolqu baħar inkredibbli ta' letteratura.

Daħla[immodifika | immodifika s-sors]

Proust twieled f'familja sinjura u edukata (missieru kien tabib ta' fama internazzjonali u ommu mara Lhudija kolta ħafna) li dejjem ipprovdiet il-bżonnijiet materjali matul il-ħajja qasira tiegħu. Kien tifel protett ħafna minħabba l-fraġilità ta’ saħħtu, kundizzjoni li baqa' jbati biha, ġeneralment bħala attakki tal-ażżma, sal-sal-mewt bikrija tiegħu fl-età ta’ wieħed u ħamsin sena.

Bħala żagħżugħ, huwa beda jiffrekwenta s-salons aristokratiċi, fejn seta' jiltaqa' ma' kull tip ta' letterati u artisti u, fl-istess ħin, kiseb il-fama ta' snob, li minħabba fiha André Gide, kittieb u editur tan-Nouvelle Revue Française (NRF), irrifjuta l-manuskritt ta’ À la recherche ... kważi mingħajr ma qrah.[1] Huwa uża l-fortuna tal-familja biex jgħix mingħajr ma jaħdem u jiddedika ruħu għall-kitba, għalkemm mingħajr l-ebda suċċess għal aktar minn għoxrin sena. Dak iż-żmien irnexxielu jikteb biss rumanz wieħed li qatt ma spiċċa u li ma ppubblikahx, minbarra xi artikli u traduzzjonijiet li ma kisbux attenzjoni wisq.

Fl-1907 beda dik li kienet se tkun l-ewwel parti tar-rumanz kbir tiegħu, Mix-Xaqliba ta' Dar Swann (Du côté de chez Swann)[2] , ippubblikat fl-1913 a spejjeż tal-awtur. It-tieni parti, Fid-Dell tat-Tfajliet bil-fjuri (À l'ombre des jeunes filles en fleur) rebaħ il-Premju Goncourt fl-1919, l-ewwel rikonoxximent ta' importanza li kiseb Proust meta kien fadallu biss tliet snin ħajja. Marid ħafna, huwa ddedika dawn l-aħħar snin ta' ħajtu esklussivament biex jispiċċa l-kapulavur kbir tiegħu, maqful fid-dar tiegħu u bilkemm jara nies. Miet mingħajr ma spiċċah f'Novembru 1922 bi bronkite kkurata ħażin. Ħuh ħa f'idejh il-pubblikazzjoni tal-manuskritti, li dehru wieħed wieħed sakemm is-seba' u l-aħħar volum ġie ppubblikat fl-1927: Iż-Żmien Misjub mill-Ġdid (Le temps retrouvé).

À la recherche du temps perdu hu riflessjoni profonda dwar iż-żmien, il-memorja, l-arti, il-passjonijiet u r-relazzjonijiet umani imħallta ma' sentiment ta’ falliment u l-vojt tal-eżistenza, fejn hemm imdaħħlin aktar minn mitejn karattru li Proust ħoloq b’attenzjoni kbira, jinseġ f'kull wieħed minnhom traċċi ta' xi ħaġa jew oħra tan-nies li kien jaf matul ħajtu. Fih aħna nsegwu n-narratur fil-memorja twila u metikoluża tiegħu mill-jum meta madeleine[3] imfitta fit-te reġgħet fakkritu b'mod mhux mistenni fl-imgħoddi li kien diġà nesa, li ftit ftit jibda jikxef permezz ta’ kull tip ta’ riżorsi immaġinabbli użati matul l-istorja kollha: deskrizzjonijiet poetiċi, paraguni u metafori, riflessjonijiet filosofiċi u espożizzjonijiet letterarji ta' teoriji metafiżiċi, ġrajjiet, diskussjonijiet u konversazzjonijiet imferrrxin mal-aktar karattri varjati fl-aktar postijiet diversi.

Ix-xogħol hu mibni minn bosta temi, li fosthom jispikkaw dawn:

  • L-imħabba u l-għira, li jidhru speċjalment fir-relazzjoni bejn Swann u Odette, kif ukoll bejn ir-rakkontatur u Albertine.
  • L-arti fl-għamliet kollha tagħha: pittura, mużika, letteratura, teatru, arkitettura, skultura.
  • Il-kundizzjoni eżistenzjali u s-suġġettività essenzjali li jikkonstitwiha.
  • Ir-relazzjoni bejn iż-żmien u l-memorja.
  • L-ambjenti soċjali differenti li jikkuntrastaw bejniethom, bżall-familja u l-ħbieb, il-belt u r-raħal, is-solon burgiżi u dawk aristokratiċi.
  • L-omosesswalità, tema ttrattata fil-personalitajiet ta' Robert de Saint-Loup, il-Baruni de Charlus u Charles Morel.[4]

Proust joffri panorama sħiħa tad-dekadenza tan-nobbiltà Franċiża fl-aħħar tas-seklu 19, imma fl-istess ħin jikkonserva għall-posterità dak l-istil ta’ ħajja permezz tar-rikkezza immaġinattiva tal-memorja tiegħu.

Minbarra dan ix-xogħol ewlieni, kiteb Les Plaisirs et les Jours (kumpilazzjoni mħallta), Jean Santeuil (rumanz mhux mitmum u editjat wara mewtu, ippubblikat fl-1952) u sensiela ta’ artikli fil-gazzetti (prinċipalment ta’ kritika letterarja u miġbura f’Contre Sainte-Beuve u Pastiches et Mélanges), kif ukoll numru kbir ta' ittri — aktar minn mitt elf — li l-pubblikazzjoni tagħhom tlestiet fl-1993 u tilħaq wieħed u għoxrin volum[5]. Huwa ttraduċa lil John Ruskin (The Bible of Amiens, Sesame and Lilies) bl-għajnuna ta’ ommu, li l-Ingliż tagħha kien eċċellenti, bħala eżerċizzju biex jitgħallem il-lingwa.

Bijografija[immodifika | immodifika s-sors]

Tfulija[immodifika | immodifika s-sors]

Pittura ta' Caillebotte. X'aktarx fl-ambjent ta' Combray.

Marcel Proust twieled f'Pariġi, fid-distrett ta' Auteuil (is-16-il arrondissement tal-lum). Huwa kien it-tifel il-kbir ta' Adrien Proust, epidemjologu Franċiż famuż, professur fil-Fakultà tal-Mediċina ta' Pariġi u konsulent tal-gvern dwar kwistjonijiet ta' saħħa, u Jeanne Clemence Weil, Lhudija Alsazjana neputija ta' eks-Ministru tal-Ġustizzja, li kellha kultura vasta u kienet determinanti għall-vokazzjoni letterarja ta' Proust; hi kienet l-akbar imħabba ta' ħajtu.

Il-fraġilità u s-sensittività eċċessiva karatteristiċi ta’ Proust kienu ġejjin minn twelidu u tfulitu

It-tifel (...) tant twieled dgħajjef li missieru beża' li mhuwiex ħa jgħix. Ingħata kull tip ta’ rimedju. Kien juri intelliġenza u sensittività prekoċi, iżda saħħtu baqgħet delikata. [6]

Min-naħa l-oħra, Adrien u Jeanne kellhom tifel ieħor, Robert, li twieled fl-1873. Dan għall-kuntrarju ta’ Marcel, issodisfa l-ambizzjoni ta’ missieru rigward il-futur professjonali ta' uliedu u sar kirurgu ta’ suċċess. Minħabba f'hekk Marcel Proust seta’ jevita l-pressjoni tal-familja u jsir dak li dejjem xtaq, kittieb.

Il-familja ta' Proust kienet tivvjaġġa minn Auteuil għad-dar ta' zijiethom Amiot u oħt Adrien, Elisabeth, fi żmien l-Għid. Id-dar kienet tinsab f 'Illiers, ir-raħal ta' missieru, madwar 25 kilometru 'l bogħod minn Chartres. Kien f'Auteuil, ħdejn il-Bois de Boulogne, li Proust kien ispirat biex joħloq Balbec ta' À la recherche .... Min-naħa l-oħra Illiers kien il-mudell għal Combray. Tant hu hekk li, fl-1971, Illiers ingħata isem ġdid Illiers-Combray ad unur ta' Proust u hemmhekk jinġabru l-ammiraturi ta' Proust kważi f'purċissjoni reliġjuża, biex jieħdu tieħu kikkra tè bil-madeleines biex ifakkru l-famuża silta minn Mix-Xaqliba ta' Dar Swann, dwar il-madeleine ta' Proust.

Marcel kien tifel dgħajjef u ażżmatiku u kien isofri l-aktarfil-bidu ta' kull rebbiegħa mill-polline tal-fjuri. Madwar l-1880, meta kellu biss disa’ snin, Proust sofra l-ewwel attakk serju ta’ ażżma meta ġie lurarritorna mal-ġenituri tiegħu minn mixja fil-Bois de Boulogne. Kien ħa jifga u ma bedix jieħu n-nifs hekk li missieru ħasbu mejjet, imma fl-aħħar irkupra. Għalhekk iż-żjarat f'Illiers bdew jonqsu u fl-aħħar waqfu u Proust, minn hemm 'il quddiem, kien iqis lil Illiers bħala ġenna mitlufa. L-attendenza tiegħu fl-iskola kienet irregolari u la fl-iskola primarja u lanqas fil-Liċeo Condorcet ma kien ikkunsidrat bħala student promettenti wisq.

Adolexxenza u żgħożija[immodifika | immodifika s-sors]

Jean Béraud, Id-daħla tal-Liċeo Condorcet.
Marcel Proust, fotografija ta' Paul Nadar fl-1887, fl-età ta' 15-il sena

Wara li attenda l-iskola primarja għal żmien qasir, fejn kellu miegħu bin il-kompożitur Georges Bizet, Jacques, li kien ħa jsir ħabib kbir fis-snin tal-adolexxenza, beda l-istudji sekondarji tiegħu fl-1882 fil-Liċeo Condorcet. Hemmhekk eċċella fil-lingwa u l-letteratura, però l-awturi bħal Víctor Hugo u Alfred de Musset kienu diġà jafhom bl-amment.[7] Eċċella wkoll fil-klassi tal-filosofija fejn kellu bħala wieħed mill-għalliema tiegħu 'l Alphonse Darlu, u l-kompożizzjonijiet tiegħu kienu notevoli għas-sentenzi twal u kkomplikati. Minbarra Jacques Bizet, sar ħabib ukoll ma' Fernand Gregh u Daniel Halévy, li magħhom ippubblika xi artikli fir-rivisti letterarji tal-liċeo.

L-ewwel imħabba tiegħu kienet Marie de Bénardaky, bint diplomatiku Pollakk. Huwa kien imur jilagħab magħha kull nhar ta' Ħamis wara nofsinhar fil-ġonna ta' Champs-Elysées, flimkien ma' Antoinette u Lucie Faure, ulied il-president futur Félix Faure, Léon Brunschvicg, Paul Bénazete u Maurice Herbette, fost oħrajn.[8] Ma baqax jara lil Marie fl-1887, u ma stax iħobb lil xi ħadd ieħor ħlief lil ommu wara. Proust jirrakkonta l-memorja tat-tifla tax-Champs-Élysées fl-episodji tan-narratur ma' Gilberte f' 'À la recherche ...' '

L-ewwel sforzi letterarji tiegħu bdew fl-aħħar snin tiegħu fil-Liċeo (fl-1892, Gregh waqqaf magażin żgħir ma' sħabu tal-klassi, "Le Banquet", li fih Proust kien kontributur regolari). Kien ukoll f'dan iż-żmien li beda jikseb il-fama ta' 'snob' ', għax diġà fl-1888, fl-età ta' sbatax-il sena, Proust kien beda jiffrekwenta s-salons Pariġini fejn kien jistabbilixxi relazzjonijiet ma' nisa tal-burgeżija għolja, artisti u letterati ta’ dak iż-żmien. It-tlugħ tiegħu fis-soċjetà kien qiegħed jibda u ma waqafx qabel ma jirtira mis-salons ħafna iktar tard, billi l-eleganza ta' Proust u s-sbuħija ta' kliemu kien isaħħarhom in-nisa tas-soċjeta għolja. Kull filgħaxija kien jiffrekwenta s-salons u l-kafejiet u l-karozzin tiegħu kien famuż madwar Pariġi. Minħabba d-dħulija l-intelliġenza tiegħu kien jagħmel ħbieb faċilment. Għal xi oħrajn, min-naħa l-oħra, l-imġieba ta’ Proust kienet ta' min jikkundannaha u kisbitlu isem ħażin; pereżempju André Gide jammetti li rrifjuta l-manuskritti ta' À la recherche' minħabba l-impressjoni ħażina li kien ħa tal-awtur tagħhom.[9]

Marcel Proust (bilqiegħda), Robert de Fleurs (xellug), Lucien Daudet (lemin).

Dan kien wieħed mill-istadji li affettwaw l-iktar lill-awtur u x-xogħol tiegħu. Kien ukoll madwar dawk is-snin li Proust kellu l-ewwel relazzjoni omosesswali msemmija f'ħajtu. Il-maħbub tiegħu kien Lucien Daudet, bin il-kittieb Alphonse Daudet, u r-relazzjoni tagħhom, skandaluża għal dak iż-żmien meta per eżempju ma kinux jaħsbuha li jikkundannaw lil Oscar Wilde għall-ħabs u x-xogħol furzat għar-reat ta' omosesswalità (1895 ), ġiet żvelata minn Jean Lorrain f' Le Journal.

Dan il-perjodu ta ’ħajtu, madankollu, malajr spiċċa hekk kif, fl-1889, Proust iddeċieda li jkun volontarju għas-servizz militari. Din id-deċiżjoni tista 'tkun dovuta għall-fatt li huwa fittex li jgħix ma' sħabu u, ukoll, għax b'dan il-mod seta 'jqassar il-ħin tas-servizz obbligatorju. Marcel iddikjara li din l-esperjenza kienet waħda mill-aktar pjaċevoli f’ħajtu. Il-valutazzjoni finali tiegħu poġġieh fit-63 pożizzjoni minn 64. Wara li temm is-servizz tiegħu fl-1890, ried jerġa 'jidħol, iżda s-saħħa ħażina tiegħu ma tħallihx. Matul dawk is-snin sar ħabib ma 'Robert de Bailly u wkoll ma' Gasto Arman de Caillavet u l-ħabiba tiegħu Jeanne Pouquet. Fihom se jkun ispirat biex joħloq il-karattri ta 'Roberto de Saint-Loup u Gilberte f' À la recherche ... . Bdiet tiffrekwenta s-salon ta ' Madame de Caillavet, li kienet tgħix separata minn żewġha u kienet maħbuba ta' Anatole France. Permezz tagħha, Marcel iltaqa ’mal-kittieb famuż, li fuqu ffalsifika l-karattru ta’ Bergotte, Alexandre Dumas (iben) u l-filosofu Víctor Brochard.

Biex jissodisfa lil missieru, huwa studja l-liġi u sar avukat, iżda rrifjuta li jipprattika u rnexxielu jikkonvinċi lil missieru li ma setax jgħix fuq xi ħaġa oħra għajr l-ittri u l-filosofija. Allura huwa ħa wkoll il-grad ta 'Baċellerat fl-Arti, li kien se jlesti fl-1895. Matul l-istudji tiegħu kien student, fost oħrajn, ta' Albert Sorel, li ġġudikah "mhux intelliġenti" fl-eżami tiegħu, u ta '[ [Henri Bergson]], li l-ideat tiegħu dwar iż-żmien jinfluwenzaw ix-xogħol tiegħu. Anke meta rnexxielu jikseb grad fid-dixxiplina li l-iktar għoġob is-sensittività tiegħu, huwa lanqas ma pprattika l-professjoni fiha, iżda minflok uża l-fortuna tal-familja biex ikompli jiffrekwenta salons waqt li jikteb testi żgħar li qatt ma kellhom ħafna impatt.


Este periodo de su vida, sin embargo, concluyó rápidamente puesto que, en 1889, Proust decidió ingresar como voluntario en el servicio militar. Esta decisión pudo deberse a que buscaba convivir con los compañeros y, también, a que de esa forma podía acortar el tiempo del servicio obligatorio. Marcel declaró haberle sido esta experiencia una de las más gratas en la vida. Su valoración final lo situó en el puesto 63 de 64. Completado en 1890 su servicio, quiso reengancharse, pero ya se lo impidió su pésimo estado de salud. Por esos años se hizo amigo de Robert de Bailly y también de Gasto Arman de Caillavet y su novia Jeanne Pouquet. En ellos se inspirará para crear los personajes de Roberto de Saint-Loup y de Gilberte en À la recherche.... Comenzó a frecuentar el salón de Madame de Caillavet, quien vivía separada de su marido y era amante de Anatole France. A través de ella, Marcel conoció al famoso escritor, sobre el cual fraguó el personaje de Bergotte, a Alexandre Dumas (hijo) y al filósofo Víctor Brochard.

Para satisfacer a su padre, estudió Derecho y se recibió de abogado, pero se negó a ejercer y logró convencer a su padre de que no podría vivir de otra cosa que no fuesen las letras y la filosofía. Así que emprendió también su licenciatura en letras, que completaría en 1895. Durante sus estudios fue alumno, entre otros, de Albert Sorel, quien lo juzgó "no inteligente" en su examen, y de Henri Bergson, cuyas ideas sobre el tiempo influirían en su obra. Aun cuando consiguió obtener el título en la disciplina que más placía a su sensibilidad, tampoco en ella ejerció la profesión, sino que se sirvió de la fortuna familiar para continuar frecuentando salones mientras escribía pequeños textos que nunca tuvieron mucha repercusión.


Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ Según relata Gide mismo en una de las cartas que más tarde escribiría a Proust: "Desde hace varios días no abandono su libro; me lleno de él con deleite, me sumerjo en sus páginas. ¡Ay de mí! ¿Por qué me resulta tan doloroso amarlo tanto?... Haber rechazado este libro quedará para siempre como el más grave error de la NFR, y (como tengo la vergüenza de ser en gran parte el responsable de esto) una de las tristezas, de los remordimientos más dolorosos de mi vida. (...) me había hecho de usted una imagen después de unos pocos encuentros "en sociedad, que se remontan a hace casi veinte años. (...) Lo creía —¿se lo debo confesar?— "uno del grupo de los Verdurin. Un snob, un mundano diletante (..) No tuve a disposición sino uno de los cuadernos de su libro, el cual abrí con mano distraída, y la mala suerte quiso que mi atención cayera de inmediato en la taza de manzanilla de la página 62, para luego resbalarme, en la página 64, en la frase (...) que se refiere a una frente de la que se transparentan las vértebras. Y ahora no me basta con amar este libro, percibo que siento por él y por usted mismo una especie de afecto, de admiración, de predilección singulares. No puedo seguir... Tengo demasiados remordimientos, demasiados dolores (...) No me lo perdonaré jamás...". En: Proust, Cartas a André Gide, Perfil, 1999.
  2. ^ Dan ġie tradott għall-Malti minn Paul Zahra u ppubblikat fi tliet volumi: Combray, L-Imħabba ta' Swann u Ismijiet tal-Pajjiżi: Isem.
  3. ^ Pane di Spanja
  4. ^ El narrador no se involucra en relaciones de ese tipo. Con todo, Proust mismo era homosexual y construyó el personaje de Albertina y la relación entre ella y el narrador basándose en uno de sus amantes, Alfred Agostinelli, y en su relación con él.
  5. ^ Correspondance, recopilada, anotada y ordenada cronológicamente por Philip Kolb, Plon, 1971-1993.
  6. ^ Georges Cattaui, "Proust", "Dictionnaire des auteurs Laffont-Bompiani", t. III, 1990, p. 793. ISBN 2221501748.
  7. ^ Pittur , George, Marcel Proust , 2 vol., Mercure de France , 1966-1968, volum I, p. 79.
  8. ^ Pittur, George, Marcel Proust, 2 vol., Mercure de France, 1966-1968, volum I, p. 80.
  9. ^ Żball fl-użu tar-referenzi: Użu invalidu ta' <ref>; l-ebda test ma ġie provdut għar-referenza bl-isem : 1.