Latvja

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Aqbeż lejn: navigazzjoni, fittex
Repubblika tal-Latvja
Latvijas Republika
Latvijas Republika – Bandiera Latvijas Republika – Emblema
Innu nazzjonali: "Dievs, svētī Latviju!"

EU-Latvia.svg
Lokazzjoni tal-Latvja (aħdar skur)
Belt kapitali
(u l-ikbar belt)
Riga
57°00′N 25°00′E / 57°N 25°E / 57; 25
Lingwi uffiċjali Latvjan
Gvern Repubblika parlamentari
 -  President Andris Bērziņš
 -  Prim Ministru Laimdota Straujuma
Indipendenza
mir-Russja
 -  Iddikjarata 18 ta' Novembru 1918 
 -  Rikonoxxuta 26 ta' Jannar 1921 
 -  Okkupazzjoni Sovjetika 5 ta' Awwissu 1940 
 -  Okkupazzjoni tal-Ġermanja Nażista 10 ta' Lulju 1941 
 -  Okkupazzjoni Sovjetika 1994 
 -  Indipendenza Imħabbra 4 ta' Mejju 1990 
 -  Indipendenza Restawrata 21 ta' Awwissu 1991 
Sħubija fl-UE 1 ta' Mejju, 2004
Erja
 -  Total 64,589 km2 (124)
24,938 mil kwadru 
 -  Ilma (%) 1.57
Popolazzjoni
 -  stima tal-2013 2,217,053[1] (143)
 -  ċensiment tal-2011 2,070,371 
 -  Densità 34.3/km2 (166)
88.9/mili kwadri
PGD (PSX) stima tal-2012
 -  Total $37.038 biljun 
 -  Per capita $18,140 
PGD (nominali) stima tal-2012
 -  Total $27.188 biljun 
 -  Per capita $13,316 
IŻU (2013) 0.814 (għoli ħafna) (44)
Valuta Ewro (EUR)
Żona tal-ħin UTC (UTC+2)
TLD tal-internet .lv
Kodiċi telefoniku +371

Il-Latvja (Latvjan:Latvija), uffiċjalment ir-Repubblika tal-Latvja (Latvjan:Latvijas Republika), hi pajjiż fir-Reġjun Baltiku fl-Ewropa ta' Fuq. Hija mdawra mill-Estonja fit-tramuntana (tul tal-fruntiera 343 km), il-Litwanja fin-nofsinhar (588 km), ir-Russja lejn il-lvant (276 km), u l-Bjelorussja fil-lbiċ (141 km), u magħhom taqsam il-fruntiera marittima lejn il-punent tal-Iżvezja. B'numru ta' 2,070,371 abitant[2] u territorju ta' 64,589 km2 (24,938 mi kw)[3] hija wieħed mill-anqas pajjiżi popolati u bl-inqas densità ta' popolazzjoni tal-Unjoni Ewropea. Il-belt kapitali tal-Latvja hija Riga. Il-lingwa uffiċjali hija l-Latvjan u l-munita hija msejħa Lats (Ls). Il-pajjiż għandu klima moderata staġjonali.

Il-Latvjani huma nies Baltiċi, kulturalment relatati mal-Litwani. Flimkien mal-Finlandiżi Livs (jew Livonjani), il-Latvjani huma l-persuni indiġeni tal-Latvja. Il-Latvjan hija lingwa Indo-Ewropeja u flimkien mal-Litwan l-uniċi żewġ membri superstiti tal-fergħa Baltika. Lingwi minoritarji indiġeni huma l-Latgaljan u l-lingwa Finlandiża Livonjana li hija kważi estinta. Minkejja suġġettazzjoni għar-regola barranija mis-seklu 13 sas-seklu 20, in-nazzjon Latvjan żammet l-identità tagħha matul il-ġenerazzjonijiet, l-aktar il-lingwa, il-kultura, u tradizzjonijiet mużikali sinjuri. Il-Latvja u l-Estonja jaqsmu storja komuni twila. Iż-żewġ pajjiżi huma dar għal numru kbir ta' Russi etniċi (26.9% fil-Latvja[4] u 25.5% fl-Estonja[5]) li uħud minnhom huma non-ċittadini. Il-Latvja hija storikament fil-biċċa tal-Protestant, ħlief għar-reġjun Latgalja fil-lbiċ, li storikament kienet aktar Kattolika Rumana.

Il-Latvja hija repubblika parlamentari unitarja u hija maqsum f'118 diviżjonijiet amministrattivi fejn 109 minnhom huma muniċipalitajiet u 9 huma bliet. Hemm ukoll ħames reġjuni ta' ippjanar: Courland (Kurzeme), Latgalja (Latgale), Riga (Rīga), Vidzeme u Zemgale. Ir-Repubblika tal-Latvja kienet ibbażata fit-18 ta' Novembru, 1918. Hi kienet okkupata u annessa mill-Unjoni Sovjetika bejn l-1940–1941 u l-1945–1991 u mill-Ġermanja Nażista bejn l-1941–1945. Il-paċifika "Rivoluzzjoni tal-Kant" bejn l-1987 u l-1991 u l-"Mixja Baltika" ġew murija fit-23 ta' Awwissu, 1989 li waslet għall-indipendenza tal-Istati Baltiċi. Il-Latvja iddikjarat ir-restawr tal-indipendenza tagħha de facto fil-21 ta' Awwissu, 1991. Wara staġnar ekonomiku fil-bidu tad-1990ijiet, il-Latvja stazzjonat il-PGD tal-Ewropa li waslet għall-figuri tat-tkabbir matul is-snin 1998–2006. Fil-kriżi finanzjarja globali tal-2008–2010, il-Latvja kienet l-aktar milquta mill-Istati Membri Ewropej, bi tnaqqis ta' 26.54% tal-PGD f'dak il-perjodu.[6][7] Il-kummentaturi nnutaw sinjali ta' stabbilizzazzjoni fl-ekonomija Latvjana sa mill-2010, u l-istat tal-ekonomija kompla jitjieb, kif il-Latvja għal darb'oħra saret waħda mill-ekonomiji li qed jikbru malajr tal-UE fl-2011.[8][9]

Referenzi[editja]

  1. ^ (LV) Popolazzjoni tal-Latvja fil-muniċipalitajiet
  2. ^ Population Census 2011 – Key Indicators. Uffiċju Ċentrali tal-Istatistika tal-Latvja, 2 ta' April 2012
  3. ^ Latvia in Brief. Latvian Institute, 2011
  4. ^ Etniskais sastāvs un mazākumtautību kultūras identitātes veicināšana. Latvijas Republikas Ārlietu Ministrija
  5. ^ Estonia at a glance. Estonia.eu, 2011
  6. ^ 2009 worst year on record for Latvia, Estonia. BusinessWeek
  7. ^ Report for Selected Countries and Subjects. Imf.org, 2006-09-14
  8. ^ [1], The Economist, 2010-02-25.
  9. ^ Euro area and EU27 GDP down by 0.3. Eurostat, 2012