Etna

Etna
	; Veduta tal-Muntanja Etna minn Reggio Calabria
Ġeografija
Altitudni	3,403 m, Krater Ċentrali
Massiv	Sqallija
Amministrazzjoni
Pajjiż	Italja
Reġjun	Sqallija
Provinċja	Katanja
Ġeoloġija
Età	500,000 sena
Blat	Trakibażalt, tefrite, basanite, trakiandesite, ; trakiandesite bażaltika, bażalt, pikrobażalt
Tip	Vulkan hotspot
Morfoloġija	Stratovulkan
L-aħħar eruzzjoni	Mill-27 ta' Novembru 2022
	; Il-post tal-Etna fuq mappa ta' Sqallija

L-Etna hija muntanja u vulkan fi Sqallija, l-Italja, b'quċċata għolja 3,604 metru. Il-vulkan żbroffa bil-qawwi kemm-il darba b'periklu għall-eqreb belt kbira li hija Katanja. Dan il-vulkan jista' jidher minn Malta. Huwa wiehed mill-aktar vulkani attivi tad-dinja.

L-ewwel żbroff irreġistrat tal-Etna seħħ fis-seklu 18 Q.K., għalkemm studji ġeoloġiċi juru li l-vulkan kien attiv qabel dak il-perjodu. Minn dak iż-żmien 'l hawn, nafu li żbroffa 90 darba u l-iktar żbroff devastanti kien dak tal-1169. Dan l-iżbroff qered il-belt ta' Katanja u qatel lil 15,000 ruħ, filwaqt li fi żbroff ieħor li seħħ fl-1669 mietu mal-20,000 ruħ.

Aktar reċenti, fl-1928, żewġt irħula ntradmu kważi għalkollox minn xmara ta' lava, u fl-1947, frott l-attività vulkanika, iffurmaw żewġ krateri ġodda. Il-vulkan Etna żbroffa wkoll fl-1971, fl-1981, fl-1983 u fl-1992, meta l-lava ġiet ikkontrollata permezz ta' splussiv immonitorjat. Fl-2001 seħħ numru ta' ċaqliq, li laħaq il-qofol tiegħu f'Lulju u fl-ewwel nofs ta' Awwissu meta xmajjar ħomor nar gelglu lejn il-belt ta' Nicolosi. B'dawn l-eruzzjonijiet infetħu sitt xpakkaturi li alteraw l-għamla ta' dan il-kon vulkaniku. Żbroff ieħor irreġistrat kien dak ta' April 2013, li wassal biex partijiet fin-Nofsinhar ta' Malta ġew affettwati bi trab iswed.^[1]

Sit ta' Wirt Dinji

Il-vulkan Etna ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2013.^[2]

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (viii) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".^[2]

Referenzi

↑ Kris Gilson (2013-04-20). "Trab mill-Etna jasal sa' partijiet minn naħa t'isfel ta' Malta". Newsbook. Miġbur 2013-04-20.
1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Mount Etna". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2021-11-26.

[1] Kris Gilson (2013-04-20). "Trab mill-Etna jasal sa' partijiet minn naħa t'isfel ta' Malta". Newsbook. Miġbur 2013-04-20.

[:0-2] 1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Mount Etna". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2021-11-26.

[1]

[2]