Aqbeż għall-kontentut

Halloween

Immodifika l-ħoloq
Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
 Dan l-artiklu għandu bżonn jiġi wikifikat biex jaqbel mal-istandard tal-Wikipedija. B'mod partikolari, dan l-artiklu huwa nieqes minn referenzi għal sorsi esterni li jivverifikaw il-fatti u perspettivi dwar is-suġġett. Jekk jogħġbok għin biex ittejjeb dan l-artiklu skont il-konvenzjonijiet tal-Wikipedija.

Halloween, magħrufha ukoll bħala All Hallows Eve (jiġifieri lejlet il-Festa tal-Qaddisin kollha), hija festa ċċelebrata fir-Renju Uniti, fl-Istati Unitim u f’pajjiżi oħra fil-lejl tal-31 ta’ Ottubru. Fi żmienna din il-festa hija okkażjoni biex it-tfal jittallbu għall-ħelu, u jekk ma ttihomx jagħmlulek xi ċajta. Simbolu komuni ta’ Halloween hija l-jack-o'-lantern, qargħa ħamra mnaqqxa b’forma ta’ wiċċ ikrah u b’xemgħa mwaħħla ġewwa.

Oriġini

[immodifika | immodifika s-sors]

Il-festa għandha oriġini Ċeltika. Fil-Gran Brittanja u l-Irlanda tal-qedem din il-festa kienet tfakkar it-tmiem tas-sajf u lejlet il-bidu ta’ sena ġdida. Kienu jinxtegħlu ħġejjeġ kbar fuq l-għoljiet biex ikeċċu l-ispirti ħżiena. Kienu jaħsbu li l-erwieħ tal-mejtin kienu jżuru djarhom mill-ġdid f’dan il-jum u għalhekk din il-festa ntrabtet ma’ iħirsa, sħaħar, qtates suwed, fairies, u kull xorta ta’ xjaten.

Dawk li emigraw lejn l-Istati Uniti, l-iktar Irlandiżi, daħħlu din il-festa hemmhekk ukoll u lejn tmiem is-seklu 19 saret popolari ħafna. Is-subien u l-ġuvintur kienu jaqilbu l-għerejjex u t-tined, ikissru l-ħġieġ tat-twieqi u jagħmlu ħsara fi propjeta. Iżda biż-żmien il-festa saret waħda tat-tfal żgħar u ma baqgħetx issir il-ħsara li kienet issir qabel.

UNICEF

[immodifika | immodifika s-sors]

Mill-1965, il-UNICEF, ippruvat iddaħħal drawwa ġdida fil-Halloween, dik li jsir ġbir ta’ flus għall-United Nations Children's Fund.

Ir-Reliġjon Kattolika

[immodifika | immodifika s-sors]

Il-Kardinal Carlo Maria Martini kien qal, “dawn it-tip ta’ festi ma jagħmlux parti mit-tradizzjoni tagħna, li għandha valuri kbar ħafna li jridu jgħaddu lil ta’ warajna: il-qima lejn il-mejtin tagħmel parti mill-istorja tagħna. Inżuru l-oqbra, inżejnuhom bil-fjuri, nitolbu għall-mejtin, u hekk nifhmu li l-ħajja tal-bniedem mhijiex biss f’din l-art.”

Fl-2005, il-Kummissjoni Djoċesana Okkult u Sataniżmu tal-Knisja f'Malta kienet ħarġet din l-istqarrija:

“ Il-Kummissjoni Djoċesana ntalbet tagħti l-parir tagħha minn diversi ġenituri u Youth Centres dwar jekk iċ-ċelebrazzjoni tal-festa tal-Halloween hijiex kompatibbli jew le ma’ min jixtieq jieħu bis-serjetà l-impenn tas-sejħa nisranija tiegħu. Filwaqt li l-Kummissjoni tagħraf li spiss hemm persuni żgħar u kbar li jiċċelebraw b’mod newtrali din il-festa biss biex ikollhom okkażjoni biex jorganizzaw ċelebrazzjoni jew party b’differenza li tkisser ir-rutina tal-ħajja ta’ kuljum, din l-istess Kummissjoni tinnota li:

  • Il-festa hekk imsejħa ta’ ‘Halloween’ hija ta’ oriġini pagana u ssib l-għeruq tagħha fi twemmin mhux imdawwal mill-misteru ta’ Ġesù Kristu, l-Iben ta’ Alla magħmul bniedem, li bil-mewt u l-qawmien tiegħu fdiena u joffrilna ħajja ġdida, issa u anke wara li ngħaddu mill-passaġġ tal-mewt. Anke jekk hemm min iżomm li din hija biss ċelebrazzjoni antika tal-bidu tax-xitwa, ma’ din il-festa ntrabtu diversi tradizzjonijiet superstizzjużi u tradizzjonijiet oħra li għandhom x’jaqsmu aktar mad-dinja tal-ispiritiżmu u l-okkult fis-sens l-aktar wiesa’ tiegħu. Tradizzjonijiet li fil-fatt ma jaqblux ma’ dak li n-nisrani jemmen fid-dawl ta’ Ġesù Kristu.
  • Għal din ir-raġuni, għal min jixtieq jieħu bis-serjetà s-sejħa nisranija tiegħu, il-Kummissjoni jidhrilha li ma jixraqx li gruppi kattoliċi jiċċelebraw din il-festa. Anke jekk dan jagħmluh b’mod superfiċjali u mingħajr l-ebda intenzjoni ħażina, xorta waħda l-istess ċelebrazzjoni ssir sinjal ta’ ftuħ lejn kultura neo-pagana u tlaqqim fil-kultura tal-okkult, komuni ħafna fi żminijietna.
  • Ikun aktar jixraq li wieħed jifhem għaliex din iċ-ċelebrazzjoni mhijiex kompattibbli mat-twemmin nisrani u jivvaluta mill-ġdid il-wirt nisrani li fih tfakkarna kontinwament il-Knisja. Fl-1 ta’ Novembru in-nisrani huwa msejjaħ jiċċelebra l-festa tal-Qaddisin kollha, dawk li l-Papa Benedittu XVI, liż-żgħażagħ miġbura f’Cologne, sejħilhom “ir-rivoluzzjonarji veri tas-soċjetajiet tagħna”. L-għada, imbagħad, issir it-Tifkira tal-Fidili Mejtin kollha: permezz ta’ Kristu nitolbu għall-għeżież mejtin tagħna u aħna stess nirċievu l-ġid li jwassal it-talb tagħhom għalina. Żewġ tifkiriet li jfakkruna fl-għaqda tal-Knijsa tal-art ma’ dik tas-sema.

Ikun sabiħ jekk l-okkażjoni ta’ dawn il-jumejn tagħti lok biex wieħed jiċċelebra l-fidi tiegħu, u fuq l-eżempji tal-qaddisin, jifhem li għan-nisrani, il-ferħ veru jinsab f’relazzjoni ta’ ħbiberija vera u ħajja ma’ Kristu Gesù, il-Feddej tal-bniedem. ”

Kostumi

[immodifika | immodifika s-sors]
Ħanut tal-Halloween f'Derry, l-Irlanda ta' Fuq, li jbigħ il-maskri.

Il-kostumi tal-Halloween kienu tradizzjonalment immudellati fuq figuri bħal vampiri, fatati, skeletri, sħaħar tal-biża’, u xjaten.[1] Maż-żmien, l-għażla tal-kostumi estendiet biex tinkludi karattri popolari mill-finzjoni, personalitajiet famużi, u arketipi ġeneriċi bħal ninjas u prinċipessi.

L-ilbies ta’ kostumi kien komuni fl-Iskozja u l-Irlanda, sa tmiem is-seklu 19.[2] It-tradizzjoni li tissejjaħ "guising" minħabba t-travestimenti jew il-kostumi li jilbsu t-tfal, ġejja minn terminu Skoċċiż.[3] Fl-Irlanda u l-Iskozja, il-maskri huma magħrufa bħala 'uċuħ foloz',[4][5] terminu rreġistrat f'Ayr, l-Iskozja, fl-1890 minn Skoċċiż li jiddeskrivi lil dawk li kienu disposti għax jgħid: "Kont naħseb li kien Halloween ... is-subien żgħar kienu diġà qed jagħmluha, jiġru b’wiċċhom foloz fuqhom u l-biċċiet tal-fanali tan-nevew f’idejhom”.[4] Fil-bidu tas-seklu 20, fl-Istati Uniti, il-kostumi saru popolari għall-festi tal-Halloween, kemm għall-adulti kif ukoll għat-tfal, u fl-istess żmien it-trick-or-treating kien qed isir popolari fil-Kanada u fl-Istati Uniti, fis-snin 20 u 30. [6] [7]

Eddie J. Smith, fil-ktieb tiegħu Halloween, Hallowed is Thy Name, joffri perspettiva reliġjuża għall-ilbies tal-kostumi f’All Hallows’ Eve, għax fih jissuġġerixxi, li billi jilbsu bħala kreaturi "li f’xi żmien ġegħluna nibżgħu u nirtogħdu", in-nies ikunu jistgħu jiddieħku b’Satana "li s-saltna tiegħu ġiet misruqa mis-Salvatur tagħna".

Xbihat ta’ skeletri u l-mejtin huma dekorazzjonijiet tradizzjonali użati bħala memento mori .

Il -Parata annwali tal-Halloween ta' New York fi Greenwich Village, Manhattan, hija l-akbar parata tal-Halloween fid-dinja, b'miljuni ta' spettaturi kull sena.

" Trick-or-Treat for UNICEF " huwa programm ta' ġbir ta' fondi biex jappoġġja l-UNICEF, [1] Programm tan-Nazzjonijiet Uniti li jipprovdi għajnuna umanitarja lit-tfal f'pajjiżi li qed jiżviluppaw. Il-programm, li beda bħala avveniment lokali f'villaġġ, fil-Grigal ta' Philadelphia fl-1950, u estiż nazzjonalment fl-1952, jinvolvi d-distribuzzjoni ta' kaxxi żgħar mill-iskejjel (jew fi żminijiet moderni, sponsors korporattivi bħal Hallmark, fil-ħwienet liċenzjati tagħhom) lil dawk li jfittxu t-trick-or-treaters, li saħansitra fih jistgħu jitolbu donazzjonijiet ta' flus mid-djar li jżuru. Huwa stmat li t-tfal ġabru aktar minn $118 miljun għall-UNICEF sa mill-bidu tagħha. Fil-Kanada, fl-2006, l-UNICEF iddeċidiet li twaqqaf il-kaxxi tal-ġbir ta’ Halloween tagħha, minħabba tħassib dwar is-sigurtà u l-amministrazzjoni; wara konsultazzjoni mal-iskejjel, huma minflok, fasslu il-programm mill-ġdid. [8] [9]

Il -Parata tal-Halloween tal-Villaġġ ta' New York li ssir kull sena bdiet fl-1974; hija l-akbar parata tal-Halloween fid-dinja u l-unika parata ewlenija ta' billejl fl-Amerika, li tattira aktar minn 60,000 parteċipant bil-kostum, żewġ miljun spettatur, u udjenza televiżiva madwar id-dinja. [10]

Mill-aħħar tas-snin 2010, l-isterjotipi etniċi bħala kostumi qed jiġu dejjem aktar skrutinizzati fl-Istati Uniti. [11] [12] [13]

Kostumi għall-annimali domestiċi

[immodifika | immodifika s-sors]

Skont rapport tal-2018 mill- Federazzjoni Nazzjonali tal-Bejgħ bl-Imnut, huwa stmat li 30 miljun Amerikan se jonfqu madwar $480 miljun fuq kostumi tal-Halloween għall-annimali domestiċi tagħhom. L-aktar kostumi popolari għall-annimali domestiċi huma l-qargħa ħamra, segwita mill- hot dog, u n-naħla fit-tielet post.[14]

Etimoloġija

[immodifika | immodifika s-sors]

Il-kelma Halloween jew Hallowe'en ('lejla tal-Qaddisin ' [15] ) hija ta' oriġini Nisranija ; [4] terminu ekwivalenti għal 'All Hallows Eve' kif attestat fl -Ingliż Antik . Il-kelma hallowe[']en ġejja mill-forma Skoċċiża (li m'għandhiex tiġi konfuża mal-Gaeliku Skoċċiż ) ta' All Hallows' Eve (il-lejl ta' qabel Jum il-Qaddisin Kollha ), filwaqt li even huwa t-terminu Skoċċiż għal 'lejla' jew 'filgħaxija', [16] u huwa kkuntrattat għal e'en jew een ; [17] (Il-Hallow(s) kollha) saru Halloween .

Referenzi

[immodifika | immodifika s-sors]
  1. 1 2 https://www.britannica.com/EBchecked/topic/252875/Halloween. |title= nieqes jew vojt (għajnuna) Żball fl-użu tar-referenzi: Invalid <ref> tag; name "Britannica" defined multiple times with different content
  2. ↑ Leslie, Frank (5 February 2009). Frank Leslie's popular monthly, Volume 40, November 1895, pp. 540–543. Arkivjat mill-orġinal fl-11 May 2011. Miġbur 23 October 2011.
  3. ↑ https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/guising. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  4. 1 2 3 "DOST: Hallow Evin". Dsl.ac.uk. Arkivjat minn l-oriġinal fl-29 April 2014. Miġbur 13 October 2013.
  5. ↑ Bradley, Michael (24 October 2018). "A very Derry Halloween: a carnival of frights, fireworks and parade". The Guardian. Arkivjat mill-orġinal fl-24 October 2018. Miġbur 25 October 2018.
  6. ↑ "Hallowe'en and Snow Is Unusual Combination Here". The Sault Daily Star. Sault Ste. Marie, Ontario. November 1, 1917. p. 2. Miġbur 20 October 2025 – via Newspapers.com..
  7. ↑ Miller, Marian (31 October 1932). "Halloween Jollity Within Reason Need". The Morning Oregonian. p. 8. Quote: "Trick or treat?" the youthful mischief-maker will say this evening, probably, as he rings the doorbell of a neighbor."
  8. ↑ Beauchemin, Genevieve; CTV.ca News Staff (31 May 2006). "UNICEF to end Halloween 'orange box' program". CTV. Arkivjat minn l-oriġinal fl-16 October 2007. Miġbur 29 October 2006.
  9. ↑ "History of the Trick-or-Treat for UNICEF Campaign". UNICEF Canada. 2008. Arkivjat minn l-oriġinal fl-4 June 2009. Miġbur 25 October 2009.
  10. ↑ Village Halloween Parade. "History of the Parade". Arkivjat minn l-oriġinal fl-27 July 2014. Miġbur 19 September 2014.
  11. ↑ Fadel, Leila (29 October 2019). "Cultural Appropriation, A Perennial Issue On Halloween". NPR. Arkivjat minn l-oriġinal fl-29 October 2019. Miġbur 14 November 2020.
  12. ↑ Escobar, Sam; Robin, Marci (5 October 2020). "15 Offensive Halloween Costumes That Shouldn't Exist". Good Housekeeping. Arkivjat minn l-oriġinal fl-13 October 2020. Miġbur 16 October 2020.
  13. ↑ Park, Sumner (2 October 2020). "Pinterest is prohibiting culturally inappropriate Halloween costumes". Fox News. Arkivjat minn l-oriġinal fl-22 October 2020. Miġbur 16 October 2020.
  14. ↑ Keshner, Andrew (17 October 2018). "Instagram-loving pets owners will spend nearly $500M on animal costumes this Halloween". MarketWatch. Arkivjat mill-orġinal fl-16 October 2018. Miġbur 17 October 2018.
  15. ↑ (bl-Ingliż). ISBN 978-0-19-521465-9 https://archive.org/details/americandeskency00oxfo/page/22/mode/2up?q=halloween. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  16. ↑ Thomson, Thomas; Annandale, Charles (1896). A History of the Scottish People from the Earliest Times: From the Union of the kingdoms, 1706, to the present time. Blackie. Miġbur 31 October 2011. Of the stated rustic festivals peculiar to Scotland the most important was Hallowe'en, a contraction for All-hallow Evening, or the evening of All-Saints Day, the annual return of which was a season for joy and festivity.
  17. ↑ . snd8629 https://dsl.ac.uk/entry/snd/snd8629. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
Miksub minn "https://mt.wikipedia.org/w/index.php?title=Halloween&oldid=326312"