Aqbeż għall-kontentut

Ħ

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
L-ittra "Ħ"

Ħ (ittra żgħira: ħ ) hija ittra tal-alfabett Latin, imnissla minn H biż-żieda ta' linja. Tista' tissejjaħ "H maqtugħa", jew sempliċement "H bil-linja".

Malti

[immodifika | immodifika s-sors]
Tabella Maltija li juri l-użu tal-Ħ kemm bħala ittra waħedha kif ukoll bħala parti mid-digrafu Għ

Il-Ħ hija ittra użata fil-lingwa Maltija, fejn għandha żewġ rwoli. Il-Ħ waħedha tirrappreżenta konsonanti frikativa farinġali bla vuċi. Dan il-ħoss huwa simili għall-ħoss Ingliż ta' h, iżda f'post ogħla fil-gerżuma.[1] : 13 L-ittra żgħira [ħ] tintuża fl-Alfabett Fonetiku Internazzjonali għall-istess ħoss. [2] Huwa ħoss komuni fil-lingwi Semitiċi, li l-Malti huwa wieħed minnhom. Jikkorrispondi għall-ittra heth t'abġads Semitiċi oħra (ح fl-Għarbi, u ח fl-Ebrajk). [ ċitazzjoni meħtieġa ]

L-użu l-ieħor tal-ittra ħ fil-Malti huwa fid-digrafu għ, li l-pronunzja tiegħu hija kumplessa. Storikament, id-digrafu kien jirrappreżenta velari mleħħna jew frikativa farinġali ([ɣ] jew [ʕ] fl-AFI) fil-Malti medjevali. Il-ħsejjes intilfu mid-djaletti Maltin kollha ħlief dawk l-aktar konservattivi, għalhekk id-digrafu ġeneralment huwa msikket fil-Malti modern. Iżda l-bidliet fil-vokali maħluqa minn dal-frikativi f'forom eqdem tal-Malti jippersistu; fil-fatt, id-digrafu għ spiss jura bidla fil-vokali. [1] : 14 [3] : 7, 40–44 

Ħ kapitali bajda fuq kwadru aħmar kien il-logo ta' Heritage Malta sakemm inbidlet fl-2022. [4] [5]

Użi oħra

[immodifika | immodifika s-sors]
Il-verżjoni ta' Perez de Ayala (1556) tat-Talba tal-Missierna bl-Ispanjol u bl-Għarbi Andalusjan, paġna 18. Qabbel mal-Malti:



ħobżna ta' kuljum tagħtihulna llum. U aħfrilna

Użu kmieni tal-ittra Ħ jinstab fix-xogħol tal-1556 ta’ Pérez de Ayala, imbiddel ftit mill-Vokabolarju ta’ Pedro de Alcalá . [6]

Ħ ġiet miżjuda wkoll mal-alfabett tal-lingwa mibnija Volapük, biex tirrappreżenta l-ħsejjes dentali frikativi [θ] u [ð] (bl-Ingliż "th"). [7] : 13 

Karattri simili f'sistemi oħra tal-kitba

[immodifika | immodifika s-sors]

L-ittra żgħira ħ tidher qisha l-ittra Ċirillika Serba żgħira Tshe (ħ). [8] Tidher ukoll bħala s-simbolu matematiku għall-kostanti mnaqqsa Planck, , magħruf ukoll bħala "h-bar". [9] Dan is-simbolu, imbagħad, jintuża bħala s-simbolu għall-kriptomunita ta' Hedera Hashgraph, HBAR. [10]

Il ħ tixbah is-simbolu astronomiku għal Saturnu (♄), [11] aktar tard użat fis-simbolu alkimiku li jirrappreżenta ċ-ċomb . [12] Madankollu, is-simbolu astronomiku/alkimiku għandu tondjatura fuq l-iktar linja tal-lemin li l-ħ m'għandux.

Kodifikazzjoni tal-kompjuter

[immodifika | immodifika s-sors]
Ħ ħ
Isem ITTRA KAPITALI LATINA H B'LINJA ITTRA ŻGĦIRA LATINA H B'LINJA
Unicode U+0126 U+0127
Latin-3 A1 B1
Referenza tal-Karattri HTML & #294; & #295;

L-ittri Ħ u ħ jistgħu jintwerew fil-maġġor parti tal-kompjuters tal-lum. Kienu parti mill-WGL-4 diġà fl-2001. [13]

Ara wkoll

[immodifika | immodifika s-sors]
  • Kostanti ta' Planck
  • Ċ
  • Ġ
  • Ћ

Referenzi

[immodifika | immodifika s-sors]
  1. 1 2 Aquilina, Joseph (1980). Maltese: A complete course for beginners (5th ed.). Hodder & Stoughton. ISBN 0340058056. Miġbur 15 January 2026.
  2. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  3. ↑ Puech, Gilbert (2018). "Loss of emphatic and guttural consonants: From medieval to contemporary Maltese". The Languages of Malta. Language Science Press. doi:10.5281/zenodo.1181783. ISBN 978-3-96110-070-5. Miġbur 15 January 2026.
  4. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  5. ↑ "'Part of Us' - Heritage Malta launches its new brand identity". Heritage Malta. Miġbur 15 January 2026.
  6. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  7. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  8. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  9. ↑ Chabay, Ruth W.; Sherwood, Bruce A. (20 November 2017). Matter and Interactions (bl-Ingliż). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-119-45575-2. Miġbur 15 January 2026.
  10. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  11. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  12. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.
  13. ↑ "The International Phonetic Alphabet" (PDF). International Phonetic Association. 2026. Miġbur 15 January 2026.

Mudell:Latin script

Miksub minn "https://mt.wikipedia.org/w/index.php?title=Ħ&oldid=328086"