Fortifikazzjonijiet ta' Żmien l-Ingliżi f'Malta

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Jump to navigation Jump to search

Fl-ewwel nofs tas-seklu dsatax il-gvern Ingliż ħadem bis-sħiħ biex itejjeb id-difiża tal-gżejjer Maltin. Fl-1828 il-Kaptan Jones ippreżenta lill-gvern kolonjali rapport ta’ kif kellhom jittejbu s-swar ta’ Malta. Fost affarijiet oħra huwa kien tal-fehma li s-swar tal-Kottonera għandhom jinqasmu f’partijiet separati permezz ta’ ħitan ġodda biex ikun hemm iktar kontroll militari f’każ ta’ xi invażjoni.

Ix-xogħol li għamlu l-Ingliżi f’dak li għandu x’jaqsam ma' bini jinqasam f’żewġ setturi differenti. Il-bini ta’ fortizzi u linji ta’ difiża għal kontra xi attakki mill-barrain u l-immodernizzar u żviluppi arkitettoniċi ta’ fortijiet diġa’ esistenti. Infatti bosta bini għadda minn xogħlijiet arkitettoniċi qawwija biex jiġi armat bl-aħħar armi u kanuni.

Fortizzi[immodifika | immodifika s-sors]

Fi żmien l-Ingliżi sar il-bini tal-Forti Verdala u t-trunċiera ta’ San Klement, biex jekk l-għadu jaqbeż il-linji tal-Kottonera ma jkollux fejn jimraħ u jkun jista’ jiġi mwaqqaf u attakkat. Żdiedu n-numru ta’ fortizzi qrib il-baħar, minħabba li l-Franċiżi setgħu jerġgħu jiġu bil-flotta kbira tagħhom u jattakkaw il-flotta Ngliża. Din il-biża’ kompliet żdiedet meta nfetaħ il-kanal tas-Swejs u allura Malta saret pajjiż strateġiku iktar minn qatt qabel. Eżempju ta’ dan huwa Forti Laskri li nbena biex iħares it-tarzna u l-parti ta’ ġewwa tal-Port il-Kbir. Fost l-ewwel kostruzzjonijiet ta’ difiża kienu dawk ta’ San Leonardu, San Rokku, u l-batterija tal-ponta ta’ tas-Sliema. Fortijiet fuq bajjiet oħra kienu id-disa’ batteriji biex iħarsu l-port ta’ Marsamxett (u l-Port il-Kbir fl-istess ħin) fosthom Ta’ Spinola u ta' Sant’ Iermu.

Fost l-iktar fortijiet importanti li nbnew kienu dawk ta’ Cambridge, ta’ Pembroke u ta’ tas-Sliema (fuq ix-xellug tal-Port il-Kbir) u ta’ Santu Rokku, San Anard u tar-Rinella (fuq il-lemin tal-Port il-Kbir), li xogħolhom kien li jħarsu d-daħla tal-port. Inġiebu żewġ kanuni Armstrong tal-100 tunnellata l-wieħed, li ġew armati f’Forti Cambridge u l-ieħor f’Forti Rinella. Illum ta’ Forti Rinella biss għadu jeżisti.

Linji ta' Difiża[immodifika | immodifika s-sors]

Biss ma nbnewx fortizzi u batteriji biss. L-Ingliżi ħasbu wkoll għal-linji ta’ difiża. Tkompla l-bini tal-linji ta’ Santa Margerita u l-Kottonera, filwaqt li nbnew is-swar ta’ Kordin biex iħarsu l-Isla u t-tarzna. L-akbar biċċa xogħol li saret kien il-bini tal-Victoria lines u l-erba' fortizzi ta’ magħhom. Dawn huma ta’ Binġemma u l-Mosta, flimkien ma’ tal- Madliena u Pembroke.

Bini ieħor[immodifika | immodifika s-sors]

Nsibu ħafna bini li ġie użat fit-tieni gwerra dinjija. Fost l-oħrajn dawn jinkludu l-Widna, l-bosta beach-posts u pill-boxes (eżempju ta’ Għajn Tuffieħa), kif ukoll Forti Chambray f’Għawdex. Il-perjodu kolonjali ġie fi tmiemu fl-1964 meta Malta ħadet l-Indipendenza u saret awtonoma mill-Imperu Ngliż. Illum ħafna minn dan il-bini jintuża għal-skopijiet oħra, fosthom ta’ ristoranti.

Ara wkoll[immodifika | immodifika s-sors]