Thoros ta' Edessa
| Thoros ta' Edessa | |||
|---|---|---|---|
 | |||
| |||
| Ħajja | |||
| Twelid | 11 century | ||
| Nazzjonalità | Biżantini | ||
| Mewt | Edessa, 9 Marzu 1098 | ||
| Familja | |||
| Ulied |
uri | ||
| Okkupazzjoni | |||
| Okkupazzjoni |
uffiċjal bniedem militari politiku | ||
Thoros ta' Edessa jew Theodoros ta' Edessa (bl-Armen: Թորոս կուրապաղատ, T'oros Curopalates; miet fid-9 ta' Marzu 1098) kien mexxej Armen ta' Edessa fi żmien l-Ewwel Kruċjata. Thoros kien eks uffiċjal (curopalates) fl-Imperu Biżantin u logutenent ta' Philaretos Brachamios. Huwa kien Armen iżda kien jipprattika l-fidi Ortodossa Griega.
Il-Kronaka ta' Mattew ta' Edessa tirrakkonta li "Thoros iben Hethum" inħatar bħala l-gvernatur ta' Edessa minn Tutush, li kien għeleb u qatel lill-emir Bouzan fis-sena 543 tal-era Armena (is-26 ta' Frar 1094 – il-25 ta' Frar 1095).[1] Skont Sturdza, Hethum [I] kien dixxendent tal-Pahlavouni, familja importanti fl-Armenja Kawkasa. Huwa ħakem l-artijiet lejn il-Lvant tal-artijiet maħkuma mill-Armen Rupen. Steven Runciman lil Thoros isejjaħlu l-"iben tar-rispett" ta' Gabriel ta' Melitene.[2]
Għall-ħabta tal-1094, l-emir Seljuk ta' Damasku, Tutush I, ħakem lil Edessa u stabbilixxa lil Thoros bħala l-gvernatur. Thoros minnufih ipprova jieħu l-kontroll tal-belt għalih innifsu. Thoros imbagħad iffortifika l-belt ta' Edessa u iżola ċ-ċittadella, b'gwarniġjon ta' truppi Torok u Armeni. It-Torok u l-Ortoqidi assedjaw il-belt għal xahrejn, iżda ma rnexxielhomx jaħtfuha anke wara li għaddew mis-swar tagħha. B'hekk it-Torok irtiraw u Thoros ġie rikonoxxut bħala s-sinjur tal-belt.
Bħala Kristjan Ortodoss Grieg, ma tantx kien maħbub mis-sudditi Armeni tiegħu f'Edessa. Huwa rreżista l-attakki tas-Seljuk, iżda fl-1098 kellu jistaqsi għall-għajnuna mingħand il-ġellieda tal-Kruċjati, li kienu okkupati fl-assedju ta' Antjokja.
Baldwin ta' Boulogne mar lejn Edessa, iktar milli biex jieħu sehem fl-assedju, x'aktarx biex jikseb territorju għalih innifsu, u ħataf lil Turbessel. Thoros stiednu f'Edessa u għamel alleanza miegħu fi Frar 1098. Baldwin gradwalment ikkonvinċa lil Thoros biex jadottah bħala ibnu u l-eredi tiegħu, iżda wara li għamel dan, Baldwin attakka lill-uffiċjali ta' Thoros u assedjah fiċ-ċittadella. Thoros qabel li jħallih jieħu l-belt u ħejja l-pjanijiet biex jaħrab mal-familja tiegħu lejn Melitene, iżda ftit wara, fid-9 ta' Marzu, Thoros ġie assassinat mill-abitanti Armeni tal-belt, x'aktarx skont il-kmand ta' Baldwin, u Baldwin sar l-ewwel konti ta' Edessa.[4]
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- ↑ Armenia and the Crusades, Tenth to Twelfth Centuries: The Chronicle of Matthew of Edessa. Translated by Ara E. Dostourian. Lanham: University Press of America, 1993, p. 163.
- ↑ Runciman, Steven (1951). A History of the Crusades: Volume 1, The First Crusade and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem. Cambridge: Cambridge University Press. p. 75. ISBN 0-521-06161-X.
- ↑ Lebédel, Claude. Les Croisades: Origines et consequences. Éditions Ouest-France, 2006, p. 50.
- ↑ Runciman. A History of the Crusades, vol. 1, pp. 206–207.