Differenza bejn ir-reviżjonijiet ta' "Dun Mikiel Xerri"

Jump to navigation Jump to search
l-ebda taqsira
(Annulata r-reviżjoni 103653 ta' 88.203.2.118 (Diskussjoni))
'''Dun Mikiel Xerri''' ([[Ħaż-Żebbuġ]], 29 Settembru 1737 - 17 Jannar 1799) kien patrijott [[Malta|Malti]]. Xerri studja f'diversi universitajiet fl-Ewropa. Għex taħt il- [[Kavalieri ta' Malta]] fl-aħħar tal-ħakma tagħhom f'Malta u taħt il-Franċiżi meta nvadew il-Gżejjer Maltin. Kien imdaħħal f'rewwixta kontra l-ħakma [[Franza|Franċiża]] taħt [[Napuljun Bonaparte]] li għaliha, ma nies oħrajn, ġie iffuċillat fis-17 ta' Jannar 1799 fl-età ta' 61 sena.
{{wikifikazzjoni}}
F'Ġunju ta' l-1798, il-Franċiżi taħt Napuljun rebħu lil Malta. Fix-xhur ta' wara, il-Franċiżi żarmaw in-nobbiltà Maltija u żammet iebes mal-Knisja, fejn bdew ukoll jeħdolha ħafna teżori tagħha.Wara li Malta kienet ilha biss tlett xhur taht il-Franċiżi, il-Maltin ma kienux iktar lesti li jittoleraw iktar it-tiranija Franċiża u bdew jiġġieldu kontra din l-okkupazzjoni. L-armata Franċiża kellha tirtira ġewwa l-fortifikazzjonijiet, waqt li l-Maltin talbu l-għajnuna ta' Sqallija u ta' l-Ingilterra.
 
==Sfond storiku u l-eżekuzzjoni==
Wieħed mill-figuri ewlenin ta' dan il-qawmien kien Dun Mikiel Xerri., imwieled fl-10 ta' Frar, 1740, kien filosofu u matematiku u persważ li rivoluzzjoni kienet l-unika mod biex jakkwistaw lura id-drittijiet tagħhom.
 
F'Ġunju tal-1798, il-forzi Franċiżi taħt [[Napuljun Bonaparte]] invadew il-gżejjer li sa dak iż-żmien kienu taħt il-ħakma tal-[[Kavalieri ta' Malta]], li kienet qegħda ssir dejjem iżjed ħarxa, Għall-ewwel, in-nies aċċettaw il-bidla għax ittamaw li kien hemm il-possibbiltà ta' gvern aħjar. Però, wara ftit xhur, il-forzi Franċiżi neħħew id-drittijiet kollha tan-Nobbiltà Maltija u daru kontra l-Knisja. Irrabjati bis-serq sfaċċat mill-knejjes u bil-kriżi finanzjara li bħala qatt ma kienu raw qabel, fit-2 ta' Settembru, 1798 qamu kontra l-gwarniġjun Franċiż fl-[[Mdina|iMdina]]. Malajr il-gżejjer sabu ruħhom fi stat ta' rewwixta sħiħa, u l-Maltin waqqfu Assemblea Nazzjonali. Il-forzi Franċiżi irtiraw lejn il-bliet imdawrin bis-swar madwar il-Port il-Kbir, waqt li l-Maltin talbu l-għajnuna mir-[[Renju taż-Żewġ Sqallijiet]] u l-[[Gran Brittanja]].
Għall-Maltin xejn ma kien iktar prezzjuż mil-libertà. Mijiet ta' nies mietu bil-guħ u bil-mard, ankè ħafna suldati Franċiżi.
 
Matul l-imblokk tal-bliet, mijiet ta' nies mietu bil-ġuħ u l-faqar. Xi wħud fil-fortizzi għalhekk iddeċidew li jirriskjaw ħajjithom biex jirriżolvu s-sitwazzjoni, u dawn kienu mmexxija minn Xerri. Il-Maltin pjannawfasslu attakkiattakk kontrafuq lil-qawwietforżi Franċiżi fil-Beltbelt [[Valletta]] u fill-Kottonera[[Cottonera]], imma l-forzi Franċiżi sarusemgħu jafu b'dan ilbil-komplott. Fost id-49 persunaruħ maqbudali jikkomplottawnqabdu kontra lfl-Franċiżiinvestigazzjoni ta' wara, kien hemm Dun Mikiel Xerri.
FlFil-għodwagħodu tasfis-17 ta' Jannar, 1799, l-Isqofarċiskof Labinita' ghamelMalta, żjaraLabini żar lil Dun Mikiel Xerri u sħabulil u berikhomsħabu. Il-priġunieri gew meħudattieħdu mill-[[Forti ta' Sant'Iermu lejnElmu]] għall-Pjazza ħelsiental-Palazz, fejn plottunplatun tas-suldati kienukien qedqiegħed jistennewhomjistennihom. Fit-triqFi triqthom lejn il-pjazza, Dun Mikiel baqa' jagħmel kurraġġ lil sħabu għamillhom il-qalb, u meta waslu fil-pjazza, u talab ftit minuti biex ikellimhom. IngħadWara t-talb u lkoll talbu għall-maħfra lis-Sinjurta' Alla.dnubiethom, DunXerri Mikiel umbgħad resaq lejn l-uffiċċjal, ħareġta arloġġ tal-fidda milllill-but,uffiċjali newwilulhuresponsabbli u qallu:talbu "Jekkbiex jogħġbokjisparalu sparaf'qalbu. drittImbagħad godar qalbi".fuq Umbgħadil-folla għajatfil-pjazza għajtau kbira,mal-oħrajn flimkiengħajjat ma"''ALLA sħabu; "Il-Mulej ikolluJkollu ħniena minnhaminna! Viva Malta!''" InstemgħuWara t-tirili uġew Dunfuċillati Mikielfil-pjazza uttieħdu sħabugħall-kappella waqgħuta' mejtin[[Santu fl-artRokku]]. KienuIl-parti mietukbira għalminnhom pajjiżhom,indifnu mietu f'isem ilfil-libertà.ġenb Għalmhu lilltal-Franċiċiknisja xta'jiġifieri l[[San Pupulju]] fil-Libertà[[Furjana]].
 
==Ħoloq esterni==
*[http://www.haz-zebbug.com/dunmikielxerri.htm Haz-Zebbug entry]
*[http://www.allmalta.com/folklore/p_041.html All Malta entry]
Utent anonimu

Menu ta' navigazzjoni