Pont tal-Fjuri

Il-Pont tal-Fjuri (bir-Rumen: Podul de Flori) kien avveniment ta' dimostrazzjoni enormi li seħħet il-Ħadd, is-6 ta' Mejju 1990 tul ix-xmara Prut li kienet tissepara r-Rumanija u r-Repubblika Sovjetika tal-Moldova.

Is-6 ta' Mejju 1990

L-ewwel avveniment seħħ fis-6 ta' Mejju 1990. Matul din l-azzjoni, l-abitanti tar-Rumanija dakinhar tħallew jaqsmu x-xmara Prut bejn is-13:00 u s-19:00 biex jidħlu fir-Repubblika Sovjetika tal-Moldova mingħajr passaport u viża. Tul il-fruntiera ta' 700 kilometru (430 mil) tax-xmara Prut bejn ir-Rumanija u l-Moldova, inħolqu tmien checkpoints: Miorcani–Pererita, Stânca-Costești, Iași–Sculeni, Ungheni–il-Pont ta' Ungheni, Albița–Leușeni, Fălciu–Țiganca, Oancea–Cahul u Galați–Giurgiulești.

L-abitanti miż-żewġ naħat tal-fruntiera, li kienet ġiet infurzata bis-saħħa mit-Tieni Gwerra Dinjija (għal żewġ deċennji qabel il-biċċa l-kbira tal-Moldova kienet parti mir-Renju tar-Rumanija), inġabru fuq iż-żewġ xtut, u ħafna qasmu dik li ġiet deskritta bħala l-Ħajt ta' Berlin fl-ilma biex jaraw il-membri tal-familja tagħhom wara li kienu sseparati għal żmien twil minħabba l-fruntiera.

L-għadd ta' parteċipanti tal-Pont tal-Fjuri ġie stmat li laħaq il-1.2 miljun ruħ. F'Ungheni qasmu l-fruntiera bejn wieħed u ieħor 250,000 ruħ. Id-dimostrazzjoni organizzata mil-Lega Kulturali għall-għaqda tar-Rumeni kullimkien, b'kollaborazzjoni mas-Soċjetà Kulturali ta' Bukarest–Chișinău u l-Front Popolari tal-Moldova, bdiet kmieni filgħodu u feġġew eluf ta' nies fuq in-naħa Rumena tal-fruntiera b'ħafna fjuri f'idejhom. Il-parteċipanti bdew jitfgħu l-fjuri fl-ilma u f'qasir żmien dawn ksew wiċċ ix-xmara, u simbolikament ħolqu pont bejn iż-żewġ naħat. F'nofsinhar, grupp ta' qassisin iċċelebraw Te Deum, u wara l-qniepen tal-knejjes fiż-żewġ naħat indaqqu għal żmien twil. Imbagħad, intefgħu iktar fjuri fix-xmara u bdew isiru laqgħat fuq il-pont. Ma kienx hemm diskors, slogans u appelli. Kien hemm mużika popolari u logħob, ikel tradizzjonali u attivitajiet simili, u l-avveniment intemm għall-ħabta tas-18:00.

Wara din l-azzjoni, il-proċeduri tal-qsim tal-fruntiera bejn ir-Rumanija u l-Unjoni Sovjetika ġew issimplifikaw b'mod kunsiderevoli.

Is-16 ta' Ġunju 1991

It-tieni Pont tal-Fjuri seħħ fis-16 ta' Ġunju 1991. Din id-darba, l-abitanti tal-Moldova setgħu jaqsmu l-fruntiera mingħajr dokumenti biex jidħlu fir-Rumanija. Skont rapport maħruġ minn Rompres, iktar minn 150,000 ruħ minn Bessarabia qasmu l-fruntiera fi Sculeni lejn il-Kontea ta' Iași. Fosthom kien hemm delegazzjoni ta' Membri tal-Parlament tar-Repubblika tal-Moldova mmexxija minn Nicolae Costin, is-Sindku ta' Chișinău.

F'Galați, quddiem il-Knisja ta' Precista, f'din l-okkażjoni ttella' kurċifiss bħala simbolu tal-għaqda. F'din il-verżjoni tal-1991 tal-Pont tal-Fjuri kien hemm għadd simili ta' nies li kienu attendew l-ewwel Pont tal-Fjuri fl-1990.

Testimonjanzi

Dan il-jum jista' jkun tpattija tajba għal dak li seħħ fis-16 ta' Mejju 1812, meta t-territorju tal-Moldova nqered mir-Russja taħt il-Ksar Alessandru I, mit-28 ta' Ġunju 1940, meta Stalin qatta' biċċiet il-mappa tar-Rumanija l-Kbira. Il-laqgħa tagħna mal-aħwa tal-Bessarabja, turi mill-ġdid li aħna poplu wieħed, li nitkellmu l-lingwa ta' Eminescu, fl-ispazju bejn ix-xmajjar Prut u Dniester u dik l-għaqda llum, li damet 6 sigħat biss, se tkun prologu ta' għaqda finali mill-ġdid.

— Mircea Cosma, il-President tal-Kunsill tal-Kontea ta' Prahova, Ziarul Prahova.

F'termini tal-politika barranija, dan l-avveniment sarraf fl-istabbiliment ta' prijorità għar-Rumanija li tqarreb il-Moldova fi ħdan l-Ewropa magħquda. B'hekk, il-fjuri li ntefgħu 20 sena ilu fix-xmara Prut se jaslu fix-xatt maħsub għalihom.

— Teodor Baconschi, il-Ministru tal-Affarijiet Barranin tar-Rumanija (2009–2012), Moldova.org.

Kien hemm tensjoni emottiva indeskrivibbli. In-nies għajtu u sejħu lil xulxin u skoprew lil xulxin mill-ġdid wara snin twal. F'ħin minnhom, fuq in-naħa l-oħra tax-xmara kien hemm raġel li qabeż fl-ilma u beda jersaq lejn in-nies tal-Bessarabja fuq in-naħa l-oħra. In-nies tal-post minn Pererâta baqgħu bla kliem. Kellhom ħafna emozzjonijiet u ma azzardawx jagħmlu mossa sakemm abitant minn Pererâta qabeż fl-ilma. Warajh għamlu l-istess oħrajn. Dawn kollha ltaqgħu fin-nofs tax-xmara Prut u fl-ilma għamlu horă, xi ħaġa li qatt ma kienet saret jew ġrat fid-dinja. Għalhekk jien qed ngħid li dawk li jiddisprezzaw il-Pont tal-Fjuri huma ridikoli. Id-dmugħ tal-hena ma jistgħux jiċċeknu.

— Grigore Vieru, poeta u membru korrispondenti tal-Akkademja Rumena, Glasul.md.

L-għexieren ta' eluf ta' Rumeni fuq iż-żewġ naħat kienu qishom xmara ta' nies. Ir-Rumeni (fil-Punent tax-xmara Prut) kienu l-ewwel li daħlu fl-Unjoni Sovjetika mingħajr permess.

— Ion Ungureanu, il-Ministru tal-Kultura u l-Affarijiet Reliġjużi tar-Repubblika tal-Moldova (1990–1994), Ziare.com.

Reazzjonijiet

• Fuq it-talba ta' Mikhail Gorbachev, il-President Franċiż François Mitterrand staqsa lill-kontroparti Rumen tiegħu fuq it-telefon biex ma jwettaqx xi imprudenzi.