Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja
Il-Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja huma grupp ta' 12-il forti fl-Indja li ġew okkupati u żviluppati mill-mexxejja tal-Imperu Maratha bejn is-seklu 17 u s-seklu 19. Dawn jinkludu Salher, il-Forti ta' Shivneri, Lohagad, Khanderi, il-Forti ta' Raigad, il-Forti ta' Rajgad, Pratapgad, Suvarnadurg, il-Forti ta' Panhala, il-Forti ta' Vijaydurg, il-Forti ta' Sindhudurg, li kollha jinsabu f'Maharashtra, u l-Forti ta' Gingee f'Tamil Nadu. Dawn il-fortijiet huma mifruxa fuq diversi artijiet ġeografiċi u joħorġu fid-dieher il-qawwa militari tal-Imperu Maratha. Tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2025.[1]
Sfond
[immodifika | immodifika s-sors]Fl-2021, il-Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja tniżżlu bħala sit indikattiv biex fil-futur isiru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Imbagħad ġew innominati b'mod uffiċjali mill-Indja biex jitniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2024-25, kif imħabbar mill-Ministeru għall-Kultura f'Jannar 2024. L-istat ta' Maharashtra fih iktar minn 390 forti, li minnhom intgħażlu 11-il forti biss flimkien ma' forti wieħed mill-istat ta' Tamil Nadu. Dawn il-fortijiet jinsabu f'varjetà ta' topografiji tal-Katina Muntanjuża ta' Sahyadri, tal-Promontorju ta' Decca, tal-Kosta Konkana, u tal-Ghats tal-Lvant. L-istrateġija militari tal-Imperu Maratha li kienet tinvolvi dawn il-fortijiet ġiet żviluppata matul ir-renju tal-mexxej Chhatrapati Shivaji Maharaj fis-seklu 17 u kompliet sat-tmexxija tal-Peshwa fil-bidu tas-seklu 19.
Il-proċess tan-nominazzjoni ġie segwit minn stħarriġ dwar il-fortijiet mit-tim tal-UNESCO f'Ottubru 2024. Fi Frar 2025, delegazzjoni ta' erba' membri minn Maharashtra mmexxija minn Ashish Shelar, żaret Pariġi biex tipprovdi preżentazzjonijiet tekniċi u diplomatiċi f'tentattiv li n-nominazzjoni ta' dawn il-fortijiet tibqa' sejra 'l quddiem. Matul is-47 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji li saret f'Lulju 2025, il-Kunsill Internazzjonali tal-Monumenti u s-Siti (ICOMOS) kien ta rakkomandazzjoni li n-nominazzjoni tal-Indja tiġi differita minħabba li “ma jirnexxilhiex turi b'konvinzjoni kif it-tnax-il forti sparpaljati ġeografikament... kienu jiffunzjonaw bħala sistema tad-difiża militari integrata". Madankollu, ir-rispons diplomatiku tal-Indja flimkien mal-appoġġ mingħand id-delegati internazzjonali, għenu biex in-nominazzjoni titniżżel uffiċjalment fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.[1]
Sit ta' Wirt Dinji
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2025.[1]
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-kriterju (vi) "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".[1]
Komponenti
[immodifika | immodifika s-sors]| Komponent | Isem | Ritratt | Sena | Tip | Distrett u koordinati | Stat |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Salher |  |
1671 | Fuq Għolja | Distrett ta' Nashik | Maharashtra |
| 2 | Forti ta' Shivneri |  |
1595 | Fuq Għolja | Distrett ta' Pune | |
| 3 | Lohagad |  |
1648 | Fuq Għolja | Distrett ta' Pune | |
| 4 | Khanderi |  |
1679 | Fi Gżira | Distrett ta' Raigad | |
| 5 | Forti ta' Raigad |  |
1674 | Fuq Għolja | Distrett ta' Raigad | |
| 6 | Forti ta' Rajgad |  |
1647 | Fuq Għolja | Distrett ta' Pune | |
| 7 | Pratapgad |  |
1656 | Fuq Għolja f'Foresta | Distrett ta' Satara | |
| 8 | Suvarnadurg |  |
1696 | Fi Gżira | Distrett ta' Ratnagiri | |
| 9 | Forti ta' Panhala | .jpg) |
1659 | Fuq Għolja | Distrett ta' Kolhapur | |
| 10 | Forti ta' Vijaydurg |  |
1653 | Kostali | Distrett ta' Sindhudurg | |
| 11 | Forti ta' Sindhudurg |  |
1664 | Fi Gżira | Distrett ta' Sindhudurg | |
| 12 | Forti ta' Gingee | .jpg){kind=small} |
1677 | Fuq Għolja | Distrett ta' Villupuram | Tamil Nadu |
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- 1 2 3 4 Centre, UNESCO World Heritage. "Maratha Military Landscapes of India". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2025-07-25.