Aqbeż għall-kontentut

Luca Parmitano

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Luca Parmitano
Ħajja
Isem propju Luca Salvo Parmitano
Twelid Paternò, 27 Settembru 1976 (49 sena)
Nazzjonalità Italja
Edukazzjoni
Alma mater Università ta' Napli Federico II
Lingwi Taljan
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni astronawta
bdot
operatur tar-radju dilettant
uffiċjal tal-forzi tal-ajru
bdot tal-ittestjar tat-titjir
Impjegaturi Aġenzija Spazjali Ewropea
Aġenzija Spazjali Taljana
Premjijiet
List
Servizz militari
Fergħa militari Forza tal-Ajru Taljana
Grad Logutenent Kurunell

Luca Salvo Parmitano (twieled fis-27 ta' Settembru 1976) huwa astronawta Taljan fil-Korp Ewropew tal-Astronawti għall-Aġenzija Spazjali Ewropea (ESA, European Space Agency). Huwa ntgħażel bħala astronawta tal-ESA f'Mejju 2009. Parmitano huwa wkoll kurunell u bdot tal-ittestjar tat-titjiriet għall-Forza tal-Ajru Taljana.[1] Huwa kien l-ewwel kmandant Taljan (u t-tielet Ewropew) tal-Istazzjon Spazjali Internazzjonali (ISS, International Space Station) matul l-Ispedizzjoni Nru 61. F'Ġunju 2026, huwa ġie mħabbar bħala l-bdot ta' Artemis III bħala parti mill-programm Artemis tan-NASA.[2]

Sfond

[immodifika | immodifika s-sors]

Parmitano jqis lil Catania bħal raħal twelidu. Huwa divorzjat u għandu żewġ ulied bniet. Huwa bugħaddas attiv u jieħu pjaċir jipprattika l-isnowboarding, l-iskydiving, it-taħriġ bil-piżijiet u l-għawm. Interessi oħra li għandu jinkludu l-qari kif ukoll is-smigħ u d-daqq tal-mużika.

Edukazzjoni

[immodifika | immodifika s-sors]

Parmitano ggradwa mil-Liċeo Xjentifiku Statali "Galileo Galilei" f'Catania, l-Italja, fl-1995. Parmitano qatta' sena (1993) bħala student fi skambju fil-Mission Viejo High School f'Mission Viejo, California fl-Istati Uniti permezz tal-Programmi Interkulturali tal-AFS.

Fl-1999, huwa lesta l-lawrja tal-Masters fix-xjenzi politiċi fl-Università Federico II ta' Napli, l-Italja, b'teżi dwar id-dritt internazzjonali. Fis-sena 2000, huwa ggradwa mill-kors akkademiku ta' Sparviero IV, tal-Akkademja Ajrunawtika f'Pozzuoli, l-Italja.

Parmitano temm it-taħriġ bażiku mal-Forza tal-Ajru tal-Istati Uniti fil-Programm tat-Taħriġ Konġunt Ewro-NATO tal-Bdoti tal-Ġettijiet fil-Bażi tal-Forza tal-Ajru ta' Sheppard f'Texas fl-Istati Uniti fl-2001. Huwa lesta l-kors tal-JCO/CAS mal-Forzi tal-Ajru tal-Istati Uniti fl-Ewropa (USAFE) f'Sembach, il-Ġermanja, fl-2002.

Fl-2003, huwa kkwalifika bħala Uffiċjal tal-Gwerra Elettronika fit-Taqsima tal-Appoġġ Tekniku Operattiv tal-Gwerra Elettronika (ReSTOGE) f'Pratica di Mare, l-Italja. Huwa lesta l-Programm tat-Tmexxija Tattika (TLP, Tactical Leadership Programme) f'Florennes, il-Belġju, fl-2005.

F'Lulju 2009, Parmitano kiseb lawrja tal-Masters fl-inġinerija tal-ittestjar tat-titjiriet sperimentali fl-Institut Supérieur de l'Aéronautique et de l'Espace (ISAE), f'Toulouse, Franza, bħala parti mit-taħriġ tal-bdoti tal-ittestjar f'EPNER, l-iskola Franċiża tal-bdoti tal-ittestjar f'Istres.

Unuri speċjali

[immodifika | immodifika s-sors]

Fl-2007 Parmitano ngħata l-Medalja tal-Fidda għall-Merti Ajrunawtiċi mill-President tar-Repubblika Taljana wara li rnexxielu jniżżel b'mod sikur l-AMX tiegħu f'emerġenza minħabba qatta' għasafar qrib il-magni tal-inġenji tal-ajru.[3]

L-asterojde 37627 Lucaparmitano ngħatat ismu u kunjomu magħqudin flimkien.

Karriera

[immodifika | immodifika s-sors]

Parmitano huwa Kurunell tal-Forzi tal-Ajru tal-Italja u astronawta tal-Aġenzija Spazjali Ewropea. Huwa wettaq iktar minn 2,000 siegħa ta' titjir, huwa kkwalifikat biex itajjar iktar minn 20 tip ta' inġenju tal-ajru militari (kemm bi ġwienaħ fissi kif ukoll rotatorji) u tajjar iktar minn 40 tip ta' inġenju tal-ajru.

Wara li lesta t-taħriġ tal-bdoti u kiseb l-ewwel lawrja fl-2001, Parmitano tajjar l-inġenju tal-ajru AMX fit-13-il Skwadra, it-32 Sezzjoni f'Amendola, l-Italja, mill-2001 sal-2007. Matul dak iż-żmien, huwa kiseb il-kwalifiki kollha fuq dak l-inġenju tal-ajru, inkluż il-kwalifiki Combat Ready, Four Ship Leader, u Mission Commander/Package Leader.

Fi ħdan it-13-il Skwadra, huwa kien Kap tat-Taqsima tat-Taħriġ u Kmandant tas-76 Skwadra tat-Titjir. Huwa kien ukoll Uffiċjal tal-Gwerra Elettronika tat-32 Sezzjoni.

Fl-2007, huwa ntgħażel mill-Forza tal-Ajru tal-Italja biex isir bdot tal-ittestjar tat-titjir u kkwalifika bħala Bdot tat-Titjir Sperimentali f'EPNER, l-iskola tal-bdoti tal-ittestjar tat-titjir f'Istres.

Fl-ESA

[immodifika | immodifika s-sors]

F'Mejju 2009, Parmitano ntgħażel bħala astronawta tal-ESA bħala parti mill-klassi tal-2009.

Fl-2014, huwa sar astronawta tal-għerien tat-taħriġ tal-ESA msejjaħ CAVES[4] flimkien ma' Scott Tingle, Alexander Mirsurkin, Sergey Kud-Sverchkov u Matthias Maurer.[5]

F'Lulju 2015, Parmitano sar akkwanawta meta okkupa l-kariga ta' kmandant tal-ekwipaġġ ta' NEEMO 20.

Fl-2016, Parmitano ħa sehem fl-ewwel missjoni tal-ESA PANGAEA, flimkien ma' Matthias Maurer u Pedro Duque.

F'Mejju 2017, Parmitano ħa sehem fl-ewwel spedizzjoni ta' CAVES eXpedition One, imwettqa fl-ambjenti estremi ta' xi għerien sħan fi Sqallija.[6]

Fil-bidu tal-2026, diversi ftehimiet ġew iffirmati bejn l-Aġenzija Spazjali Taljana (ASI) u l-Amministrazzjoni Nazzjonali tal-Ajrunawtika u tal-Ispazju (NASA) biex potenzjalment ikun hemm żewġ astronawti Taljani li jmorru fuq il-Qamar.[7] Meta wieħed iqis l-iskeda tal-astronawti Taljani attivi u futuri, Parmitano huwa wieħed mill-iżjed kandidati li x'aktarx ikun l-ewwel Taljan li jinżel fuq il-Qamar. L-astronawti l-oħra huma Samantha Cristoforetti, Walter Villadei, Andrea Patassa u Anthea Comellini.

Spedizzjoni Nru 36/37

[immodifika | immodifika s-sors]

Fi Frar 2011, huwa ġie assenjat bħala inġinier tat-titjir fl-Ispedizzjoni Nru 36/37 (missjoni twila fl-Istazzjon Spazjali Internazzjonali), illanċjata abbord is-Soyuz TMA-09M fit-28 ta' Mejju 2013 u waslet fl-ISS fid-29 ta' Mejju. Il-missjoni tiegħu msejħa Volare, jiġifieri "ittir" bit-Taljan, tfakkar il-kanzunetta famuża tal-kantant Taljan Domenico Modugno.[8]

F'Mejju 2013 Parmitano ssieħeb mal-mentee tiegħu ta' 15-il sena Abigail Harrison biex isservi bħala l-uffiċjal ta' komunikazzjoni tad-Dinja matul il-missjoni tiegħu tal-Ispedizzjonijiet Nri 36 u 37. Harrison ikkondividiet l-esperjenza ta' Parmitano tal-għajxien fl-ispazju fuq l-Istazzjon Spazjali Internazzjonali mal-komunità online tagħha fuq il-midja soċjali u l-blogg tagħha, fejn hija magħrufa bħala "Astronaut Abby".[9]

Fid-9 ta' Lulju 2013, huwa sar l-ewwel Taljan li ħa sehem f'"mixja" spazjali meta hu u Chris Cassidy mexxew EVA 'l barra mill-ISS biex jinstallaw kejbils tal-elettriku, jieħdu kampjuni materjali għar-riċerka (MISSE-8) u jwettqu għadd ta' kompiti ta' manutenzjoni. Matul EVA, Parmitano rikeb ukoll Sistema tal-Għoti ta' Servizz Mobbli tal-ISS għall-installazzjoni ta' għadd ta' vireg tar-radjaturi li qabel kienu ttajru mill-missjoni Space X CRS-2. L-EVA kienet parti mit-tħejjijiet għall-modulu Russu ġdid b'diversi skopijiet biex jiġi sostitwit il-kompartiment tat-trakkar tal-Pirs sa tmiem l-2013.[10] Fl-2013, BermanBraun tal-AOL elenka l-istessu spazjali tiegħu meħud waqt il-"mixja" spazjali tiegħu bħala wieħed mill-aqwa 50 ritratt spazjali tas-sena.[11]

It-tieni EVA tiegħu fis-16 ta' Lulju 2013 intemmet wara siegħa u 32 minuta biss, meta l-elmu tal-ilbies tal-Unità tal-Mobbiltà Ekstraveikolari tiegħu beda jimtela bl-ilma.[12][13] L-ilma fl-elmu tiegħu ħoloq periklu ta' għarqa u b'hekk ir-ritorn fl-istazzjon spazjali kien iktar diffiċli, peress li l-inżul ix-xemx orbitali kien għadu kemm seħħ eżatt qabel beda r-ritorn.[14] L-inġiniera sabu li l-kontaminazzjoni kienet tappnet wieħed mill-filtri tal-ilbies spazjali, u b'hekk ikkawżat li jinġema' l-ilma mis-sistema tat-tkessiħ tal-ilbies tiegħu. Fil-15 ta' Jannar 2016, l-astronawta Timothy Kopra esperjenza tnixxija tal-ilma fl-ilbies spazjali tiegħu.[15] Parmitano reġa' lura fid-Dinja fil-11 ta' Novembru 2013 abbord is-Soyuz TMA-09M.[16]

Spedizzjoni Nru 60/61

[immodifika | immodifika s-sors]

F'Mejju 2018, l-ESA ħabbret li Parmitano kien se jirritorna lejn l-istazzjon spazjali abbord il-missjoni Soyuz MS-13 biex iservi bħala inġinier tat-titjir fl-Ispedizzjoni Nru 60 u bħala kmandant tal-Ispedizzjoni Nru 61.[17] Parmitano wettaq l-illanċjar fl-20 ta' Lulju 2019 u wasal fl-Istazzjon Spazjali Internazzjonali fl-istess jum.[18] Huwa sar l-ewwel DJ fl-ispazju fit-13 ta' Awwissu 2019, meta daqq mużika elettronika mill-ISS għal udjenza ta' festival mużikali f'Ibiza, Spanja.[19] Fil-15 ta' Novembru huwa ħareġ mill-ISS għall-ewwel darba mill-"mixja" spazjali żvinturata tiegħu fl-2013, f'waħda mill-inqas erba' "mixjiet" spazjali biex isewwi l-Ispettrometru Manjetika Alfa (AMS).[20] Parmitano wettaq il-mixjiet spazjali biex isewwi l-AMS flimkien mal-astronawta tan-NASA Andrew Morgan. It-tnejn kienu assistiti mill-astronawti tan-NASA Christina Koch u Jessica Meir li ħaddem id-driegħ robotiku Canadarm2 minn ġol-Istazzjon Spazjali Internazzjonali. Il-mixjiet spazjali ġew deskritti bħala "fost l-iżjed ibsin mit-tiswijiet tal-Hubble". Kienet l-ewwel darba li l-astronawti qatgħu u kkollegaw mill-ġdid il-linji tat-tkessiħ fl-orbita.[21] It-tiswija tal-AMS tlestiet wara erba' mixjiet spazjali. Fl-aħħar mixja spazjali Parmitano sab tnixxija minn waħda mil-linji tat-tkessiħ tal-AMS. It-tnixxija ġiet imsewwija matul il-mixja spazjali.[22][23]

L-Ispedizzjoni Nru 61 intemmet bl-inżul tas-Soyuz MS-13 fis-6 ta' Frar 2020. Abbord kien hemm Parmitano, Aleksandr Skvortsov u Christina Koch.

Artemis III

[immodifika | immodifika s-sors]

Fid-9 ta' Ġunju 2026, in-NASA ħabbret li Parmitano se jkun il-bdot tal-missjoni ta' Artemis III f'orbita baxxa tad-dinja, flimkien mal-astronawti tan-NASA Randy Bresnik, Frank Rubio u Andre Douglas.[24]

Referenzi

[immodifika | immodifika s-sors]
  1. ↑ "Luca Parmitano". www.esa.int (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  2. ↑ "L'astronauta Luca Parmitano sarà comandante della Iss - Scienza & Tecnica" (bit-Taljan). 2018-05-31. Miġbur 2026-06-13.
  3. ↑ "*** ATTO COMPLETO ***". www.gazzettaufficiale.it. Miġbur 2026-06-13.
  4. ↑ Sauro, Francesco; De Waele, Jo; Payler, Samuel J.; Vattano, Marco; Sauro, Francesco Maria; Turchi, Leonardo; Bessone, Loredana (2021-07-01). "Speleology as an analogue to space exploration: The ESA CAVES training programme". Acta Astronautica. 184: 150–166. Bibcode:2021AcAau.184..150S. doi:10.1016/j.actaastro.2021.04.003. hdl:11585/819077. ISSN 0094-5765. S2CID 234819922.
  5. ↑ "ESA's five 'cavenauts' set to explore the caves of Sardinia, Italy" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  6. ↑ "CAVES eXpedition One: a blog in three parts – Caves & pangaea blog". blogs.esa.int. Miġbur 2026-06-13.
  7. ↑ ANSA, Agenzia (2026-04-22). "Asi, 'saranno due gli astronauti italiani sulla Luna' - Spazio e Astronomia - Ansa.it". Agenzia ANSA (bit-Taljan). Miġbur 2026-06-13.
  8. ↑ "Soyuz TMA-09M, Volare mission patch, 2013". www.esa.int (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  9. ↑ MORGAN MERCER, Star Tribune (2013-05-20). "'Astronaut Abby' is crowdfunding her way to outer space" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  10. ↑ Bergin, Chris (2013-07-09). "EVA-22: Cassidy and Parmitano complete ISS spacewalk" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  11. ↑ "Astronaut Luca Parmitano Selfie" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  12. ↑ "Spaceflight Now | Breaking News | Spacewalk aborted by spacesuit water leak". www.spaceflightnow.com. Arkivjat minn l-oriġinal fl-2025-04-20. Miġbur 2026-06-13.
  13. ↑ Bergin, Chris (2013-07-16). "EVA-23 terminated due to Parmitano EMU issue" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  14. ↑ "EVA 23: exploring the frontier – Luca Parmitano". blogs.esa.int. Miġbur 2026-06-13.
  15. ↑ Chang, Kenneth (2013-12-20). "NASA Solves Helmet Leak With Makeshift Snorkels" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  16. ↑ Stanglin, Doug. "Spacewalk aborted after water leaks into astronaut's helmet". USA TODAY (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  17. ↑ "ESA astronaut Luca Parmitano to be Space Station commander on his next flight". www.esa.int (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  18. ↑ Gebhardt, Chris (2019-07-20). "Soyuz-FG on penultimate flight delivers three new crewmembers for ISS" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  19. ↑ published, Chelsea Gohd (2019-09-10). "First DJ in Space! Italian Astronaut Spins 'Out of This World' Set in Orbit". Space (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  20. ↑ Gebhardt, Chris (2020-01-25). "NASA/ESA complete challenging Alpha Magnetic Spectrometer repair" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  21. ↑ "Luca to lead most challenging spacewalks since Hubble repairs". www.esa.int (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
  22. ↑ Crowcroft, Orlando. "NASA astronauts complete space-walk to fix cosmic ray detector". euronews.com.
  23. ↑ "Astronauts Wrap Up Spacewalk Repair Job on Cosmic Ray Detector - NASA" (bl-Ingliż). 2020-01-25. Miġbur 2026-06-13.
  24. ↑ "NASA Marches Toward Artemis III Mission in 2027, Names Crew Members - NASA" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-06-13.
Miksub minn "https://mt.wikipedia.org/w/index.php?title=Luca_Parmitano&oldid=330710"