Kumpless tal-Monumenti ta' Huế

Il-Kumpless tal-Monumenti ta' Huế jinkludi diversi monumenti fosthom il-Belt Imperjali jew il-Palazz Imperjali (bil-Vjetnamiż: Hoàng thành; chữ Hán: 皇城), magħruf ukoll bħala Đại Nội (bil-Han: 大內), li huwa kumpless irjali fi ħdan il-belt imdawra bil-ħitan (bil-Vjetnamiż: Kinh thành; chữ Hán: 京城) ta' Huế, l-eks belt kapitali imperjali tal-Vjetnam matul id-dinastija Nguyễn. Il-kumpless jinkludi l-palazzi li ospitaw il-familja imperjali, kif ukoll santwarji, ġonna u uffiċċji għaċ-Ċiniżi. Il-kumpless imbena fl-1804 taħt l-Imperatur Gia Long bħala belt kapitali ġdida u iktar 'il quddiem ġie mmudellat mill-ġdid u mkabbar għal kif inhu llum fl-1833; fil-biċċa l-kbira kien jaqdi rwol ċerimonjali u kien ir-residenza imperjali matul il-perjodu kolonjali Franċiż. Wara tmiem il-monarkija fl-1945, il-kumpless ġarrab ħsarat estensivi u ġie ttraskurat matul il-Gwerer tal-Indoċina sas-snin 80 tas-seklu 20. Il-Kumpless tal-Monumenti ta' Huế tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 u sarulu diversi xogħlijiet ta' restawr.[1]
Storja
[immodifika | immodifika s-sors]Dinastija Nguyễn
[immodifika | immodifika s-sors]
Minn żmien is-Sinjuri tad-dinastija Nguyen, Huế (formalment magħrufa bħala Phú Xuân) kienet intgħażlet bħala l-belt kapitali ta' Đàng Trong. Mill-1635 sal-1687, id-Duka Nguyễn Phúc Lan u Nguyễn Phúc Tần bnew il-palazz imperjali fid-distrett ta' Kim Long li kien jinsab fuq in-naħa tax-xellug taċ-ċittadella moderna li nbniet wara. Matul ir-renju ta' Nguyễn Phúc Thái u Nguyễn Phúc Khoát, il-palazz ġie ttrasferit lejn Phú Xuân fl-1687-1712 u fl-1739-1774. Matul id-dinastija Tây Sơn, Hue baqgħet magħżula mill-Imperatur Quang Trung bħala l-belt kapitali tar-renju tiegħu fl-1789. F'Ġunju 1802, wara iktar minn seklu ta' firda u t-telfa tad-dinastija Tây Sơn, is-Sinjur Nguyễn Phúc Ánh tela' fuq it-tron ta' Vjetnam unifikat u pproklama lilu nnifsu bħala l-Imperatur Gia Long. B'nazzjon estiż mid-Delta tax-Xmara Ħamra sad-Delta tax-Xmara Mekong, l-Imperatur Gia Long għażel is-sede anċestrali tas-Sinjuri Nguyễn kif ukoll l-eks belt kapitali tad-dinastija Tây Sơn. Huwa adotta l-Konfuċjaniżmu u l-mudelli statali Ċiniżi bħala l-aqwa metodi ta' awtorità assoluta, u ordna l-kostruzzjoni ta' kumpless ta' palazz abbażi tal-mudell tal-Belt Ipprojbita ta' Beijing f'Huế. Il-konsulenti tal-ġeomanzija ġew ikkonsultati biex jindikaw sit propizju għall-belt il-ġdid, u l-kostruzzjoni ta' ċittadella bl-istil ta' Vauban u tal-palazz imperjali bdiet fl-1803 u fl-1804 rispettivament. Eluf ta' ħaddiema ġew ordnati jibnu ċ-ċittadella mdawra bil-ħitan u b'ħandaq, b'tul ta' madwar 10 kilometri (6.2 mili). Ix-xogħol oriġinali bit-tajn iktar 'il quddiem ġie msaħħaħ u miksi bil-brikks u bil-ġebel biex b'hekk il-ħitan ġew ħoxnin 2 metri (6 piedi u 7 pulzieri).
Iċ-ċittadella kienet orjentata biex tħares lejn ix-xmara Hương (ix-Xmara tal-Fwieħa) lejn ix-Xlokk. B'hekk kienet tvarja mill-Belt Ipprojbita ta' Beijing, li tħares lejn in-Nofsinhar. Minflok ċrieki konċentriċi ċċentrati fuq il-palazz tal-imperatur, ir-residenza imperjali stess hija ppożizzjonata lejn ix-Xlokk taċ-ċittadella, eqreb lejn ix-xmara. It-tieni sett ta' ħitan għoljin u t-tieni ħandaq inbnew madwar din il-Belt Imperjali, u fi ħdanhom bosta binjiet żdiedu f'sensiela ta' btieħi interni bid-daħliet, ġonna, paviljuni u palazzi. Il-kumpless kollu kien is-sede tal-poter sal-impożizzjoni tal-protettorat Franċiż fis-snin 80 tas-seklu 19. Minn hemm 'il quddiem baqa' jeżisti l-iktar għat-tkomplija ta' tradizzjonijiet simboliċi sat-tneħħija tad-dinastija Nguyễn fl-1945, bid-Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tar-Repubblika Demokratika tal-Vjetnam. Iċ-ċerimonja tal-abdikazzjoni tal-Imperatur Bảo Đại seħħet fil-Belt Imperjali fit-30 ta' Awwissu 1945.
Kritika tal-Ġeopolitika ta' Hue
[immodifika | immodifika s-sors]
L-għażla ta' Phú Xuân bħala l-belt kapitali kellha tliet żvantaġġi kritiċi:
- L-ewwel kien il-pajsaġġ naturali dejjaq u l-pożizzjoni ġeografika iżolata. Hue tinsab fiċ-ċentru ta' pjanura żgħira u dejqa b'popolazzjoni sparpaljata, u b'hekk kien diffiċli li tiġi mmobilizzata riżorsa kbira biex twieġeb f'emerġenza f'reġjuni oħra. Dan il-post kien jiddependi fuq l-ikel u t-taxxi minn reġjuni oħra, kif joħroġ fid-dieher meta d-dinastija Tây Sơn ħatfet lil Quy Nhơn u iżolat lid-dominju ta' Nguyễn mill-provinċji tan-Nofsinhar, li kienu r-riżorsa primarja tal-produzzjoni tar-ross. Imbagħad Hue sfat fi kriżi tal-ikel u ma setgħetx tiddefendi lilha nnifisha.
- It-tieni kien il-pożizzjoni tagħha 'l bogħod miċ-ċentri ekonomiċi u militari tal-Vjetnam li kienu d-Delta tax-Xmara Ħamra u d-Delta tax-Xmara Mekong. It-trasport annwali ta' ross, suldati u flus izzekkati bejn Gia Định, Hue u Hanoi kien skariġġ enormi għall-forza tax-xogħol ta' dak iż-żmien.
- It-tieliet kien il-pożizzjoni qrib il-kosta li kienet fruntiera miftuħa. Għaldaqstant, id-difiża kienet diffiċli jekk estwarju ta' Thuận An jiġi iżolat mill-flotta navali tal-għadu (kif għamlet Franza fl-1883).
Xi mexxejja tad-dinastija Nguyen kienu wkoll kemxejn konxji mill-iżvantaġġi tal-istabbiliment tal-belt kapitali f'Hue. Madankollu, ma kellhom għażla aħjar, peress li Phu Xuan u r-reġjun nofsani tal-Vjetnam kienu l-belt kapitali tas-Sinjuri Nguyen mis-seklu 16. Filwaqt li bosta nies fit-Tramuntana tal-Vjetnam dak iż-żmien xorta waħda wrew xi forma ta' lealtà lejn dawn is-Sinjuri, id-dinastija Le li ġiet wara opponiet it-tmexxija tad-dinastija Nguyen. Għalhekk, x'aktarx li kien ikun riskjuż li l-belt kapitali tiġi stabbilita f'Hanoi.
Fl-1822, l-Ambaxxatur Brittaniku John Crawfurd żar il-Vjetnam u kkummenta li l-għażla ta' Hue bħala l-belt kapitali kienet idea ħażina. Crawfurd kien jemmen li l-Vjetnam kien se jkun l-iktar pajjiż Asjatiku li l-Ewropa setgħet taħkem faċilment. Iż-żewġ reġjuni ta' Hanoi u ta' Saigon it-tnejn li huma kienu 'l bogħod mill-belt kapitali u spiss kellhom ribelljonijiet. Il-gwarniġjoni u l-arsenali militari fil-belt kapitali kollha kienu jinsabu qrib il-kosta, u b'hekk kienu vulnerabbli għall-attakki mill-bastimenti militari u mill-iżbark tat-truppi. Ir-reġjun ċentrali (inkluż il-belt kapitali Hue) kien jiddependi fuq il-provvisti u l-ikel mit-Tramuntana u min-Nofsinhar bil-baħar, u dawn setgħu faċilment jiġu interrotti mill-flotot navali tal-għadu.
Era wara l-monarkija
[immodifika | immodifika s-sors]
Fl-aqwa tagħha, il-Belt Ipprojbita Vjola kellha bosta binjiet u mijiet ta' kmamar jew swali. Ladarba tbattlet, ġiet ittraskurata, ittieklet mis-susa u ġarrbet ħsarat mill-maltemp, inkluż għadd ta' ċikluni. Il-biċċa l-kbira tal-ħsarat kienu dovuti għal azzjonijiet mill-bniedem, kif joħroġ fid-dieher mit-toqob tal-balal li għadhom viżibbli mill-kunflitti militari tas-seklu 20.
Kien hemm telf kbir fl-1947 meta l-Việt Minh ħatfu ċ-ċittadella fi Frar. Il-Franċiżi wettqu kontroattakki fejn assedjawha għal sitt ġimgħa sħaħ fejn inqerdu bosta mill-istrutturi ewlenin. Il-qalba tal-belt, inkluż il-Palazz Imperjali, ingħatat in-nar.
Iċ-ċittadella reġgħet ħadet in-nar kmieni filgħodu l-31 ta' Jannar 1968. Bħala parti mill-Offensiva ta' Tet, qawwa b'daqs ta' diviżjoni tal-Armata tal-Poplu tal-Vjetnam u tas-suldati tal-Viet Cong varat attakk ikkoordinat fuq Huế, u ħatfet il-biċċa l-kbira tal-belt. Matul il-fażijiet inizjali tal-Battalja ta' Huế, minħabba l-istatus reliġjuż u kulturali ta' Huế, it-truppi tal-Marines tal-Istati Uniti ġew ordnati biex ma jibbumbardjaw jew jisparaw fuq il-belt, minħabba l-biża' li jinqerdu l-istrutturi storiċi; iżda iktar ma żdiedu l-imwiet fil-ġlied qalb id-djar, progressivament dawn ir-restrizzjonijiet tneħħew u l-ġlied ikkawża ħsara sostanzjali lill-Belt Imperjali. It-truppi tal-Viet Cong okkupaw xi partijiet miċ-ċittadella filwaqt li t-truppi tan-Nofsinhar tal-Vjetnam okkupaw partijiet oħra; u l-inġenji tal-ajru tal-gwerra tal-Alleati mmiraw lejn l-artillerija ta' kontra l-inġenji tal-ajru li l-Komunisti kienu armaw fuq it-torrijiet esterni taċ-ċittadella. Minn 160 binja, kien għad fadal biss 10 siti ewlenin biss wara l-battalja, bħat-tempji ta' Thái Hòa u ta' Cần Thanh, Thế Miếu u Hiển Lâm Các.
Il-belt imperjali saret Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1993 bħala parti mill-Kumpless tal-Monumenti ta' Huế.[1] Il-binjiet li fadal ġew irrestawrati u ppreservati. L-iżjed proġett reċenti u l-ikbar wieħed tlesta fl-2015.
Konfigurazzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]
L-artijiet tal-Belt Imperjali huma protetti minn swar iffortifikati ta' 2 kilometri b'2 kilometri (1.2 mil b'1.2 mil), u mdawra minn ħandaq. L-ilma fil-ħandaq huwa kkollegat max-xmara Hương permezz ta' sensiela ta' xatbiet tas-sieqja. Dawn il-fortifikazzjonijiet kienu jiffurmaw iċ-ċittadella (Kinh thành).
Fi ħdan iċ-ċittadella hemm il-Belt Imperjali (bil-Vjetnamiż: Hoàng thành; chữ Hán: 皇城), b'ħitan madwarha b'tul ta' xi 2.5 kilometri (1.6 mil).
Fi ħdan il-Belt Imperjali hemm il-Belt Ipprojbita Vjola (bil-Vjetnamiż: Tử cấm thành; chữ Hán: 紫禁城), terminu identiku għall-Belt Ipprojbita f'Beijing. L-aċċess għall-iżjed qalba ta' ġewwa kien ristrett għall-familja imperjali.
Ċittadella ta' Huế
[immodifika | immodifika s-sors]Iċ-ċittadella ta' Hue (bil-Vjetnamiż: Kinh thành; chữ Hán: 京城) ġiet mistħarrġa mill-Imperatur Gia Long fl-1803 u l-kostruzzjoni bdiet fl-1805 u tlestiet fl-1832 taħt ir-renju tal-imperatur Minh Mang. Fl-istorja tal-Vjetnam modern, il-kostruzzjoni taċ-ċittadella ta' Hue kienet meqjusa bħala l-iżjed proġett enormi fuq skala kbira b'għexieren ta' eluf ta' nies jipparteċipaw fil-kostruzzjoni, miljun ta' metri kubu ta' tajn u ta' ġebel, u ammont enormi ta' xogħol bħat-tħaffir tat-trunċieri, ikklerjar tax-xmajjar u tas-sit, bini tal-ħitan, eċċ. għal 30 sena sħaħ taħt l-ewwel żewġ imperaturi. L-imperatur u l-familja tiegħu biss setgħu jirresjedu fiċ-ċittadella, filwaqt li n-nies komuni ma kinux jitħallew jidħlu, għajr in-nisa tal-qorti, il-gwardjani kkastrati u s-suldati li kienu jaħdmu fuq ġewwa. Barra minn hekk, l-uffiċjali u l-istudenti tal-akkademja imperjali kienu jitħallew jidħlu fiċ-ċittadella u kellhom joħorġu wara l-ħinijiet tax-xogħol. Matul l-okkupazzjoni Franċiża, il-gvern kolonjali Franċiż stabbilixxa s-sede tiegħu fit-Tramuntana taċ-ċittadella, għaldaqstant kienu l-uniċi barranin bil-privileġġ li jirresjedu fil-fortizza.
- Paviljun fil-bidu tas-seklu 20.
- Paviljun fl-2017.
- Phu Văn lâu b'żewġ kanuni tal-bronż u 2 steli mnaqqxin b'4 kelmiet biċ-Chữ Hán "傾蓋下馬" jew bil-Vjetnamiż "Khuynh Cái Hạ Mã".
Arkitettura
[immodifika | immodifika s-sors]Iċ-ċittadella ta' Hue nbniet abbażi tal-istil ta' fortifikazzjoni ta' Vauban. Eżatt wara li tela' fuq it-tron, Gia Long wettaq stħarriġ biex jagħżel pożizzjoni għall-kostruzzjoni ta' ċittadella ġdida. Finalment, huwa għażel żona kbira max-xatt tat-Tramuntana tax-Xmara tal-Fwieħa, inkluż l-art tal-villaġġi ta' Phu Xuan, Van Xuan, Dien Phai, An Van, An Hoa, An My, An Bao, The Lai, u parti miż-żewġ xmajjar Bach Yen u Kim Long bħala l-post fejn kellha tinbena ċ-ċittadella. F'termini ta' feng shui, il-quddiem taċ-ċittadella hija l-Għolja ta' Ngự Bình, b'għoli ta' iktar minn 100 metru, b'quċċata ċatta, għamla sabiħa u bbilanċata, f'nofs il-pjanura bħala ħajt diviżorju naturali ta' protezzjoni taċ-ċittadella. Fuq iż-żewġ naħat hemm gżejjer żgħar imsejħa Cồn Hến u Cồn Dã Viên, li kienu jirrappreżentaw tnejn mill-Erba' Simboli: Thanh Long (Dragun Ikħal) fuq ix-xellug u Bạch Hổ (Tigra Bajda) fuq il-lemin li jiffurmaw il-pożizzjoni perfetta biex jirrappreżentaw il-poter imperjali.
Iċ-ċittadella għandha ċirkonferenza ta' kważi 10 kilometri, f'għoli ta' 6.6 metri, bi ħxuna ta' 21 metru, u mibnija f'għamla żigużajg b'fortijiet mibnija f'intervalli regolari, u kienet akkumpanjata minn inġenji tal-artillerija, kanuni u mħażen tal-munizzjon. Inizjalment iċ-ċittadella nbniet bit-tajn biss, iżda lejn l-aħħar tar-renju ta' Gia Long intużaw il-brikks bħala materjal primarju.
Ċittadella Esterna (Ngoại Thành, 外城)
[immodifika | immodifika s-sors]Paviljun ta' Phu Văn
[immodifika | immodifika s-sors]Phu Văn lâu (Chữ Hán: 敷文樓) huwa l-paviljun ta' żewġ sulari li jħares lejn in-Nofsinhar u li jinsab quddiem it-Torri tal-Bandiera li jagħti fuq ix-Xmara tal-Fwieħa. Il-paviljun inbena fl-1819 qabel l-eżami imperjali tal-Imperatur Gia Long, u ntuża bħala post għall-wiri ta' editti importanti tal-imperatur u l-qorti jew tar-riżultati ta' eżamijiet imperjali organizzati mill-qorti. Fl-1829, l-Imperatur Minh Mang uża dan il-post għall-battalja tal-iljunfanti u tat-tigri u għal bankett ta' tlett ijiem f'għeluq sninu fl-1830. Il-lista ta' Tiến sĩ ggradwati kienet tintwera hawnhekk u minħabba s-solennità tagħha, fuq iż-żewġ naħat tal-binja kemm hemm żewġ steli tal-ġebel b'erba' kelmiet imnaqqxa biċ-Chữ Hán "傾蓋下馬" (bil-Vjetnamiż: Khuynh Cái Hạ Mã), li jfissru li kull min kien jgħaddi fil-qrib kellu jinża l-kappell u jinżel miż-żiemel bħala turija ta' rispett għall-editti tal-imperatur.
Għalkemm Phu Van Lau ġie rinnovat bosta drabi, għad għandu l-karatteristiċi arkitettoniċi tipiċi tad-dinastija Nguyen. Ix-xbieha ta' Phu Van Lau ilha stampata fuq in-naħa ta' wara tal-karta tal-flus ta' 50,000 VND mill-2003.
Paviljun ta' Nghênh Lương
[immodifika | immodifika s-sors]Nghênh Lương đình (biċ-Chữ Hán: 迎涼亭) jew Nghênh Lương tạ (biċ-Chữ Hán: 迎涼榭) huwa struttura fuq l-assi vertikali bejn it-Torri tal-Bandiera u l-Paviljun ta' Phu Văn. Inbena fil-ħames sena ta' Tự Đức (1852), ġie rrinnovat fil-15-il sena ta' Thành Thái (1903), u reġa' ġie rinnovat fit-tielet sena ta' Khải Định (1918). Intuża bħala l-post tal-mistrieħ tal-imperatur qabel ma kien jitla' abbord fuq id-dgħajsa għal ġita fuq ix-Xmara tal-Fwieħa. Dan il-post ġie stampat fuq il-karta tal-flus ta' 50,000 VND tal-Vjetnam.
- Il-Paviljun ta' Nghênh Lương, quddiem il-Paviljun ta' Phu Văn Pavilion u t-torri tal-bandiera rinnovat fl-2008.
- Il-Paviljun ta' Nghênh rinnovat.
Ċittadella interna (Nội Thành, 內城)
[immodifika | immodifika s-sors]Torri tal-Bandiera
[immodifika | immodifika s-sors]Fin-nofs tan-naħa ta' quddiem taċ-ċittadella hemm arblu kbir tal-bandiera msejjaħ Kỳ Đài (biċ-Chữ Hán: 旗臺), li nbena fis-sitt sena ta' Gia Long (1807). Matul ir-renju tal-Imperatur Minh Mang, l-arblu tal-bandiera ġie rinnovat fl-1829, fl-1831 u fl-1840.
L-arblu tal-bandiera jikkonsisti minn żewġ partijiet: il-bażi u l-arblu. Il-bażi tikkonsisti minn tliet biċċiet b'għamla ta' piramida bil-quċċata maqtugħa fuq xulxin. L-ewwel sular huwa għoli iktar minn 5.5 metri, is-sular nofsani huwa għoli madwar 6 metri, u s-sular ta' fuq huwa għoli iktar minn 6 metri. L-għoli totali tat-tliet sulari huwa ta' madwar 17.5-il metru. Mill-art sal-iktar sular baxx hemm mogħdija żgħira fuq in-naħa tax-xellug tal-arblu tal-bandiera. Dan is-sular huwa kkollegat mas-sular nofsani b'daħla bi ħnejja wiesgħa 4 metri. Fin-naħa ta' fuq ta' kull sular hemm sistema ta' poġġamani għolja metru mżejna bi brikks vojta. Il-pedamenti ta' tliet sulari huwa pavimentat bi brikks kwadri u bi brikks normali u taħt hemm sistema tad-drenaġġ tal-ilma tax-xita. Qabel kien hemm żewġ torrijiet tal-għassa u tmien kanuni. L-arblu tal-bandiera oriġinali kien magħmul mill-injam, kien fih żewġ sulari u kien għoli kważi 30 metru. Fis-sitt sena tal-Imperatur Thieu Tri (1846), l-arblu tal-bandiera ġie sostitwit b'arblu itwal tal-injam ta' iktar minn 32 metru. Fis-sittax-il sena ta' Thanh Thai (1904), dan l-arblu tal-bandiera ġarrab xi ħsarat minħabba tifun qawwi; għalhekk ġie sostitwit b'pajp tal-ħadid ikkastjat. Fl-1947, meta l-armata Franċiża okkupat Hue mill-ġdid, l-arblu tal-bandiera tkisser mill-ġdid mill-artillerija. Fl-1948, l-arblu tal-bandiera attwali tal-konkos rinfurzat inbena b'għoli totali ta' 37 metru.
Matul id-dinastija Nguyen, il-bandiera tal-imperatur kienet tiġi olzata fl-okkażjonijiet kollha ta' ċerimonji, ċelebrazzjonijiet, żjarat u saħansitra tħabbir ta' emerġenzi. Fil-quċċata tal-arblu tal-bandiera, kien hemm sit ta' osservazzjoni msejjaħ Vọng Đẩu. Okkażjonalment, il-gwardjani kellhom jitilgħu fuq Vọng Đẩu u kienu jużaw teleskopju biex josservaw il-kosta. Fit-23 ta' Awwissu 1945, wara li Bao Dai abdika, il-bandiera ħamra bl-istilla safra tar-Repubblika Demokratika tal-Vjetnam ħadet post il-bandiera tad-dinastija Nguyen.
Disa' kanuni grandjużi imperjali
[immodifika | immodifika s-sors]
Id-disa' kanuni grandjużi imperjali (bil-Vjetnamiż: Cửu vị thần công; chữ Hán: 九位神攻) inħolqu minn artiġjani ta' Hue fit-tieni sena ta' Gia Long (1803). Dawn id-disa' kanuni jitqiesu bħala l-ikbar fil-Vjetnam u uħud mill-iżjed opri tal-arti tal-bronż ta' valur. Oriġinarjament, id-disa' kanuni kienu jinsabu quddiem il-Palazz Imperjali. Fl-1917, matul ir-renju ta' Khải Định, dawn il-kanuni tressqu lejn il-pożizzjoni attwali. Fl-2012, id-disa' kanuni ġew rikonoxxut bħala Teżor Nazzjonali tal-Vjetnam.
Wara li għeleb id-dinastija Tây Sơn fl-1802, l-Imperatur Gia Long ordna l-ġbir tal-armi u tal-oġġetti kollha tal-bronż biex jiġu kkastjati disa' kanuni biex jirrappreżentaw ir-rebħa glorjuża tiegħu. Ix-xogħol tal-ikkastjar beda uffiċjalment fil-31 ta' Jannar 1803 (it-tieni sena ta' Gia Long) u ġie ssorveljat minn erba' persuni: il-Kmandant Nguyễn Văn Khiêm, il-Kap Kmandant Hoàng Văn Cẩn, il-Viċi Kmandant Ích Văn Hiếu (xi sorsi jiddokumentaw ismu bħala Cái Văn Hiếu) u l-Viċi Ministru tax-Xogħlijiet Pubbliċi Phan Tấn Cẩn. Sabiex l-ikkastjar ta' dawn id-disa' kanuni jkun suċċess, l-Imperatur Gia Long għażel bir-reqqa l-iżjed nies notevoli, mhux biss bħala kwalifiki professjonali iżda anke bħala kwalitajiet nobbli. L-ikkastjar tad-disa' kanuni tlesta sal-aħħar ta' Diċembru 1804.
Fil-15-il sena ta' Gia Long (1816), l-imperatur ta t-titlu ta' "Ġeneral Invinċibbli tal-Allat" lid-disa' kanuni kollha. It-titlu u l-kontenut tal-editti tnaqqax direttament fuq kull kanun. Kull kanun tnaqqax b'mod elaborat bit-titlu, bil-klassifikazzjoni, bil-piż, bl-istruzzjonijiet tal-użu tal-kanun, b'rendikont tal-battalji mad-dinastija Tay Son u bil-proċess ta' ġbir tal-bronż għall-ikkastjar tal-kanuni.
Il-qorti assenjat uffiċjali militari biex jgħassu b'mod regolari dawn id-disa' kanuni, u l-imperatur spiss organizza ċerimonji solenni biex jagħti ġieħ lid-Disa' Kanuni Divini. Mill-1886, taħt l-imperatur Dong Khanh, il-qorti aboliet dan il-ġieħ, iżda l-gwardjani spiss baqgħu jagħtuhom ġieħ.
Dawn il-kanuni ngħataw isem l-erba' staġuni u l-ħames elementi: "rebbiegħa (Xuân, 春)" - "sajf (Hạ, 夏)" - "ħarifa (Thu, 秋)" - "xitwa (Đông, 冬)" - "injam (Mộc, 木)" - "nar (Hỏa, 火)" - "art (Thổ, 土)" - "metall (Kim, 金)" - "ilma (Thủy, 水)". L-isem ta' kull kanun huwa mbuzzat fuq it-tarf ta' kull kanun.
- It-tinqix fuq il-kanuni.
- It-tinqix fuq il-kanuni.
- L-erba' kanuni bl-ismijiet tal-istaġuni.
- Il-ħames kanuni l-oħra.
Daħliet taċ-ċittadella
[immodifika | immodifika s-sors]

Il-fortizza kellha total ta' 10 daħliet li jinkludu:
+ Daħliet tan-Nofsinhar (4 daħliet mix-xellug għal-lemin):
- Daħla prinċipali tan-Nofsinhar (bil-Vjetnamiż: Chính Nam Môn; chữ Hán: 正南門): din id-daħla hija magħrufa iktar bħala cửa Nhà Đồ (daħla tal-maħżen tal-armi), peress li fil-qrib kien hemm võ khố (武庫), maħżen tal-armi, li ġie stabbilit matul it-tmexxija tal-Imperatur Gia Long. Id-daħla tinsab fuq in-naħa tax-xellug tal-ħajt tan-Nofsinhar, inbniet fl-1809, u t-torri nbena fl-1829.
- Daħla ta' Quảng Đức (bil-Vjetnamiż: Quảng Đức Môn; chữ Hán: 廣德門): din hija waħda miż-żewġ daħliet prinċipali li kien juża l-imperatur biex jidħol fiċ-ċittadella. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1829.
- Daħla ta' Thể Nhơn (bil-Vjetnamiż: Thể Nhơn Môn; chữ Hán: 體仁門): din hija waħda miż-żewġ daħliet prinċipali li kienu jużaw l-imperatur u l-uffiċjali. Kienet magħrufa iktar bħala cửa Ngăn (daħla mblukkata) minħabba li fl-imgħoddi s-suldati kienu jipprojbixxu lil kulħadd milli jużaha qabel l-imperatur jgħaddi minnha. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1829. Id-daħla oriġinarjament kienet imsejħa Thể Nguyên Môn (體元門), qabel ma ngħatat l-isem attwali fl-1829.
- Daħla tax-Xlokk (bil-Vjetnamiż: Đông Nam Môn; chữ Hán: 東南門): din id-daħla hija magħrufa iktar bħala d-daħla ta' Thượng Tứ (上四門) f'ġieħ l-Istitut ta' Thượng kỵ (上騎院), l-aġenzija li kienet responsabbli għat-trobbija u għat-taħriġ taż-żwiemel tal-imperatur. Fl-istess żmien, il-kavallerija u l-karozzini tal-imperaturi kienu stazzjonati hemmhekk u b'hekk ingħatat dan l-isem. Thượng, 上, tfisser superjuri b'referenza għall-imperatur, u Tứ, 四, tfisser "erba'" b'referenza għall-karozzin b'erba' roti miġbud miż-żwiemel. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1829.
+ Daħliet tat-Tramuntana (2 daħliet, mix-xellug għal-lemin):
- Daħla tal-Majjistral (bil-Vjetnamiż: Tây Bắc Môn; chữ Hán: 西北門): din id-daħla hija magħrufa iktar bħala cửa An Hòa (id-daħla ta' An Hòa), b'referenza għall-villaġġ u għas-suq eżatt barra mid-daħla. Din tinsab fuq in-naħa tax-xellug tal-ħajt tat-Tramuntana. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1831.
- Daħla prinċipali tat-Tramuntana (bil-Vjetnamiż: Chính Bắc Môn; chữ Hán: 正北門): din id-daħla hija magħrufa wkoll bħala Hậu Môn (id-daħla ta' wara, 後門), u tinsab fuq in-naħa tal-lemin tal-ħajt tat-Tramuntana. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1831.
+ Daħliet tal-Punent (2 daħliet, minn fuq għal isfel):
- Daħla prinċipali tal-Punent (bil-Vjetnamiż: Chính Tây Môn; chữ Hán: 正西門): din id-daħla tinsab fin-naħa ta' fuq lejn ix-xellug taċ-ċittadella, inbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1829.
- Daħla tal-Lbiċ (bil-Vjetnamiż: Tây Nam Môn; chữ Hán: 西南門): din id-daħla hija magħrufa iktar bħala Hữu Môn (id-daħla tal-lemin, 右門), u tinsab fin-naħa t'isfel fuq ix-xellug taċ-ċittadella. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1829. F'nofsillejl tal-5 ta' Lulju 1885 seħħ avveniment famuż, meta l-Imperatur ta' 14-il sena Hàm Nghi u Tôn Thất Thuyết ħarbu minn din id-daħla u telqu lejn Quảng Trị. L-imperatur imbagħad ħareġ l-editt ta' Cần Vương biex isejjaħ lis-sudditi tiegħu jingħaqdu fil-moviment ta' reżistenza tiegħu kontra l-okkupazzjoni Franċiża.
+ Daħliet tal-Lvant (2 daħliet, minn fuq għal isfel):
- Daħla tal-Grigal (bil-Vjetnamiż: Đông Bắc Môn; chữ Hán: 東北門): din id-daħla hija magħrufa iktar bħala Cửa Kẻ Trài (id-daħla ta' Kẻ Trài), b'referenza għal isem iż-żona residenzjali 'l barra mid-daħla. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1824.
- Daħla prinċipali tal-Lvant (bil-Vjetnamiż: Chính Đông Môn; chữ Hán: 正東門): din id-daħla hija magħrufa wkoll bħala cửa Đông Ba (id-daħla ta' Đông Ba), isem iż-żona residenzjali u s-suq ta' Đông Ba 'l barra minnha. Id-daħla nbniet fl-1809 u t-torri nbena fl-1824.
+ Sottodaħliet:
- Barra minn hekk, iċ-ċittadella għandha wkoll żewġ daħliet ikkollegati ma' Trấn Bình đài, 鎮平臺, jiġifieri sottoċittadella żgħira u bastjun fil-Grigal taċ-ċittadella, magħruf ukoll bħala "đồn Mang Cá" (il-bastjun ta' Mang Cá. Dawn iż-żewġ sottodaħliet jissejħu Trấn Bình Môn (鎮平門) u Trường Định Môn (長定門).
- Hemm ukoll żewġ daħliet fuq l-ilma li jikkollegaw iċ-ċittadella ma' barra permezz tax-xmara Ngự Hà (御河). Dawn huma Đông Thành Thủy Quan (東城水關, id-daħla tal-ilma tal-Lvant taċ-ċittadella) li nbniet fl-1830 u Tây Thành Thủy Quan (西城水關, id-daħla tal-ilma tal-Punent taċ-ċittadella) li nbniet fl-1826.
Sede tal-kunsill imperjali
[immodifika | immodifika s-sors]Is-sede tal-kunsill imperjali (bil-Vjetnamiż: Tôn Nhơn phủ; chữ Hán: 尊人府), magħrufa oriġinarjament bħala "Tông Nhân phủ (宗人府)", kienet l-uffiċċju tad-dinastija Nguyen inkarigat mill-affarijiet tal-familja rjali. Dan l-uffiċċju kien jieħu ħsieb il-kotba tal-familja rjali, kien ifassal l-arblu tar-razza tal-familja imperjali, kien jirreġistra d-dati tat-twelid u tal-mewt kif ukoll l-istorja personali tal-membri kollha tal-familja imperjali, flimkien mar-riti ta' qima. Meta l-Imperatur Thiệu Trị tela' fuq it-tron, minħabba l-kwistjoni tat-tabù tat-tismija ta' ismu personali Miên Tông, il-kelma "Tông (宗)" kellha tinbidel għal "Tôn (尊) ". Din id-daħla tinsab eżatt barra mill-palazz u issa hija l-park ta' Nguyễn Văn Trỗi.
Fit-tielet sena ta' Gia Long (1804), meta kienet qed tinbena s-sistema uffiċjali, il-klassifikazzjoni tal-uffiċjali li kienu jieħdu ħsieb is-sede tal-familja rjali ttellgħet 'il fuq mill-ewwel klassifikazzjoni tal-uffiċjali, għaldaqstant iż-żewġ klassifikazzjonijiet tat-tieni post tas-sede tal-familja rjali (maqsuma f'żewġ uffiċċji fuq ix-xellug u fuq il-lemin) tqiesu t-tnejn li huma f'daqqa bħala l-klassifikazzjoni tal-ewwel post. Is-sistema ġiet iffinalizzata fl-1836 taħt l-imperatur Ming Mạng.
Inizjalment, Tôn Nhơn phủ kien post fejn jinżammu r-rekords biss, iżda iktar 'il quddiem dan l-uffiċċju kellu wkoll l-awtorità li jsolvi diżgwidi marbuta mal-membri imperjali, u mal-prinċpijiet u man-neputijiet fil-familja imperjali. Matul il-perjodu kolonjali Franċiż mill-1897, il-kunsill safa taħt il-kontroll dirett tar-Resident Superjuri ta' Annam. Wara l-waqgħa tad-dinastija Nguyen, il-kunsill ma kellux raġuni għalfejn jibqa' jeżisti, u għaldaqstant ismu nbidel għal "Kunsill tal-Klan ta' Nguyễn Phúc" taħt il-konsulenza diretta tal-eks imperatriċi armla Từ Cung.
Uffiċċji ta' Sitt Ministeri tad-dinastija Nguyễn
[immodifika | immodifika s-sors]Lục Bộ Đường (六部堂) kienu s-sitt uffiċċji stabbiliti taħt l-Imperatur Gia Long fl-1802, abbażi tal-mudell Ċiniż ta' Tliet Dipartimenti u Sitt Ministeri sal-1907, bl-istabbiliment tal-Học Bộ (il-Ministeru għall-Edukazzjoni, 學部). Dawn is-sitt ministeri ewlenin baqgħu kif inhuma sar-riformi tal-gvern tal-1933 mill-Imperatur Bảo Đại. Din iż-żona issa tinsab fi stat ta' fdalijiet.
Sala ta' Long An
[immodifika | immodifika s-sors]Long An Điện (隆安殿) inbniet fl-1845, matul ir-renju tal-Imperatur Thiệu Trị bħala parti mill-Palazz ta' Bao Dinh u bħala l-post tal-mistrieħ tal-imperatur wara li jkun wettaq iċ-ċerimonja tal-ħart (Tịch Điền Lễ, 籍田禮) kull rebbiegħa. Dan kien ukoll il-post fejn l-Imperatur Thiệu Trị spiss kien iżur, jistrieħ, jaqra l-kotba u jikkomponi l-poeżiji, eċċ. Wara li Thiệu Trị miet, din is-sala kienet ukoll il-post fejn il-katavru tiegħu nżamm għal 8 xhur qabel id-dfin. Fiha kien hemm ukoll it-tavla ta' mafkar ta' Thieu Tri peress li kienet post li spiss kien iżur matul ħajtu. Matul il-ħarifa ta' Huế (1885), l-armata Franċiża invadiet il-palazz u qerdet is-solennità tal-post tal-qima. L-armata Franċiża okkupat il-Palazz ta' Bao Dinh bħala stazzjonament militari u qerdet is-Sala ta' Long An b'mod brutali. Imbagħad il-palazz twaqqa' u l-artefatti tiegħu ntefgħu fil-maħżen.
Fl-1909, l-Imperatur Duy Tân reġa' bena s-sala u ttrasferiha fil-pożizzjoni attwali tagħha, u użaha bħala post fejn kienu jinħażnu d-dokumenti u l-arkivji biċ-Ċiniż, bil-Franċiż, bl-Ingliż, eċċ., u kienet tintuża l-iktar mill-istudenti tal-Akkademja Imperjali.
Fl-24 ta' Awwissu 1923, ir-Resident Superjuri ta' Annam u l-Imperatur Khai Dinh ħarġu digriet biex is-Sala ta' Long An tintuża bħala l-Mużew ta' Khai Dinh. Attwalment, il-Palazz ta' Long An huwa magħruf ukoll bħala l-Mużew tal-Antikitajiet Irjali ta' Hue.
Akkademja imperjali ta' Huế
[immodifika | immodifika s-sors]L-Akkademja Imperjali kienet l-akkademja nazzjonali matul id-dinastija Nguyễn. Din kienet tinsab fuq in-naħa tal-lemin tal-Belt Imperjali ta' Huế.
Uffiċċju tal-Kunsill Privat
[immodifika | immodifika s-sors]L-Uffiċċju tal-Kunsill Privat (bil-Vjetnamiż: Cơ mật viện; chữ Hán: 機密院) ġie stabbilit fl-1834 mid-dinastija Nguyễn f'Huế u baqa' jintuża sa tmiem id-dinastija fl-1945.
Lag ta' Tịnh Tâm
[immodifika | immodifika s-sors]Hồ Tịnh Tâm (bil-Vjetnamiż: Hồ Tịnh Tâm; chữ Hán: 淨心湖) kien lag artifiċjali li nbena taħt id-dinastija Nguyen. Qabel il-lag kien parti mix-xmara Kim Long li kienet tnixxi mill-belt ta' Hue. Fil-bidu tat-tmexxija ta' Gia Long, il-qorti imperjali rinnovat xi sezzjonijiet tax-xmara u wettqet id-drenaġġ tan-nixxiegħa lejn direzzjoni oħra biex tifforma x-xmara Ngự Hà river u l-Lag ta' Ký Tế. Iż-żewġ żoni f'wiċċ l-ilma f'dan il-lag kienu jintużaw bħala mħażen għall-porvli u għan-nitrat tal-potassju. Fit-tielet sena ta' Minh Mang (1822), l-imperatur immobilizza sa 8,000 suldat biex jipparteċipaw fir-rinnovazzjoni tal-lag. Fl-1838, l-Imperatur Minh Mang ittrasferixxa żewġ imħażen lejn il-Lvant, reġa' bena dan il-post għad-divertiment u għar-rikreazzjoni u tah l-isem ta' Lag ta' Tinh Tam. Taħt l-Imperatur Thieu Tri, dan kien jitqies bħala wieħed mill-isbaħ 20 pajsaġġi (神京二十景) tal-belt kapitali. Fl-era ta' Khải Định', dan kien l-iżjed post tal-kaċċa ppreferut mill-imperatur.
Librerija imperjali
[immodifika | immodifika s-sors]Il-librerija imperjali (bil-Vjetnamiż: Tàng Thư Lâu; chữ Hán: 藏書樓) inbniet fis-sajf tas-sitt sena ta' Minh Mang (1825). Taħt il-mandat tal-qorti rjali, il-Kmandant Kap Đoàn Đức Luân ikkmanda iktar minn 1,000 suldat biex jibnu l-binja. Il-binja nbniet mill-brikks u mill-ġebel fuq żewġ sulari, fejn is-sular t'isfel kellu 11-il kamra u s-sular ta' fuq kellu seba' kmamar u żewġ sezzjonijiet. Il-librerija kienet tinsab fuq gżira rettangolari (ta' madwar 45 metru b'65 metru) f'nofs il-Lag ta' Học Hải. Il-Lag ta' Học Hải oriġinarjament kien jagħmel parti mix-xmara Ngu Ha, li ġiet rinnovata biex tikkollega mal-Lag ta' Tinh Tam, u b'hekk tinħoloq sistema ta' xmajjar u lagi interkonnessi. Kienet tintuża bħala post fejn jinħażnu dokumenti rari relatati mal-attivitajiet tal-qorti u mal-bidliet fil-pajjiż. L-għadd ta' dokumenti arkivjati hawnhekk mill-perjodu ta' Gia Long u ta' Minh Mang kien jammonta għal xi 12,000 unità u l-post kien meqjus bħala wieħed importanti ħafna dak iż-żmien.
Artal tal-ħamrija u tal-qmuħ
[immodifika | immodifika s-sors]L-Artal ta' Xã Tắc (bil-Vjetnamiż: Đàn Xã Tắc; chữ Hán: 社稷壇) kien il-monument mibni fiċ-ċittafella fejn l-imperaturi tad-dinastija Nguyen kienu jqimu lid-divinità tal-ħamrija u tal-qmuħ. L-artal inbena matul ir-renju tal-Imperatur Gia Long f'April 1806, u l-imperatur immobilizza r-reġjuni kollha fil-pajjiż biex jipprovdu ħamrija nadifa biex jinbena. Qabel, iċ-ċerimonja hemmhekk kienet issir darbtejn fis-sena fir-rebbiegħa u fil-ħarifa u kienet meqjusa bħala "ċerimonja kbira". Kull 3 snin (fis-snin tal-Far, taż-Żiemel, tal-Qattus u tas-Serduq), l-Imperatur innifsu kien jagħmel iċ-ċerimonja filwaqt li l-uffiċjali għoljin kienu jagħmlu ċ-ċerimonja fis-snin l-oħra. Mir-renju ta' Minh Mang, il-qorti organizzat il-qima fl-Artal ta' Xa Tac darbtejn fis-sena, fit-tieni u fit-tmien xhur lunari. It-13-il imperatur kollha tad-dinastija Nguyen attendew personalment u ppresjedew iċ-ċerimonja fl-Artal ta' Xa Tac.
Artal tal-agrikoltura
[immodifika | immodifika s-sors]L-Artal ta' Tiên Nông (bil-Vjetnamiż: Đàn Tiên Nông; chữ Hán: 先農壇) kien artal li nbena matul il-perjodu ta' Minh Mang (1828) fil-Majjistral taċ-ċittadella ta' Hue. L-artal huwa l-post fejn kienet issir iċ-ċerimonja prinċipali tal-ħart (Tịch điền, 籍田) li fiha l-imperatur kien jaħrat l-għelieqi personalment. Iċ-ċerimonja tal-ħart kienet waħda mill-iżjed ċerimonji importanti tal-qorti rjali matul is-sena. Mhux biss kienet politika speċjali ta' promozzjoni agrikola tal-istat, iżda anke opportunità biex l-imperatur jifhem iktar dwar id-diffikultajiet tax-xogħol tal-bdiewa. Iċ-ċerimonja kienet issir fl-Artal ta' Tiên Nông li issa jinsab fi stat ta' fdalijiet f'nofs żona residenzjali, iżda għad hemm rekords u immaġnijiet fil-kotba tal-qedem.
Residenza tar-Resident Superjuri ta' Annam
[immodifika | immodifika s-sors]Ir-Resident Superjuri ta' Annam (bil-Franċiż: Résident supérieur de l'Annam; bil-Vjetnamiż: Khâm sứ Trung Kỳ; chữ Hán: 欽使中圻) ġie stabbilit fit-8 ta' April 1886 bħala suċċessur tar-Resident Ġenerali ta' Annam u Tonkin (bil-Franċiż: résident général de l'Annam et du Tonkin) meta ġie deċiż li jkun hemm resident Franċiż għall-protettorat Franċiż ta' Annam u ieħor separat għal Tonkin. Il-kostruzzjoni bdiet f'April 1876 (Tu Duc 28) u tlestiet f'Lulju 1878. Wara l-kostruzzjoni u l-istabbiliment tal-governanza, il-Palazz tar-Resident tar-Reġjun Ċentrali sar il-belt kapitali tar-reġim kolonjali Franċiż, u kkontrolla l-attivitajiet kollha tal-istat fewdali tad-dinastija Nguyen.
F'April 1908 seħħet protesta hawnhekk mill-poplu ta' Thua Thien biex jitolbu għal tnaqqis fit-taxxi. Is-sede issa hija l-Università tal-Edukazzjoni ta' Hue.
Palazz imperjali
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Palazz Imperjali (bil-Vjetnamiż: Hoàng thành; chữ Hán: 皇城) jifforma t-tieni ħajt fi ħdan iċ-ċittadella u kellu l-funzjoni li jipproteġi l-iżjed palazz importanti tal-qorti imperjali, it-tempji tal-antenati tad-dinastija Nguyen, u l-Belt Ipprojbita Vjola (ir-residenza privata tal-imperatur u tal-imperatriċi konsorti). Il-Palazz Imperjali u l-Belt Ipprojbita Vjola spiss jitqiesu bħala l-palazz intern il-kbir (bil-Vjetnamiż: Đại Nội; chữ Hán: 大內).
Iċ-ċittadella imperjali għandha għamla kwadra u kull naħa hija twila 600 metru. Inbniet bil-brikks, hija għolja 4 metri, ħoxna metru, imdawra b'ħandaq protettiv, u għandha erba' daħliet: id-daħla prinċipali (fin-Nofsinhar) hija Ngọ Môn, id-daħla ta' Hiển Nhơn tinsab fil-Lvant, id-daħla ta' Chương Đức tinsab fil-Punent u d-daħla ta' Hòa Bình tinsab fit-Tramuntana. Il-ħandaq tħaffer madwar in-naħa ta' barra tal-palazz u ġie msejjaħ Kim Thủy (金水). Iċ-ċittadella imperjali u s-sistema kollha tal-palazz intern huma rranġati fuq assi simetriku, fejn il-binjiet li jinsabu fuq l-assi ċentrali kienu rriżervati għall-imperatur. Il-binjiet fuq iż-żewġ naħat huma mqassma b'mod rigoruż skont iż-żona.
Erba' daħliet tal-Palazz imperjali
[immodifika | immodifika s-sors]+ Daħla tan-Nofsinhar (bil-Vjetnamiż: Ngọ Môn; chữ Hán: 午門): din id-daħla hija l-ikbar daħla u d-daħla prinċipali tal-palazz li kien juża l-imperatur. L-imperatur kien juża d-daħla nofsanija filwaqt li l-uffiċjali kienu jużaw id-daħliet l-oħra biex jidħlu fil-palazz.
+ Daħla tat-Tramuntana (bil-Vjetnamiż: Hòa Bình Môn; chữ Hán: 和平門): din id-daħla tinsab fit-Tramuntana u kienet tintuża prinċipalment min-nisa tal-qorti u mal-gwardjani kkastrati.
+ Daħla tal-Punent (bil-Vjetnamiż: Chương Đức Môn; chữ Hán: 彰德門): din hija d-daħla tal-Punent tal-palazz imperjali u kienet tintuża min-nisa biss.
+ Daħla tal-Lvant (bil-Vjetnamiż: Hiển Nhơn Môn; chữ Hán: 顯仁門): din id-daħla tal-Lvant kienet tintuża mill-irġiel biss, u n-nisa ma kinux jitħallew jidħlu minnha.
Erba' torrijiet iffortifikati tal-Palazz Imperjali
[immodifika | immodifika s-sors]Hemm erba' torrijiet iffortifikati prinċipali li jinsabu f'nofs il-ħitan tal-palazz (bil-Vjetnamiż: Khuyết đài; chữ Hán:闕臺). Dawn inbnew fil-bidu tar-renju ta' Gia Long u ntużaw kemm għall-osservazzjoni kif ukoll għad-difiża. Kull torri huwa binja kwadra b'bejt ċatt tal-madum.
+ Torri ffortifikat tan-Nofsinhar (bil-Vjetnamiż: Nam Khuyết Đài; chữ Hán: 南闕臺): dan it-torri nbena fl-1804 b'żewġ daħliet fuq iż-żewġ naħat, "Tả Đoan Môn" (左端門) u "Hữu Đoan Môn" (右端門). Fil-quċċata kien hemm il-binja prinċipali msejħa Càn Nguyên Điện (乾元殿) bħala post ta' osservazzjoni. Fl-14-il sena ta' Minh Mang (1833), l-imperatur beda jorganizza mill-ġdid il-konfigurazzjoni arkitettonika kollha tal-Palazz Imperjali. It-torri ffortifikat tan-Nofsinhar inqered għalkollox biex jagħmel spazju għall-kostruzzjoni tad-Daħla tan-Nofsinhar.
+ Torri ffortifikat tal-Punent (bil-Vjetnamiż: Tây Khuyết đài; chữ Hán: 西闕臺): dan it-torri nbena fl-1804 maġenb id-Daħla tal-Punent (bil-Vjetnamiż: Chương Đức Môn). Il-binja prinċipali nqerdet fil-gwerra u ġiet rikostruwita fl-2012.
+ Torri ffortifikat tal-Lvant (bil-Vjetnamiż: Đông Khuyết Đài, chữ Hán: 東闕臺): dan it-torri nbena fl-1804 maġenb id-Daħla tal-Lvant (bil-Vjetnamiż: Hiển Nhơn Môn). Fl-għaxar sena ta' Minh Mang (1830), fl-okkażjoni tal-40 sena ta' għeluq sninu, l-imperatur irrinnova dan it-torri u żebgħu lewn id-deheb. Ġie rinnovat mill-ġdid fl-1839. Minħabba l-gwerra u l-maltemp, l-istruttura gradwalment iddeterjorat, ġiet mitluqa u ġiet abbandunata. Fl-2011, iċ-Ċentru tal-Konservazzjoni tal-Monumenti ta' Hue wettaq stħarriġ arkeoloġiku preliminari tal-pedamenti ta' Đông Khuyết Đài. Fil-bidu tal-2013 beda l-proġett tar-restawr u tlesta f'Novembru 2023 b'investiment totali ta' 11-il biljun VND.
+ Torri ffortifikat tat-Tramuntana (bil-Vjetnamiż: Bắc Khuyết Đài; chữ Hán: 北闕臺): dan it-torri nbena fl-1804 maġenb id-Daħla tat-Tramuntana (bil-Vjetnamiż: Hòa Bình Môn) u ġie rikostruwit u rinnovat fl-40 sena ta' għeluq snin l-Imperatur Khải Định fl-1923. F'għeluq sninu, il-binja l-ġdida nbniet fil-quċċata bħala l-Paviljun ta' Tứ Phương Vô Sự (Tứ Phương Vô Sự Lâu, 四方無事樓). Qabel ma nbena l-Paviljun ta' Tứ Phương Vô Sự, fil-pożizzjoni attwali tal-paviljun kien hemm binja msejħa Tu Thong, li nbniet fl-1804 taħt l-Imperatur Gia Long, li kellha l-funzjoni ta' post tal-għassa għall-Gwardjani Imperjali li kienu jipproteġu l-Belt Imperjali. Saru xi tiswijiet f'din il-binja fl-1830, fl-1833 taħt l-Imperatur Minh Mang u mbagħad twaqqgħet taħt l-Imperatur Dong Khanh minħabba li ddeterjorat. Fl-1923, sena qabel iċ-ċerimonja ta' għeluq sninu, l-Imperatur Khải Định ordna l-kostruzzjoni tal-Paviljun ta' Tứ Phương Vô Sự li tlesta fl-istess sena. Issa jintuża bħala kafetterija fi ħdan il-palazz.
Qorti esterna (Ngoại Triều, 外朝)
[immodifika | immodifika s-sors]Thái Hòa Điện (太和殿, Sala ta' Thái Hòa, Sala tat-tron)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fil-21 ta' Frar 1805 u tlestiet f'Ottubru tal-istess sena fl-art tas-Sala ta' Can Chanh. Imbagħad ġiet rikostruwita fl-1833 u ġiet ittrasferita fil-pożizzjoni attwali. Din hija l-iżjed binja ċerimonjali importanti fil-Palazz Imperjali u kienet tintuża għaċ-ċerimonji speċjali bħat-tlugħ fit-tron, għeluq snin l-Imperatur, il-laqgħat tad-diplomazija barranija u l-laqgħat tal-qorti darbtejn fix-xahar fl-1 u fil-15 ta' kull xahar fil-kalendarju lunari. Il-binja nbniet bl-istil tradizzjonali Vjetnamiż "Trùng thiềm điệp ốc" (重簷叠屋) u minn ġewwa ġiet imżejna bil-panewijiet (Cloisonné) bl-arti u 197 poeżija msejħa "Nhất Thi Nhất Họa" (一詩一畫), jiġifieri "poeżija waħda, pittura waħda". L-arti u l-poeżiji fuq il-panewijiet kienu ndurati, inkluż il-baldakkin ta' fuq it-tron. Il-materjal primarju tal-binja kien l-injam Erythrophleum fordii. It-13-il Imperatur tad-dinastija Nguyễn kollha, minn Gia Long sa Bảo Đại, kellhom iċ-ċerimonja tal-inkurunament f'din is-sala.
Palazzi tal-Imperatriċi Armla
[immodifika | immodifika s-sors]Trường Sanh Cung (長生宮, Palazz ta' Trường Sanh)
[immodifika | immodifika s-sors]Il-funzjoni oriġinali tal-palazz kien bħala ġnien irjali, fejn l-imperaturi tad-dinastija Nguyen kienu jistiednu lil ommhom biex iżżurhom u tgawdi x-xenarju. Iktar 'il quddiem, il-palazz ġie kkonvertit f'palazz residenzjali għal għadd ta' imperatriċi romol u nanniet tal-imperatur.
Diên Thọ Cung (延壽宮, Palazz ta' Diên Thọ)
[immodifika | immodifika s-sors]Din kienet ir-residenza tal-Imperatriċi Armla tad-dinastija Nguyen.
Tempji u postijiet ta' qima
[immodifika | immodifika s-sors]Triệu Miếu (肇廟)
[immodifika | immodifika s-sors]Il-fundatur tad-dinastija Nguyễn Kim, missier Hoàng, l-ewwel sinjur tal-Indoċina - Đàng Trong (is-sekli 16–18) bena dan it-tempju. It-Tempju ta' Triệu Tổ nbena matul ir-renju tal-ewwel imperatur tad-dinastija Nguyen, fit-tielet sena ta' Gia Long (1804).
Thái Miếu (太廟)
[immodifika | immodifika s-sors]Id-9 sinjuri tad-dinastija Nguyen u l-uffiċjali għoljin u l-ġenerali tagħhom bnew dan it-tempju fit-tielet sena tal-Imperatur Gia Long (1804). Il-binja issa tinsab fi stat ta' fdalijiet.
Hưng Miếu (興廟)
[immodifika | immodifika s-sors]Is-sinjuri tad-dinastija Nguyễn Phúc Luân u Thị Hoàn, il-ġenitur tal-ewwel imperatur tad-dinastija Nguyen (Gia Long), bnew dan it-tempju fit-tielet sena tal-Imperatur Gia Long (1804).
Thế Miếu (世廟)
[immodifika | immodifika s-sors]Dan it-tempju kien jintuża mill-qorti rjali għall-qima tal-imperaturi deċeduti. In-nisa tal-qorti (inkluż ir-reġina) ma kinux jitħallew jattendu dawn iċ-ċerimonji.
Phụng Tiên Điện (奉先殿, Sala ta' Phụng Tiên )
[immodifika | immodifika s-sors]Din is-sala kienet tintuża għall-qima tal-Imperaturi u tal-Imperatriċi tad-dinastija Nguyen. Għad-differenza tat-tempji l-oħra li kienu jiġu aċċessati mill-irġiel biss, din is-sala kienu jżuruha n-nisa wkoll għall-qima. Is-sala nqerdet fil-Gwerra tal-Vjetnam.
Hiển Lâm Các (顯臨閣, Paviljun ta' Hien Lam)
[immodifika | immodifika s-sors]Din l-opra arkitettonika fil-kumpless urban ta' Hue nbniet fl-1821 u tlestiet fl-1822 matul ir-renju tal-Imperatur Minh Mang, flimkien ma' The Mieu. Il-paviljun huwa għoli 17-il metru u huwa l-ogħla struttura fiċ-ċittadella imperjali. Jitqies bħala mafkar tal-kisbiet tal-imperaturi tad-dinastija Nguyen u tal-uffiċjali għoljin u l-ġenerali tad-dinastija.
Qorti interna (Belt Ipprojbita Vjola)
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Belt Ipprojbita Vjola (chữ Hán: 紫禁城; bil-Vjetnamiż: Tử Cấm thành) kienet tinsab wara s-sala tat-tron ta' Thái Hòa u nbniet fit-tielet sena ta' Gia Long (1804). Fl-imgħoddi kienet tissejjaħ Cung thành (chữ Hán: 宮城). Iktar 'il quddiem tkabbret mill-imperaturi li ġew wara u bdiet tissejjaħ bħala l-"Belt Ipprojbita Vjola" fl-1822. Il-biċċa l-kbira tal-binjiet fuq ġewwa nqerdu u tħallew fi stat ta' fdalijiet matul il-gwerer tal-Indoċina u qed isir progress biex il-binjiet jiġu rrestawrati.
Càn Thành Cung (乾成宮)
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Palazz ta' Càn Thành huwa l-kumpless ta' binjiet fi ħdan il-Belt Ipprojbita Vjola (chữ Hán: 紫禁城; bil-Vjetnamiż: Tử Cấm thành). Il-palazz kien ir-residenza u l-uffiċċju tal-ħidma tal-imperaturi, kif ukoll l-uffiċċju tal-uffiċjali għoljin tal-qorti. Il-biċċa l-kbira tal-binjiet inqerdu fl-1947 mill-Viet Minh.
Đại Cung môn (大宮門, Daħla l-Kbira tal-Palazz Intern)
[immodifika | immodifika s-sors]Đại Cung môn hija d-daħla prinċipali għall-Belt Ipprojbita Vjola u nbniet fl-1833 bi tliet bibien; il-bieb prinċipali kien jintuża biss mill-imperatur. Il-faċċata kienet imżejna bl-enamel cloisonné bl-opri tal-arti u b'poeżiji famużi. Attwalment, din id-daħla tinsab fi stat ta' fdalijiet minħabba li ngħatat in-nar matul ir-reżistenza tal-Viet Minh fi Frar 1947.
Tả Vu (左廡, Sala tax-Xellug) u Hữu Vu (右廡, Sala tal-Lemin)
[immodifika | immodifika s-sors]Ta Vu u Huu Vu nbnew fit-18-il sena ta' Gia Long (1819) u ż-żewġ binjiet kienu mehmuża mas-Sala ta' Cần Chánh fil-Belt Ipprojbita Vjola. Tả Vu (左廡) kienet tintuża mill-uffiċjali ċivili u Hữu Vu (右廡) kienet tintuża mill-uffiċjali militari; hawnhekk l-uffiċjali kienu jħejju r-ritwali tal-qorti. Tả Vu kienet tintuża wkoll bħala l-Uffiċċju tal-Kunsill Privat, is-Sala tal-Aħħar Stadju tal-eżamijiet imperjali (Thi Đình) u għall-banketti.
Iż-żewġ binjiet inbniet fil-bidu tas-seklu 19 u sarulhom xi tiswijiet kemm-il darba taħt l-imperaturi tad-dinastija Nguyen. Speċjalment matul ir-renju tal-Imperatur Khải Định (fl-1923), Ta Vu u Huu Vu ġew rinnovati b'bidliet ewlenin fl-istruttura, fil-materjali u fit-tiżjin. Matul il-proċess tar-rinnovazzjoni, għalkemm it-teknoloġija tal-kostruzzjoni kienet influwenzata mill-istil Ewropew bis-soqfa sostitwiti bil-konkos u bil-madum mal-art, l-għamla strutturali oriġinali nżammet xorta waħda. B'mod partikolari, il-ħitan u s-soqfa ġew imżejna u mpittra bi stil Ewropew, b'motivi li jesprimu temi tradizzjonali tal-qorti rjali ta' Hue.
Oriġinarjament il-Kunsill Privat kien jinsab fit-Tả Vu sal-1885, imbagħad ġie ttrasferit lejn l-uffiċċju tal-Ministeru għar-Riti, imbagħad lejn il-Ministeru għall-Gwerra, u finalment fl-1903 ġie ttrasferit lejn l-artijiet tal-Pagoda ta' Giac Hoang sa żminijietna.
Il-binja ġiet rinnovata darbtejn fl-għaxar sena ta' Thanh Thai (1899). Fl-1923, matul it-tħejjija għaċ-ċerimonja tal-40 sena ta' għeluq snin l-Imperatur Khai Dinh, il-binja reġgħet ġiet rinnovata bl-iskala u bl-għamla arkitettonika attwali. Matul il-gwerra, iż-żewġ binjiet ġarrbu ħsarat estensivi u ġew irrestawrati fl-1977, fl-1986 u fl-1997–1999.
Đông Các Điện (東閣殿, Sala ta' Đông Các)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fis-seba' sena ta' Ming Mạng (1826) wara l-binja ta' Ta Vu għall-ħżin tad-dokumenti u tal-arkivji imperjali. Kienet tissejjaħ ukoll Thư viện Nội Các (書院内閣), u kienet tiġi ġestita mill-Gran Segretarjat ta' Đông Các (Đông Các Đại học sĩ, 東閣大學士). Is-sular ta' fuq kien jintuża għall-ħżin ta' dokumenti bħal:
- it-trattati kollha ffirmati ma' pajjiżi barranin;
- l-ittri diplomatiċi mingħand il-pajjiżi barranin;
- il-poeżiji tal-imperaturi;
- il-mapep tal-Vjetnam u ta' pajjiżi oħra;
- l-arkivji prezzjużi u storiċi l-oħra.
Din il-binja nqerdet mill-Viet Minh fl-1947.
Cần Chánh Điện (勤政殿, Sala ta' Cần Chánh)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja kienet l-uffiċċju tal-ħidma tal-imperatur u nbniet fl-1804, ġiet rikostruwita fl-1827, fl-1850 u fl-1899. Fiha l-imperatur kien imexxi l-qorti kuljum, kien iwettaq il-ħidma tiegħu, jilqa' l-mibgħta diplomatiċi, u jorganizza l-banketti rjali u tal-qorti tad-dinastija Nguyễn. L-imperatur kien jorganizza fiha l-laqgħa tal-qorti fil-ħames, fl-għaxar, fl-għoxrin u fil-ħamsa u għoxrin jum ta' kull xahar lunari. F'nofs il-binja prinċipali hemm is-Sập. Fuq il-kolonni taż-żewġ naħat hemm pitturi identiċi tax-xenarju mill-isbaħ tal-belt kapitali u tal-mapep tal-provinċji tal-pajjiż. Fil-palazz kienu jintwerew ukoll bosta teżori tad-dinastija Nguyen bħal oġġetti rari tal-porċellana Vjetnamiża u s-siġill rjali tad-deheb u tal-ġada tad-dinastija. Il-binja nbniet bl-istil Vjetnamiż tradizzjonali ta' "Trùng thiềm điệp ốc" (重簷叠屋) u fuq ġewwa ġiet imżejna b'mod simili għas-Sala ta' Thái Hòa bl-istil ta' "Nhất Thi Nhất Họa" (一詩一畫), jiġifieri "poeżija waħda, pittura waħda". Attwalment, dan il-palazz jinsab fi stat ta' fdalijiet peress li ngħata n-nar matul ir-reżistenza tal-Viet Minh fi Frar 1947.
Võ Hiển Điện (武顯殿, Sala ta' Võ Hiển)
[immodifika | immodifika s-sors]Din is-sala kienet il-post fejn kienu jaħdmu l-uffiċjali marzjali, maġenb is-Sala tal-Lemin (Hữu Vu), u nqerdet fl-1947 mill-Viet Minh. Kienet tintuża mill-Imperatur Kiến Phúc bħala Kinh Diên Viện (經筵院), jiġifieri l-istudju għat-tagħlim tad-dokumenti storiċi bħall-Erba' Kotba Ċiniżi u l-Ħames Klassiċi u tagħlimiet storiċi oħra.
Văn Minh Điện (文明殿, Sala ta' Văn Minh)
[immodifika | immodifika s-sors]Din is-sala kienet il-post fejn kienu jaħdmu l-uffiċjali ċivili, maġenb is-Sala tax-Xellug (Tả Vu), u nqerdet fl-1947 mill-Viet Minh. L-Imperaturi Thành Thái, Duy Tân u Khải Định użaw dan il-post bħala Kinh Diên Viện (經筵院), jiġifieri l-istudju għat-tagħlim tad-dokument storiċi bħall-Erba' Kotba Ċiniżi u l-Ħames Klassiċi u għal-laqgħat tal-qorti (l-imperatur kien juża s-Sala ta' Cần Chánh biss għal-laqgħat tal-qorti f'każ ta' sitwazzjonijiet importanti).
Càn Thành Điện (乾成殿, Sala ta' Càn Thành)
[immodifika | immodifika s-sors]Din is-sala nbniet fl-għaxar sena ta' Gia Long (1811) bl-isem oriġinali ta' Trung Hòa Điện (中和殿). Ingħatat l-isem attwali fit-tmien xahar lunari tal-20 sena ta' Ming Mạng (1839). Din il-binja kienet ir-residenza tal-imperatur sal-1923 meta ġiet ittrasferita lejn il-Palazz ta' Kien Trung. Kienet tintuża wkoll għal-laqgħat privati mal-uffiċjali tal-qorti. Meta l-imperatur miet, it-tebut tiegħu kien jinżamm hawnhekk qabel ma jiġi ttrasferit lejn mawżolew. Is-Sala ta' Càn Thành kienet tintuża wkoll għall-ħżin ta' bosta teżori bħal oġġetti rari tal-porċellana kif ukoll siġilli rjali tad-deheb u tal-ġada; kotba rjali tal-metall; senduq tad-deheb bil-ġenealoġija rjali; kotba tal-istorja nazzjonali; dispaċċi uffiċjali, dokumenti u mapep. Dan il-palazz inqered matul ir-reżistenza tal-Viet Minh fi Frar 1947.
Quang Minh Điện (光明殿, Sala ta' Quang Minh)
[immodifika | immodifika s-sors]Din is-sala tinsab fuq in-naħa tal-lemin tas-Sala ta' Càn Thành u kienet tintuża bħala r-residenza tal-prinċep eredi.
Trinh Minh Điện (貞明殿, Sala ta' Trinh Minh)
[immodifika | immodifika s-sors]Din is-sala nbniet fi żmien Gia Long (1802–1820) fuq in-naħa tax-xellug tas-Sala ta' Càn Thành u kienet tintuża bħala residenza tal-konkubini tal-ewwel klassi (Nhất giai Phi,一階妃) u tat-tieni klassi (Nhị giai Phi,二階妃).
Khôn Thái Cung(坤泰宮, Palazz ta' Khôn Thái)
[immodifika | immodifika s-sors]Dan il-palazz kien ir-residenza prinċipali tal-Imperatriċi Konsorti tad-dinastija Nguyễn (twaqqa' fi żmien Khai Dinh biex jagħmel spazju għall-ġnien tal-palazz ta' Kien Trung). Il-binja prinċipali tal-palazz kienet is-Sala ta' Cao Minh Trung Chính (高明中政殿) fejn l-Imperatriċi Konsorti kienet tqatta' l-ħajja ta' kuljum tagħha.
Dưỡng Tâm Viện (養心院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja tinsab fuq in-naħa tal-lemin tas-Sala ta' Khôn Thái, inbniet fid-disa' sena ta' Gia Long (1810) u kienet tintuża bħala residenza għall-prinċipessi. Iktar 'il quddiem intużat mill-imperatur għall-qari tal-kotba.
Kiến Trung Điện (建中殿)
[immodifika | immodifika s-sors]Is-Sala ta' Kien Trung hija residenza ġdida tad-dinastija Nguyễn fil-Belt Ipprojbita Vjola ta' Hue li nbniet mill-Imperatur Khải Định mill-1921 sal-1923 fl-istess żmien meta nbena l-qabar tiegħu. Is-sala nbniet biex isservi bħala l-post fejn l-imperatur kien jgħix fi ħdan il-palazz irjali. Iktar 'il quddiem intużat ukoll minn ibnu, l-Imperatur Bảo Đại, u mill-familja imperjali biex jgħixu u jaħdmu hemmhekk. Minbarra dan, kienet il-post ewlieni tal-ħidma tal-qorti sa tmiem id-dinastija f'Awwissu 1945. Il-Palazz ta' Kien Trung jinsab fl-iktar punt fit-Tramuntana tal-assi tul iċ-ċentru tal-Belt Ipprojbita Vjola. L-istil tal-palazz huwa fużjoni ta' stili Ewropej, li jinkludu l-arkitettura Franċiża, l-arkitettura Rinaxximentali Taljana, u l-arkitettura Vjetnamiża tradizzjonali. Il-faċċata tal-palazz hija mżejna b'oġġetti kkuluriti taċ-ċeramika. Quddiem il-palazz hemm ġnien pajsaġġistiku, bi tliet settijiet ta' taraġ bid-draguni li jagħtu għat-taraġ tal-palazz. Is-sular prinċipali fih 13-il bieb: il-kompartiment tan-nofs fih ħames bibien, u ż-żewġ kompartimenti laterali fiha tliet bibien, iż-żewġ irkejjen tal-palazz fihom żewġ bibien oħra fuq kull naħa. Is-sular ta' fuq fih l-attiku, bl-istess format bħas-sular prinċipali. Fuq nett hemm bejn bil-madum u b'tiżjin bi stil Vjetnamiż.
Duyệt Thị đường (閲是堂)
[immodifika | immodifika s-sors]It-teatru imperjali nbena fis-seba' sena ta' Ming Mạng (1824–1826) fl-artijiet tal-eks teatru ta' Thanh Phong Đường(青豊堂). Kien jintuża biex jospita avvenimenti speċjali tal-qrati imperjali bħal għeluq snin l-imperatur. Il-mużika tal-qorti u Tuồng (Nhã nhạc) kien fost l-avvenimenti ppreferuti tal-familji imperjali li kienu jsiru hawnhekk. Il-verżjoni attwali tat-teatru ġiet rikostruwita fl-era tan-Nofsinhar tal-Vjetnam.
Ngự Y viện (御醫院) jew Thái y Viện (太醫院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja kienet l-uffiċċju tal-ħidma tat-tobba privati tal-imperatur u tal-membri tal-familja imperjali. Ġiet stabbilita fl-1802 u tlestiet fl-1804. Id-dipartiment kien responsabbli għall-kura tas-saħħa tal-palazz imperjali kif ukoll biex jissuġġerixxi d-dieti u jirreġistra d-dokumenti tal-mediċina u l-proċessi tat-trattament.
Thượng Thiện sở (尚膳所; Kċina Rjali)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja kienet il-kċina imperjali fejn kienu jitħejjew l-ikliet tal-familji imperjali.
Dưỡng Chánh đường (養正堂, Sala ta' Dưỡng Chánh )
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja kienet tintuża għall-istudji tal-prinċpijiet meta jagħlqu 12–13-il sena sa meta jsiru adulti (15-il sena skont il-liġi Vjetnamiża fis-sekli 19-20), meta mbagħad kienu jitħallew jitilqu mill-palazz imperjali biex jibnu djarhom.
Ngự Tiền Văn phòng (御前文房, Uffiċċju tal-kabinett)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja bi stil Franċiż inbniet fl-1932 mill-Imperatur Bảo Đại, u tinsab fuq in-naħa tal-lemin ta' Kiến Trung Lâu. Kienet tintuża bħala l-post tal-ħidma tal-ministri tal-kabinett. Din hija l-iktar binja reċenti fil-palazz imperjali.
Lục Viện (六院, Sitt residenzi)
[immodifika | immodifika s-sors]Dawn is-sitt residenzi tal-ħarem tad-dinastija Nguyễn jinsabu fuq in-naħa tal-lemin tas-Sala ta' Càn Thành. Skont ir-rekords storiċi, b'kollox kien hemm 11-il istituzzjoni. Il-biċċa l-kbira minnhom inqerdu fl-1947 matul il-gwerra bejn il-Vjetnam u Franza u l-kumplament twaqqgħu mill-Imperatur Bảo Đại meta reġa' lura fl-1949. Dawn kienu jinkludu l-binjiet li ġejjin.
Thuận Huy viện (順徽院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fi żmien Gia Long (1802–1820) bħala residenza għall-konkubini tat-tielet klassi (Tam giai Tần,三階嬪), tar-raba' klassi (Tứ giai Tần,四階嬪) u tal-ħames klassi (Ngũ giai Tần,五階嬪).
Đoan Huy viện (端徽院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fit-tmien sena ta' Ming Mạng (1827) bħala residenza għall-konkubini tas-sitt klassi (Lục giai Tiệp dư,六階婕妤).
Đoan Trang viện (端莊院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fit-tieni sena ta' Ming Mạng (1821) bħala residenza għall-konkubini tas-seba' klassi (Thất giai Quý nhân,七階貴人), tat-tmien klassi (Bát giai Mỹ nhân,八階美人) u tad-disa' klassi (Cửu giai Tài nhân,九階才人).
Đoàn Tường viện (端祥院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fit-tielet sena ta' Ming Mạng (1822) bħala residenza għall-konkubini tas-seba' klassi (Thất giai Quý nhân,七階貴人), tat-tmien klassi (Bát giai Mỹ nhân,八階美人) u tad-disa' klassi (Cửu giai Tài nhân,九階才人).
Đoan Thuận viện (端順院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fit-tielet sena ta' Thiệu Trị (1843) bħala residenza għall-konkubini tas-seba' klassi (Thất giai Quý nhân,七階貴人), tat-tmien klassi (Bát giai Mỹ nhân,八階美人) u tad-disa' klassi (Cửu giai Tài nhân,九階才人).
Đoan Hòa viện (端和院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fis-sitt sena ta' Thiệu Trị (1846) bħala residenza għall-konkubini tas-seba' klassi (Thất giai Quý nhân,七階貴人), tat-tmien klassi (Bát giai Mỹ nhân,八階美人) u tad-disa' klassi (Cửu giai Tài nhân,九階才人).
Đoan Chính viện (端政院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja kienet residenza għall-konkubini tas-seba' klassi (Thất giai Quý nhân,七階貴人), tat-tmien klassi (Bát giai Mỹ nhân,八階美人) u tad-disa' klassi (Cửu giai Tài nhân,九階才人).
Lý Thuận viện(裏順院)
[immodifika | immodifika s-sors]Din il-binja nbniet fit-18-il sena ta' Ming Mạng (1837) bħala residenza għall-konkubini tal-imperatur preċedenti.
Ġonna
[immodifika | immodifika s-sors]Thiệu Phương Viên(紹芳園, Ġnien Irjali)
[immodifika | immodifika s-sors]Dan il-ġnien huwa famuż għall-istruttura tiegħu ta' Van Tu Hoi Lang, b'kuritur iserrep bl-għamla tal-iswastika tal-Buddiżmu (卍) fiċ-ċentru. Fl-erba' rkejjen ta' dan il-kuritur hemm erba' opri arkitettoniċi żgħar, li jinkludu żewġt idjar u żewġ swali. Il-ġnien inbena fl-1828 matul ir-renju tal-Imperatur Minh Mạng.
Minh Thận Điện (明慎殿, Sala ta' Minh Thận)
[immodifika | immodifika s-sors]Dan il-ġnien kien jinsab fuq in-naħa tax-xellug tas-Sala ta' Càn Thành, u nbena fi żmien Gia Long (1802–1820) bħala parti mill-ġnien irjali li ġġarraf mill-Imperatur Thiệu Trị fl-1841 biex jibni t-tempju Buddist privat ġdid għall-imperatur, jiġifieri Nhật Thành Lâu,日成樓.
Cơ Hạ Viên (幾暇園, Ġnien tal-Paċi)
[immodifika | immodifika s-sors]Dan il-ġnien inbena fl-1837 matul ir-renju tal-Imperatur Minh Mạng.
Paviljuni
[immodifika | immodifika s-sors]Thái Bình Lâu (太平樓) (Paviljun tal-Paċi)
[immodifika | immodifika s-sors]Thai Binh Lau jew il-Paviljun tal-Paċi huwa binja tal-injam ta' żewġ sulari li tinsab f'nofs rettangolu wiesa' 32 metru u twil 58 metru. Il-proġett ġie ordnat mill-Imperatur Khai Dinh biex jinbena fl-1919, u tlesta fl-1921, sabiex l-imperatur seta' jirrilassa, jaqra, josserva l-pajsaġġ u jikteb il-poeżiji. Thai Binh Lau ġie rrestawrat fl-1990–1991.
Nhật Thành Lâu (日成樓) (Paviljun ta' Nhat Thanh)
[immodifika | immodifika s-sors]Dan il-paviljun jinsab fuq in-naħa tax-xellug tas-Sala ta' Càn Thành, li oriġinarjament kienet l-art tas-Sala ta' Minh Thận (明慎殿), li twaqqgħet mill-Imperatur Thiệu Trị fl-1841 biex jibni t-tempju Buddist privat ġdid għall-imperatur. Il-paviljun inqered fl-1947 u mill-ġdid fl-1968, u ġie rikostruwit għalkollox fl-2018.
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- 1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2025-12-16.