Knisja Parrokkjali tal-Assunzjoni ta' Santa Marija (Għaxaq)
Koordinati: 35°50′53″N 14°30′58″E / 35.848°N 14.516°E
| Il-faċċata tal-Knisja Parrokkjali ta' Għaxaq | |
|---|---|
| Post | Għaxaq, Malta |
| Denominazzjoni | Kattolika Rumana |
| Dedikazzjoni | Assunzjoni ta' Marija |
| Status | Knisja parrokkjali |
| Stat | Attiva |
| Arkitett | Sebastian Saliba |
| Stil | Barokk |
| Mibnija | 1723 – madwar l-1760 |
| Konsagrata | 2 Mejju 1784 |
| Materjal | Ġebla tal-franka |
| Parroċċa | Għaxaq |
| Arċidjoċesi | Malta |
| Kappillan | Dun Anton D'Amato |
| Sit uffiċjali | ghaxaq.knisja.mt |
Il-Knisja Parrokkjali tal-Assunzjoni ta' Santa Marija hija knisja Kattolika Rumana li tinsab f'Ħal Għaxaq, Malta. Hija ddedikata lill-Assunzjoni ta' Marija u hija waħda mill-aktar knejjes barokki importanti fin-nofsinhar ta' Malta.
Storja
[immodifika | immodifika s-sors]Knisja bikrija u twaqqif tal-parroċċa
[immodifika | immodifika s-sors]L-ewwel referenza dokumentata għal knisja f'Għaxaq tmur lura għall-1511, meta żjara episkopali mmexxija mill-Monsinjur Pietro Dusina rreġistrat knisja ddedikata lill-Assunzjoni ta' Santa Marija.[1]
Għaxaq ġiet imwaqqfa bħala parroċċa fit-22 ta' April 1626, meta l-knisja eżistenti bdiet taqdi funzjonijiet parrokkjali.[1]
Sal-1655 inbniet knisja akbar sabiex tilqa' għall-popolazzjoni dejjem tikber, għalkemm saru diversi tkabbiriet matul is-snin.[2]
Bini tal-knisja preżenti
[immodifika | immodifika s-sors]Fis-seklu 18, il-knisja eżistenti ma baqgħetx adegwata u beda l-bini ta' knisja ġdida. Il-pedament tal-knisja preżenti tqiegħed fl-1723 u x-xogħol kompla għal diversi snin.[2]
Il-knisja ġiet iddisinjata mill-arkitett Malti magister architectus Sebastian Saliba (1709–1782).[3] Il-bini prinċipali tlesta madwar l-1760.[2]
Il-knisja ġiet ikkonsagrata uffiċjalment fit-2 ta' Mejju 1784.[1]
Żviluppi sussegwenti
[immodifika | immodifika s-sors]Fis-seklu 18 ġew installati t-torrijiet tal-qniepen u l-arloġġi. Fis-sekli 19 u 20 saru diversi xogħlijiet ta' tisbiħ u restawr.
Il-bini huwa skedat bħala monument ta' Grad 1 mill-awtoritajiet tal-wirt kulturali ta' Malta.[2]
Arkitettura
[immodifika | immodifika s-sors]Il-knisja hija mibnija fl-istil Barokk, tipiku tal-knejjes parrokkjali Maltin tas-seklu 18. Il-faċċata hija simmetrika u mżejna b'pilastri u entablaturi.
Quddiem il-knisja hemm zuntier u taraġ li jwassal għall-entratura prinċipali. Il-faċċata hija mżejna b'żewġ kampnari fuq kull naħa.
L-intern għandu pjanta f'forma ta' salib Latin u huwa mgħotti b'koppla ċentrali. Il-bini huwa magħmul prinċipalment mill-ġebla tal-franka.
Arti u tagħmir
[immodifika | immodifika s-sors]Il-knisja fiha kollezzjoni importanti ta' xogħlijiet artistiċi.
L-istatwa titulari tal-Assunzjoni, maħduma fl-injam minn Mariano Gerada fl-1808, hija waħda mill-aktar opri importanti.
L-istatwa tal-Madonna tar-Rużarju, maħduma fl-injam minn Xandru Farrugia fl-1823, hija xogħol ieħor importanti. Farrugia kien alliev ta' Mariano Gerada.[4]
Il-knisja fiha wkoll xogħlijiet minn artisti Maltin bħal Francesco Zahra, Gio Nicola Buhagiar, Rokku Buhagiar u Emvin Cremona.[5]
Fratellanzi
[immodifika | immodifika s-sors]Il-knisja parrokkjali tospita diversi fratellanzi li għandhom rwol importanti fil-ħajja reliġjuża u soċjali tal-parroċċa.
Il-Fratellanza tas-Santissimu Sagrament hija l-eqdem fratellanza u hija responsabbli mid-devozzjoni Ewkaristika.
Il-Fratellanza tar-Rużarju hija meqjusa bħala l-aktar waħda sinjura u hija marbuta mad-devozzjoni Marjana.[6]
Il-Fratellanza ta' San Ġużepp, imwaqqfa fl-1750, hija l-aktar fratellanza reċenti.
Il-Fratellanza tal-Madonna tad-Duluri tieħu sehem fil-purċissjonijiet matul ir-Randan, b'mod partikolari dawk tal-Ġimgħa Mqaddsa.[6]
Importanza reliġjuża u kulturali
[immodifika | immodifika s-sors]Il-knisja hija ċ-ċentru tal-ħajja reliġjuża f'Għaxaq. Il-festa titulari tal-Assunzjoni tiġi ċċelebrata kull sena fil-15 ta' Awwissu.
Matul il-Ġimgħa Mqaddsa ssir purċissjoni f'Ħadd il-Palm b'vari li jirrappreżentaw episodji mill-Passjoni ta' Kristu.
Fl-2026, statwa ġdida ta' Kristu Rxoxt, maħduma fl-injam minn Alfred u Aaron Camilleri Cauchi, ħarġet għall-ewwel darba fil-purċissjoni ta' Ħadd il-Għid fil-5 ta' April 2026.[bżonn referenza]
Purċissjonijiet oħra importanti jinkludu dik tar-Rużarju fit-tieni Ħadd ta' Ottubru u dik ta' San Ġużepp fl-ewwel Ħadd ta' Ġunju.
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- 1 2 3 "Church of the Assumption of the Virgin Mary: HMML Repository". hmml.org (bl-Ingliż). Miġbur 2026-04-07.
- 1 2 3 4 "Parish church dedicated to the Assumption of the Virgin Mary, Għaxaq". Times of Malta (bl-Ingliż). 2011-09-20. Miġbur 2026-04-07.
- ↑ . Malta University Historical Society. Parametru mhux magħruf
|last=injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf|title=injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf|publisher=injorat (forsi ridt tuża|pubblikatur=minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf|first=injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf|journal=injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf|year=injorat (għajnuna); Ċitazzjoni journal għandha bżonn|journal=(għajnuna);|title=nieqes jew vojt (għajnuna) - ↑ Mudell:Cite archive
- ↑ "Revisiting Francesco Zahra's St Joseph at Għaxaq parish church". Times of Malta (bl-Ingliż). 2023-04-30. Miġbur 2026-04-07.
- 1 2 Mudell:Cite archive