Aqbeż għall-kontentut

Stilla

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
(Rindirizzat minn Kewkba)

 

Stilla jew kewkba hija sferojda luminuża tal-plażma miżmuma flimkien mill-gravità personali.[1] L-eqreb stilla lejn l-Art hija x-Xemx. Ħafna stilel oħra huma viżibbli għall-għajn bil-lejl; id-distanzi enormi tagħhom mill-Art jagħmluhom jidhru bħala punti fissi tad-dawl. L-aktar stilel prominenti ġew kategorizzati f'kostellazzjonijiet u asteriżmi, u ħafna mill-istilel l-aktar brillanti għandhom ismijiet proprji. L-astronomi ġabru katalgi tal-istilel li jidentifikaw l-istilel magħrufa u jipprovdu nominazzjonijiet stellari standardizzati. L-univers osservabbli fih madwar 1022 sa 1024 stilla. Madwar 4,000 biss minn dawn l-istilel huma viżibbli għall-għajn—kollha fil-galassja tal-Triq tal-Ħalib.[2]

Il-ħajja ta’ stilla tibda bil-kollass gravitazzjonali ta’ nebulosa gassuża ta’ materjal li fil-biċċa l-kbira jinkludi idroġenu, elju, u traċċi ta’ elementi itqal. Il-massa totali tagħha tiddetermina prinċipalment l-evoluzzjoni u d-destin eventwali tagħha. Stilla tiddi għal ħafna mill-ħajja attiva tagħha minħabba l-fużjoni termonukleari ta’ idroġenu f’elju fil-qalba tagħha. Dan il-proċess jirrilaxxa enerġija li tgħaddi minn ġewwa tal-istilla u tirradja fl-ispazju. Fl-aħħar tal-ħajja ta’ stilla bħala fjużor (fusor), il-qalba tagħha ssir fdal stellari: nanu abjad, stilla tan-newtroni, jew—jekk tkun massiva biżżejjed—toqba sewda.

Nukleosinteżi stellari fl-istilel jew il-fdalijiet tagħhom toħloq kważi l -elementi kimiċi kollha li jseħħu b'mod naturali itqal mill-litju. Telf ta’ massa stellari jew splużjonijiet ta’ supernova jirritornaw materjal arrikkit kimikament għall-medju interstellari. Dawn l-elementi mbagħad jiġu riċiklati fi stilel ġodda. L-astronomi jistgħu jiddeterminaw proprjetajiet stellari—inklużi l-massa, l-età, il-metalliċità (kompożizzjoni kimika), il-varjabbiltà, id-distanza u l-moviment fl-ispazju —billi jwettqu osservazzjonijiet tal-luminożità apparenti, l-ispettru, u l-bidliet fil-pożizzjoni tagħha fis-sema maż-żmien.

Stilel jistgħu jiffurmaw sistemi orbitali ma’ oġġetti astronomiċi oħra, bħal f'sistemi planetarji u sistemi ta’ stilel ma’ żewġ stilel jew aktar. Meta żewġ stilel bħal dawn jorbitaw mill-qrib, l-interazzjoni gravitazzjonali tagħhom tista’ tħalli impatt sinifikanti fuq l-evoluzzjoni tagħhom. L-istilel jistgħu jiffurmaw parti minn struttura ferm akbar marbuta gravitazjonalment, bħal għanquda ta’ l-istilel jew galassja.

Il-kelma "stilla" ġejja mill-kelma stidda jew stilla mis-Siċiljan, fl-aħħar mill-aħħar stēlla mill-Latin. Qabbel aster tal-Grieg, setâre tal-Persjan, estrella tal-Ispanjol, estrela tal-Portugiż, Stern tal-Ġermaniż, u star tal-Ingliż. Kif għal "kewkba", hija ġejja mill-kelma كَوْكَب (kawkab) iżda l-ġeneru grammatikali tagħha mibdula f’femminil mill-maskil teoretiku *kewkeb; jew minn كَوْكَبَة (kawkaba, "kostellazjoni" jew "mħalla") mill-Għarbi. Hemm eżista wkoll kelma skaduti bil-Malti jiġifieri "niġma", minn نَجْمَة (naġma).

Storja ta' osservazzjoni

[immodifika | immodifika s-sors]
In-nies interpretaw mudelli u stampi fl-istilel minn żminijiet antiki.[3] Din l-istampa tal-1690 tal-kostellazzjoni ta' Leo jew id-Dirbies, l-iljun, minn Johannes Hevelius.[4]

Storikament, l-istilel kienu importanti għaċ-ċiviltajiet madwar id-dinja. Kienu parti minn prattiċi reliġjużi, ritwali tad-divinazzjoni, mitoloġija, użati għan-navigazzjoni u l-orjentazzjoni ċelesti, biex jimmarkaw il-mogħdija tal-istaġuni, u biex jiddefinixxu kalendarji.

L-astronomi bikrija għarfu differenza bejn "kwiekeb fissi", li l-pożizzjoni tagħhom fuq l-isfera ċelesti ma tinbidilx, u "stilel ħawwifija" (pjaneti), li jiċċaqilqu b'mod notevoli relattivi għall-istilel fissi matul jiem jew ġimgħat.[5] Ħafna astronomi tal-qedem kienu jemmnu li l-kwiekeb kienu mwaħħla b’mod permanenti ma’ sfera smewwija u li kienu immutabbli. B’konvenzjoni, l-astronomi ġabru stilel prominenti f’asteriżmi u kostellazzjonijiet u użawhom biex isegwu l-movimenti tal-pjaneti u l-pożizzjoni dedotta tax-Xemx.[3] Il-moviment tax-Xemx kontra l-istilel fl-isfond (u l-orizzont) intużat biex jinħolqu kalendarji, li setgħu jintużaw biex jirregolaw il-prattiki agrikoli.[6] Il-kalendarju Gregorjan, li bħalissa jintuża kważi kullimkien fid-dinja, huwa kalendarju solari bbażat fuq l-angolu tal-assi rotazzjonali ta’ l-Art relattiv mal-istilla lokali tagħha, ix-Xemx.

Alternative text
Stilel fis-sema bil-lejl

Is-seklu għoxrin ra avvanzi dejjem aktar rapidi fl-istudju xjentifiku tal-istilel. Ir-ritratt sar għodda astronomika siewja. Karl Schwarzschild skopra li l-kulur ta’ stilla u, għalhekk, it-temperatura tagħha, jistgħu jiġu determinati billi jitqabbel il-kobor viżwali mal-kobor fotografiku. L-iżvilupp tal-fotometru fotoelettriku ippermetta kejl preċiż ta’ kobor f'intervalli multipli tat-tul il-mewġi. Fl-1921 Albert A. Michelson għamel l-ewwel kejl ta’ dijametru stellari bl-użu ta’ interferometru fuq it-teleskopju Hooker f'Osservatorju Mount Wilson.[7]

Xogħol teoretiku importanti fuq l-istruttura fiżika tal-kwiekeb seħħ matul l-ewwel deċennji tas-seklu għoxrin. Fl-1913, id- dijagramma Hertzsprung-Russell ġiet żviluppata, li tmexxi l-istudju astrofiżiku tal-istilel. Ġew żviluppati mudelli ta’ suċċess biex jispjegaw l-interjuri tal-istilel u l-evoluzzjoni stellari. Cecilia Payne-Gaposchkin l-ewwel ipproponiet li l-istilel kienu magħmula primarjament mill-idroġenu u l-elju fit-teżi tal-PhD tagħha tal-1925.[8] L-ispettri tal-istilel ġew mifhuma aktar permezz ta’ avvanzi fil-fiżika kwantistika. Dan ippermetta li tiġi determinata l-kompożizzjoni kimika tal-atmosfera stellari.[9]

Immaġini infra-ħamra mit-Teleskopju Spazjali Spitzer tan-NASA li turi mijiet ta’ eluf ta’ stilel fil-galassja t-Triq tal-Ħalib.

Bl-eċċezzjoni ta’ avvenimenti rari bħal supernovae u imposturi tas-supernova, stilel individwali ġew osservati primarjament fil- Grupp Lokali,[10] u speċjalment fil-parti viżibbli tat-Triq tal-Ħalib (kif muri mill-katalgi dettaljati tal-istilel disponibbli għall-galassja t-Triq tal-Ħalib) u s-satelliti tagħha. Stilel individwali bħal varjabbli ta’ Sefjus (Cepheid variables) ġew osservati fil-galassji M87 u M100 tal-Għanqud il-Verġni,[11] kif ukoll stilel luminużi f'xi galassji oħra relattivament fil-qrib. Bl-għajnuna tal-lenti gravitazzjonali, stilla waħda (imsejħa Ikarus) ġiet osservata fid-9. biljun sena dawl bogħod.[12][13]

Il-kunċett ta' kostellazzjoni kien magħruf li jeżisti matul il-perjodu Babiloniż. Dawk li jaraw is-​sema tal-​qedem immaġinaw li arranġamenti prominenti taʼ stilel iffurmaw mudelli, u assoċċjawhom maʼ aspetti partikolari tan-​natura jew il-​miti tagħhom. Tnax minn dawn il-formazzjonijiet jinsabu tul il-faxxa tal-eklittika u dawn saru l-bażi tal-astroloġija. Ħafna mill-istilel individwali l-aktar prominenti ngħataw ismijiet, partikolarment b'tismijiet Għarbi jew Latini.

Kif ukoll ċerti kostellazzjonijiet u x-Xemx innifsu, stilel individwali għandhom il-miti tagħhom stess.[14] Għall-Griegi tal-qedem, xi "kwiekeb", magħrufa bħala pjaneti (bil-Grieg: πλανήτης (planētēs), li tfisser "ħafi/ħawwief" jew "wanderer"), irrappreżentaw diversi allat importanti, li minnhom ittieħdu l-ismijiet tal-pjaneti Merkurju, Venere, Mars, Ġove u Saturnu.[14] ( Uranus u Nettunu kienu allat Griegi u Rumani, iżda l-ebda pjaneta ma kienet magħrufa fl-Antikità minħabba l-luminożità baxxa tagħhom. Ismijiethom ġew assenjati minn astronomi aktar tard.)

Madwar l-1600, l-ismijiet tal-kostellazzjonijiet intużaw biex jissemmew l-istilel fir-reġjuni korrispondenti tas-sema. L-astronomu Ġermaniż Johann Bayer ħoloq sensiela ta’ mapep tal-istilel u applika ittri Griegi bħala denominazzjonijiet għall-istilel f’kull kostellazzjoni. Aktar tard ġiet ivvintata sistema ta' numerazzjoni bbażata fuq it-tlugħ dritt tal-istilla u miżjuda mal-katalgu tal-istilla ta' John Flamsteed fil-ktieb tiegħu "Historia coelestis Britannica" (l-edizzjoni tal-1712), li biha din is-sistema ta' numerazzjoni bdiet tissejjaħ tismija/denominazzjoni ta' Flamsteed jew tagħdid/numerazzjoni ta' Flamsteed.[15][16]

L-awtorità rikonoxxuta internazzjonalment biex tagħti ismijiet lill-korpi ċelesti hija l-Unjoni Astronomika Internazzjonali (UAI). L-Unjoni Astronomika Internazzjonali żżomm il-Grupp ta' Ħidma għall-Ismijiet tal-Istilel (GĦII; jew Working Group on Star Names, WGSN)[17] li jikkataloga u jistandardizza l-ismijiet proprji għall-istilel.[18] Għadd ta' kumpaniji privati jbigħu ismijiet ta' stilel li mhumiex rikonoxxuti mill-IAU, astronomi professjonali, jew il-komunità dilettanti tal-astronomija. Il-Librerija Brittanika ssejjaħ din intrapriża kummerċjali mhux regolata, u d-Dipartiment tal-Protezzjoni tal-Konsumatur u l-Ħaddiema tal-Belt ta' New York ħareġ ksur kontra kumpanija waħda bħal din li tismijiet l-istilel talli kienet involuta fi prattika kummerċjali qarrieqa.

Unitajiet ta’ kejl

[immodifika | immodifika s-sors]

Għalkemm il-parametri stellari jistgħu jiġu espressi f'unitajiet SI jew unitajiet ta’ Gauss, ħafna drabi huwa l-aktar konvenjenti li tesprimi l-massa, il-luminożità u r-raġġi f'unitajiet solari, ibbażati fuq il-karatteristiċi tax-Xemx. Fl-2015, l-IAU ddefiniet sett ta’ valuri solari nominali (definiti bħala kostanti SI, mingħajr inċertezzi) li jistgħu jintużaw biex jiġu kkwotati parametri stellari:

luminożità solari nominali L = 3.828 × 1026 W[19]
raġġ solari nominali M = 6.957 × 108 m[19]

Il-massa solari M ma kinitx definita b'mod espliċitu mill-IAU minħabba l-inċertezza relattiva kbira (10−4) tal-kostanti Newtonjana tal-gravità G. Peress li l-prodott tal-kostanti Newtonjana tal-gravità u l-massa solari flimkien (GM) ġie ddeterminat bi preċiżjoni ferm akbar, l-IAU ddefinixxiet il-parametru nominali tal-massa solari bħala:

parametru nominali tal-massa solari GM = 1.327 1244 × 1020/s2 [20]

Il-parametru nominali tal-massa solari jista' jiġi kkombinat mal-istima CODATA l-aktar riċenti (2014) tal-kostanti Newtonjana tal-gravità G biex tiġi derivata l-massa solari li tkun bejn wieħed u ieħor 1.9885× 1030 kg. Għalkemm il-valuri eżatti għall-luminożità, ir-raġġ, il-parametru tal-massa, u l-massa jistgħu jvarjaw ftit fil-futur minħabba inċertezzi ta' osservazzjoni, il-kostanti nominali tal-IAU tal-2015 se jibqgħu l-istess valuri SI peress li jibqgħu miżuri utli għall-kwotazzjoni ta' parametri stellari.

Tulijiet kbar, bħar-raġġ ta’ stilla ġgant jew l-assi semi-maġġuri ta’ sistema ta’ stilla binarja, ħafna drabi huma espressi f’termini ta’ unità astronomika—bejn wieħed u ieħor ugwali għad-distanza medja bejn id-Dinja u x-Xemx (150 miljun km jew madwar 93 miljun mil). Fl-2012, l-IAU ddefiniet il-kostanti astronomika bħala tul eżatt f'metri: 149,597,870,700 m.[19]

  1. Temming, Maria (July 15, 2014). "What is a star?". AAS Sky Publishing, LLC. Miġbur 2024-04-22.
  2. Grego, Peter; Mannion, David (2010). Galileo and 400 Years of Telescopic Astronomy. Springer New York. ISBN 978-1441955920.
  3. 1 2 Forbes, George (1909). History of Astronomy. London: Watts & Co. ISBN 978-1-153-62774-0. Żball fl-użu tar-referenzi: Invalid <ref> tag; name "forbes" defined multiple times with different content
  4. Hevelius, Johannis (1690). Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia. Gdansk.
  5. "Ancient Greek Astronomy and Cosmology". Digital Collections. The Library of Congress. n.d. Miġbur 28 February 2022. Iċċekkja l-valuri tad-data f': |data= (għajnuna)
  6. Tøndering, Claus (2008). "Other Ancient Calendars". Calendars Through The Ages. Webexhibits. Miġbur 28 February 2022.
  7. : 249–259. Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  8. "" Payne-Gaposchkin, Cecilia Helena." CWP". University of California. Arkivjat minn l-oriġinal fl-2005-03-18. Miġbur 2013-02-21.
  9. Unsöld, Albrecht (2001). The New Cosmos (5th ed.). New York: Springer. pp. 180–185, 215–216. ISBN 978-3-540-67877-9.
  10. (bl-Ingliż): 50. Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  11. Villard, Ray; Freedman, Wendy L. (1994-10-26). "Hubble Space Telescope Measures Precise Distance to the Most Remote Galaxy Yet". Hubble Site. Miġbur 2007-08-05.
  12. : 334–342. Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  13. Howell, Elizabeth (2018-04-02). "Rare Cosmic Alignment Reveals Most Distant Star Ever Seen". Space.com. Miġbur 2018-04-02.
  14. 1 2 Coleman, Leslie S. "Myths, Legends and Lore". Frosty Drew Observatory. Miġbur 2012-06-15.
  15. "Naming Astronomical Objects". International Astronomical Union (IAU). Arkivjat minn l-oriġinal fl-2010-08-02. Miġbur 2009-01-30.
  16. "Naming Stars". Students for the Exploration and Development of Space (SEDS). Miġbur 2009-01-30.
  17. "IAU Working Group on Star Names (WGSN)". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2016-06-10. Miġbur 2016-05-22.
  18. "Naming Stars". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2020-04-11. Miġbur 2021-02-05.
  19. 1 2 3 . arXiv:1605.09788. Bibcode:2016AJ....152...41P. doi:10.3847/0004-6256/152/2/41. S2CID 55319250. Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last3= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |volume= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |issue= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first4= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |display-authors= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |doi-access= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last4= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |pages= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |journal= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first3= injorat (għajnuna); Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  20. . arXiv:1605.09788. Bibcode:2016AJ....152...41P. doi:10.3847/0004-6256/152/2/41. S2CID 55319250. Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last3= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |volume= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |issue= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first4= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |display-authors= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |doi-access= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last4= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |pages= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |journal= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first3= injorat (għajnuna); Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  21. . Museum Tusculanum Press. ISBN 978-87-7289-287-0. Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |volume= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |series= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |page= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last1= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  22. . Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 978-0-7546-4390-6 https://archive.org/details/spacelaw00lyal. Parametru mhux magħruf |chapter= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first2= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |page= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |last1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first1= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |url-access= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  23. . Scientia Astrophysical Organization. http://www.astrometry.org/starnaming.php. Parametru mhux magħruf |archive-date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |access-date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |archive-url= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  24. . The British Library Board http://www.bl.uk/names.html. Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |access-date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |work= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |archive-url= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |archive-date= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  25. . International Astronomical Union https://web.archive.org/web/20130508082903/http://www.iau.org/public/buying_star_names/. Arkivjat minn l-oriġinal fl-2013-05-08. Parametru mhux magħruf |last= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |access-date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  26. . John Wiley and Sons. ISBN 978-0-471-40976-2. Parametru mhux magħruf |last= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |author-link= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title-link= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |pages= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  27. . National Astronomy and Ionosphere Center, Aricebo Observatory http://www.naic.edu/~gibson/starnames/isr_news.html. Parametru mhux magħruf |last= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |access-date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |first= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |archive-date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |publisher= injorat (forsi ridt tuża |pubblikatur= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |archive-url= injorat (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
  28. H. E. Bond; E. P. Nelan; D. A. VandenBerg; G. H. Schaefer; D. Harmer. arXiv:1302.3180. Bibcode:2013ApJ...765L..12B. doi:10.1088/2041-8205/765/1/L12. S2CID 119247629. Parametru mhux magħruf |author4= injorat (forsi ridt tuża |awtur4= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |date= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |journal= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |issue= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |author1= injorat (forsi ridt tuża |awtur1= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |title= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |author5= injorat (forsi ridt tuża |awtur5= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |volume= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |author2= injorat (forsi ridt tuża |awtur2= minflok) (għajnuna); Parametru mhux magħruf |pages= injorat (għajnuna); Parametru mhux magħruf |author3= injorat (forsi ridt tuża |awtur3= minflok) (għajnuna); Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna); |title= nieqes jew vojt (għajnuna)

Ħoloq esterni

[immodifika | immodifika s-sors]