Hội An

Hội An
	Vjetnam
Amministrazzjoni
Stat sovran	Vjetnam
Former provinces of Vietnam	Quảng Nam
Isem uffiċjali	Hội An
Ismijiet oriġinali	Hội An
Ġeografija
Koordinati	15°52′40″N 108°19′58″E / 15.877669°N 108.33265°EKoordinati: 15°52′40″N 108°19′58″E / 15.877669°N 108.33265°E
	Hội An Hội An (Vietnam)
Superfiċjenti	60 kilometru kwadru, 30 ha, 280 ha
Għoli	13 m
Demografija
Popolazzjoni	121,716 abitanti (2008)
Informazzjoni oħra
Kodiċi tat-telefon	026
Żona tal-Ħin	UTC+7
bliet ġemellati	Wernigerode

Hội An (bil-Vjetnamiż: [hôjˀ aːn] ^ⓘ) huwa raħal storiku tal-Provinċja ta' Quảng Nam fil-Vjetnam Ċentrali. Iċ-ċentru storiku ta' Hội An tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999 u huwa rikonoxxut bħala sit storiku ppreservat sew ta' port kummerċjali tax-Xlokk tal-Asja li kien stagħna fis-sekli 15 sa 19.

Qabel ir-riformi amministrattivi tal-Vjetnam fl-2025, Hội An kienet belt provinċjali tal-Klassi Nru 3 tal-eks Provinċja ta' Quảng Nam, li ġiet amalgamata mal-belt ta' Da Nang, li hija muniċipalità kkontrollata direttament tal-Vjetnam.

Flimkien mal-arċipelagu ta' Cù Lao Chàm, il-belt tagħmel parti mir-Riżerva ta' Bijosfera ta' Cù Lao Chàm-Hội An, li ġiet iddeżinjata fl-2009. Fl-2023, Hội An ġiet irreġistrata fil-lista tan-Network tal-Bliet Kreattivi tal-UNESCO.

Il-binjiet u l-pjanta tat-toroq tar-raħal jirriflettu taħlita ta' influwenzi Vjetnamiżi indiġeni u barranin. Prominenti fiċ-ċentru storiku ta' Hội An hemm il-"Pont Ġappuniż" li jmur lura għas-sekli 16–17.

Etimoloġija

Hội An (chữ Hán: 會安) tfisser "post paċifiku fejn jiltaqgħu n-nies" biċ-Ċiniż u bil-Vjetnamiż.

L-isem "Hội An" jitfaċċa minn kmieni fir-rekords storiċi, għalkemm l-oriġini preċiż mhuwiex ċar. Skont ix-xogħol ta' Dương Văn An tal-1553, Ô Châu Cận Lục, il-Kontea ta' Điền Bàn kien fiha 66 villaġġ, inkluż Hoài Phố, Cẩm Phố u Lai Nghi, iżda l-ebda tismija ta' Hội An. Mappa tal-uffiċjal tad-dinastija Lê Đỗ Bá, Thiên Nam Tứ Chí Lộ Đồ Sách, tirreġistra liċ-ċittadella ta' Hội An u l-Pont ta' Hội An. Kitbiet imnaqqxa fl-Għar ta' Phước Kiến fil-Muntanji tal-Irħam isemmu lil Hội An tliet darbiet. Matul ir-renju ta' Nguyễn Phúc Lan, il-villaġġ Minh Hương ġie stabbilit qrib il-villaġġ ta' Hội An. Rekords mill-era ta' Minh Mạng jindikaw li Hội An kienet magħmula minn sitt villaġġi: Hội An, Minh Hương, Cổ Trai, Đông An, Diêm Hộ u Hoài Phố. L-istudjuż Franċiż Albert Sallet innota li l-villaġġ ta' Hội An kien l-iżjed wieħed sinifikanti fost ħames villaġġi (Hội An, Cẩm Phố, Phong Niên, Minh Hương u An Thọ).

In-nies mill-Punent storikament irreferew għal Hội An bħala "Faifo". L-oriġini ta' dan l-isem mhuwiex ċar. Id-Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum tal-1651 tal-missjunarju Alexandre de Rhodes jiddefinixxi lil Hoài Phố bħala insedjament Ġappuniż f'Cochinchina, imsejjaħ ukoll bħala Faifo. Uħud jissuġġerixxu li Faifo joriġina minn "Hội An Phố" (ir-Raħal ta' Hội An), isem li jinstab fir-rekords storiċi Vjetnamiżi u Ċiniżi. Teorija oħra ssostni li x-xmara Thu Bồn, li qabel kienet imsejħa bħala x-xmara Hoài Phố, evolviet f'Phai Phố u mbagħad f'Faifo permezz ta' tibdil fonetiku. Il-missjunarji u l-istudjużi tal-Punent użaw varjazzjonijiet bħal Faifo, Faifoo, Fayfoo, Faiso u Facfo fir-rekords tagħhom. Il-mappa ta' Annam tal-1651 ta' Alexandre de Rhodes, li tinkludi lil Đàng Trong u lil Đàng Ngoài, timmarka b'mod ċar lil "Haifo". Il-mapep kolonjali Franċiżi iktar 'il quddiem użaw "Faifo" b'mod konsistenti biex jirreferu għal Hội An. Din il-kelma oriġinat mill-Vjetnamiż Hội An phố (ir-raħal ta' Hội An), li kienet imqassra għal "Hoi-pho", u mbagħad għal "Faifo". Ir-raħal kien magħruf ukoll b'diversi ismijiet Vjetnamiżi oħra, fosthom Hải Phố, Hoài Phố, Hội Phố u Hoa Phố. Matul il-perjodu Champa, ir-raħal kien jismu Lam Ap Pho.

Storja

Għalkemm l-isem "Hội An" tfaċċa lejn l-aħħar tas-seklu 16, l-istorja tal-inħawi hija ferm eqdem, u kienet tospita l-kulturi Sa Huỳnh u Champa. Il-kultura Sa Huỳnh, identifikata għall-ewwel darba mill-arkeologi Franċiżi fil-Provinċja ta' Quảng Ngãi, ġiet ikkonfermata bħala kultura distinta minn Madeleine Colani fl-1937. F'Hội An nstabu iktar minn 50 sit tal-kultura Sa Huỳnh, l-iktar tul l-għaram tar-ramel tal-qedem tax-xmara Thu Bồn. L-artefatti, inkluż muniti tad-dinastija Han u għodod tal-ħadid bi stil Han tal-Punent, jindikaw li kien hemm kummerċ saħansitra mis-seklu 1 Q.K. B'mod partikolari, il-kultura Sa Huỳnh aħħarija biss hija evidenti f'Hội An, u dan jissuġġerixxi li kienet prominenti matul dan il-perjodu.

Perjodu Cham (is-sekli 2 sa 15)

Bejn is-sekli 7 u 10, il-poplu Cham kellu l-kontroll tal-kummerċ strateġiku tal-ħwawar u miegħu ġie ġid kbir.

L-istorja bikrija ta' Hội An hija dik tal-poplu Cham. Dan il-poplu Malaj-Polineżjan li kien jitkellem xi lingwa Awstroneżjana ħoloq ir-Renju ta' Champa li kien jokkupa l-biċċa l-kbira tal-Vjetnam ċentrali u t'isfel attwali, minn Huế sa lil hinn minn Nha Trang. Ġew iddokumentati diversi konnessjonijiet lingwistiċi bejn il-poplu Cham u l-lingwa Jarai relatata u l-lingwi Awstroneżjani tal-Indoneżja (b'mod partikolari l-Aċeħiż jew il-lingwa ta' Aceh), tal-Malażja, u ta' Hainan. Fis-snin bikrin, Mỹ Sơn kienet il-belt kapitali spiritwali, Trà Kiệu kienet il-belt kapitali politika u Hội An kienet il-belt kapitali kummerċjali tal-poplu Cham, li iktar 'il quddiem ittrasferixxa ruħu iktar 'l isfel lejn Nha Trang. Is-sistema tax-xmara kienet tintuża għat-trasport tal-oġġetti bejn l-artijiet għoljin, kif ukoll il-pajjiżi interni tal-Laos u tat-Tajlandja, u l-artijiet baxxi.

Wara diversi kunflitti ripetuti, Champa gradwalment ġiet ittrasferita iktar lejn in-Nofsinhar minn Đại Việt, u l-belt kapitali finali tagħha kienet f'Bầu Giá (il-Provinċja ta' Bình Định) li ttieħdet fl-1471 mid-dinastija Lê suċċessiva. Hội An imbagħad sfat taħt il-kontroll ta' Đại Việt, li stabbiliet il-pedament għall-prosperità kummerċjali tagħha iktar 'il quddiem.

Perjodu Vjetnamiż

Fl-1306, il-Vjetnamiżi u l-poplu Cham iffirmaw trattat tal-art, fejn ir-re tal-poplu Cham, Jaya Simhavarman III, ta lil Đại Việt iż-żewġ provinċji ta' Ô u Lý bil-kundizzjoni li jkun hemm paċi fit-tul u ż-żwieġ ma' bint l-Imperatur Trần Nhân Tông, Huyền Trân. Fl-1471, l-Imperatur Lê Thánh Tông ta' Đại Việt annetta Champa u Hội An saret territorju Vjetnamiż kif ukoll il-belt kapitali tal-Provinċja ta' Quảng Nam.

Fl-1535, l-esploratur u l-kaptan tal-baħar Portugiż António de Faria, li kien ġej minn Đà Nẵng, ipprova jistabbilixxi ċentru kummerċjali ewlieni fil-villaġġ portwali ta' Faifo. Mill-1570, in-Nofsinhar tal-Vjetnam kien taħt il-kontroll tad-dinastija setgħana Nguyễn, stabbilita mill-gvernatur Nguyễn Hoàng. Il-mexxejja Nguyễn kien ferm iktar interessati fl-attività kummerċjali mill-mexxejja Trịnh li rrenjaw fit-Tramuntana. Nguyễn Hoàng u ibnu Nguyễn Phúc Nguyên bnew fortifikazzjonijiet, iffukaw fuq l-iżvilupp tal-ekonomija ta' Đàng Trong, u espandew il-kummerċ barrani, biex b'hekk ittrasformaw lil Hội An fl-iżjed port kummerċjali internazzjonali traffikuż ta' dak iż-żmien. B'hekk, Hội An iffjorixxiet bħala port kummerċjali u saret l-iżjed port kummerċjali importanti tal-Baħar Ċiniż tan-Nofsinhar. Il-Kaptan William Adams, il-baħri Ingliż li kien midħla ta' Tokugawa Ieyasu, jingħad li għamel missjoni kummerċjali waħda lejn Hội An fl-1617 fuq Bastiment Aħmar. Il-Ġiżwiti Portugiżi bikrin kellhom ukoll waħda miż-żewġ residenzi tagħhom f'Hội An.

Fis-seklu 17, il-mexxejja Nguyễn komplew il-kunflitt tagħhom mal-mexxejja Trịnh, u espandew lejn in-Nofsinhar sa ma missew mat-territorji ta' Champa. Minħabba l-ħtieġa tal-bronż u tal-porvli għall-produzzjoni tal-armi tan-nar għall-gwerra, il-mexxejja Nguyễn ħarġu liġijiet biex jipproteġu l-kummerċ barrani biex ikollhom ir-riżorsi għall-produzzjoni tal-armi tan-nar, u rawmu diversi insedjamenti lil hinn mill-belt kapitali. Fl-1567, id-dinastija Ming neħħiet il-politiki ta' iżolament tagħha, u b'hekk ippermettiet il-kummerċ max-Xlokk tal-Asja iżda rrestrinġiet ċerti esportazzjonijiet lejn il-Ġappun minħabba l-istorja tal-attivitajiet tal-pirati Ġappuniżi (Wokou). Dan wassal biex ir-reġim Toyotomi u x-xogunat Tokugawa jippruvaw jiksbu l-oġġetti Ċiniżi mill-portijiet tax-Xlokk tal-Asja. Mill-1604 sal-1635, mill-inqas 356 bastiment tal-merkanti Ġappuniżi baħħar sax-Xlokk tal-Asja, u 75 bastiment irmiġġaw f'Hội An fi żmien 30 sena, imqabbla ma' 37 bastiment f'Tonkin taħt il-kontroll tal-mexxejja Trịnh. Il-merkanti Ġappuniżi għamlu kummerċ billi skambjaw oġġetti fiżiċi u oġġetti ta' kuljum maz-zokkor, mal-ħarir u mal-injam tal-agar. Sal-1617 ifforma kwartier Ġappuniż f'Hội An, li ffjorixxa fil-bidu tas-seklu 17. Pittura ta' Chaya Shinroku, Mappa tar-Rotot Kummerċjali tal-Cochinchina, turi strutturi tal-injam ta' żewġ sulari u ta' tliet sulari fil-kwartier Ġappuniż. Fl-1651, il-kaptan Olandiż Delft Haven innota madwar 60 dar tal-ġebel bi stil Ġappuniż tul ix-xmara, iddisinjati għall-prevenzjoni tan-nirien. Madankollu, l-iżolament imġedded tax-xogunat ta' Tokugawa u l-persegwitazzjoni tal-Kristjani wasslu għal deklin fil-preżenza tal-Ġappuniżi, u gradwalment ħadu posthom il-merkanti Ċiniżi.

Il-belt saret prominenti wkoll bħala ċentru kummerċjali setgħan u esklużiv bejn l-Ewropa, iċ-Ċina, l-Indja u l-Ġappun, speċjalment għall-industrija taċ-ċeramika. Skoperti ta' relitti ta' bastimenti taħt il-baħar urew li l-bċejjeċ taċ-ċeramika Vjetnamiżi u Asjatiċi oħra kienu jiġu ttrasportati minn Hội An saħansitra sas-Sinaj fl-Eġittu.

Għad-differenza tal-Ġappuniżi, il-merkanti Ċiniżi kienu midħla ta' Hội An minħabba l-kummerċ bikri ma' Champa. Wara l-waqgħa ta' Champa, il-merkanti Ċiniżi baqgħu jagħmlu kummerċ mal-Vjetnamiżi tal-post, immexxija mid-domanda għall-melħ, għad-deheb u għall-kannella mix-Xlokk tal-Asja. Wara r-ribelljonijiet tar-raħħala fl-aħħar tad-dinastija Ming u t-tranżizzjoni mid-dinastija Ming għad-dinastija Qing, bosta Ċiniżi wettqu immigrazzjoni lejn il-Vjetnam ċentrali, u stabbilew komunitajiet Minh Hương (refuġjati Ċiniżi). Kulma jmur il-merkanti Ċiniżi bdew jinsedjaw Hội An, u jieħdu post il-Ġappuniżi. Il-port sar ċentru għall-oġġetti barranin, u x-xatt tax-xmara tad-distrett ta' Đại Đường twil diversi kilometri mtela ħwienet. Il-biċċa l-kbira tal-merkanti Ċiniżi, primarjament minn Fujian, kienu jilbsu lbies ta' stil Ming u sikwit kienu jiżżewġu ma' nisa Vjetnamiżi, filwaqt li oħrajn, magħrufa bħala "residenti mistednin", żammew in-nazzjonalità Ċiniża. Fl-1695, Thomas Bowyer tal-Kumpanija Ingliża tal-Lvant tal-Indja pprova jistabbilixxi insedjament f'Hội An. Għalkemm ma rnexxilux, huwa kiteb:

Id-distrett ta' Faifo jinkludi triq qrib ix-xmara mimlija b'mijiet ta' djar. Xi erba' jew ħamsa biss għandhom stil Ġappuniż; il-bqija għandhom stil Ċiniż. Qabel, il-Ġappuniżi kienu jiddominaw fid-distrett u fil-kummerċ tiegħu. Mentri issa, iċ-Ċiniżi ħadu f'idejhom il-biċċa l-kbira tal-attivitajiet kummerċjali. Għalkemm inqas traffikuż minn qabel, minn dan id-distrett kull sena jgħaddu biex jagħmlu kummerċ bejn 10 u 12-il bastiment mill-Ġappun, minn Guangdong, minn Siam, mill-Kambodja, minn Manila, u anke mill-Indoneżja.

Deklin u era moderna

Il-mapep storiċi mis-sekli 17-18 juru lil Hội An max-xatt tat-Tramuntana, ikkollegata mal-baħar permezz tal-Estwarju ta' Đại Chiêm u kkollegata mal-Estwarju ta' Đại tax-xmara Đà Nẵng permezz ta' xmara oħra. Ix-xmara tal-qedem ta' Cổ Cò-Đế Võng kienet isservi bħala passaġġ navigabbli fuq l-ilma bejn Hội An u l-estwarju tax-xmara Hàn, b'evidenza arkeoloġika ta' relitti mgħerrqa ta' bastimenti u ankri li nstabu f'qiegħ ix-xmara. Matul ir-ribelljoni ta' Tây Sơn tas-seklu 18, il-mexxejja Trịnh ħatfu lil Quảng Nam fl-1775, u b'hekk Hội An daħlet f'kunflitt. L-armata Trịnh qerdet il-biċċa l-kbira tad-distrett kummerċjali, iżda ma messitx l-istrutturi reliġjużi. Bosta membri tal-elit Nguyễn u merkanti Ċiniżi għonja ħarbu lejn in-Nofsinhar sa Saigon-Chợ Lớn, u ħallew lil Hội An fi stat ta' fdalijiet. Fl-1778, l-Ingliż Charles Chapman ilmenta:

Malli wasalna Hội An, sibna li d-djar tal-brikks tal-belt ippjanati sew kienu għebu, it-toroq pavimentati vojta; dehra tassew ta' dieqa. Dawn ix-xogħlijiet issa jeżistu biss fil-memorji.

Xi 5 snin wara, il-port il-ġdid ta' Hội An bil-mod il-mod reġa' beda jirpilja, għalkemm il-kummerċ qatt ma reġa' kiseb il-prominenza li kellu qabel. Ir-residenti Vjetnamiżi u Ċiniżi bnew kollox mill-ġdid mir-radam u bnew djar ġodda, filwaqt li neħħew it-traċċi tal-kwartier Ġappuniż.

Fis-seklu 19, l-Estwarju ta' Đại djieq, u x-xmara Cổ Cò mtliet depożiti, tant li l-bastimenti l-kbar ma setgħux jirmiġġaw. Il-politiki ta' iżolament tad-dinastija Nguyễn, li rrestrinġew il-kummerċ mal-Punent, komplew iċekknu r-rwol ta' Hội An bħala port internazzjonali. Madankollu, ir-raħal baqa' jkun ċentru kummerċjali lokali, b'toroq ġodda u mwessgħin max-xatt tan-Nofsinhar. Matul il-ħames sena tar-renju ta' Minh Mạng, l-imperatur innota l-prosperità mnaqqsa ta' Hội An iżda rrikonoxxa li baqgħet iktar vibranti mill-irħula Vjetnamiżi l-oħra. Fl-1888, meta Đà Nẵng saret konċessjoni tal-Franċiżi, bosta merkanti Ċiniżi għamlu rilokazzjoni hemmhekk, u dan naqqas l-attività kummerċjali ta' Hội An. Minkejja dan, il-biċċa l-kbira tar-residenzi u tas-swali komunitarji eżistenti ħadu s-sura arkitettonika attwali tagħhom matul dan il-perjodu.

Fil-bidu tas-seklu 20, minkejja li tilfet il-funzjoni tagħha bħala port, Hội An baqgħet iċ-ċentru urban u amministrattiv ta' Quảng Nam. Meta ġiet stabbilita l-Provinċja ta' Quảng Nam-Đà Nẵng fl-1976, Đà Nẵng saret il-belt kapitali provinċjali, u Hội An qabdet it-triq tan-niżla. B'xorti tajba, dan għen biex ir-raħal ma jgħaddix mill-urbanizzazzjoni rapida tal-Vjetnam tas-seklu 20.

Bejn l-1907 u l-1915, it-tramm tal-Îlot de l’Observatoire opera minn Đà Nẵng. Meta Đà Nẵng saret iċ-ċentru kummerċjali ġdid, u kien hemm diffikultajiet ta' manutenzjoni, it-tramm ma baqax jopera.

F'Mejju 1945, grupp ta' 11-il persuna tal-moviment tar-reżistenza, inkluż il-kompożitur La Hoi, ġew ġustizzjati mill-armata imperjali Ġappuniża. F'Awwissu, Hoi An sar wieħed mill-ewwel irħula li ħataf il-poter.

L-istoriċi lokali jsostnu wkoll li Hội An tilef l-istatus tiegħu bħala port kummerċjali minħabba d-depożiti li nġemgħu fil-bokka tax-xmara. Ir-riżultat kien li r-raħal ta' Hội An baqa' kważi kif kien u ma ġiex affettwat mill-bidliet li għadda minnhom il-Vjetnam matul il-200 sena ta' wara.

Matul is-snin 90 tas-seklu 20 saru sforzi biex ir-raħal jerġa' jingħata l-ħajja, bis-saħħa ta' arkitett u konservazzjonist Pollakk minn Lublin u tal-edukatur kulturali influwenti Kazimierz Kwiatkowski, li finalment reġgħu wasslu lil Hội An fuq ix-xena dinjija. Fil-belt hemm statwa tal-arkitett Pollakk bħala simbolu tar-relazzjoni bejn il-Polonja u l-Vjetnam, li jikkondividu bosta xebħ storiku minkejja d-distanza bejniethom.

Illum il-ġurnata, ir-raħal huwa destinazzjoni turistika minħabba l-istorja, l-arkitettura tradizzjonali u l-artiġjanat tiegħu, bħat-tessuti u l-bċejjeċ taċ-ċeramika. Bosta bars, lukandi u resorts inbnew kemm f'Hội An kif ukoll fil-madwar. Il-bokka tal-port għadha tintuża mid-dgħajjes għas-sajd u għat-turiżmu.

Temp

Hoi An għandha żewġ staġuni prinċipali matul is-sena: l-istaġun tax-xita u l-istaġun tan-nixfa, b'temperatura medja sħuna ta' 29 °C matul is-sena kollha. L-iżjed perjodu sħun ikun minn Ġunju sa Awwissu meta l-ogħla temperatura tista' tlaħħaq it-38 °C binhar. Novembru sa Jannar ikunu l-iktar xhur kesħin, b'temperatura medja ta' 20 °C. L-istaġun tax-xita jdum minn Settembru sa Jannar b'xita qliel li tista' tikkawża għargħar u taffettwa t-turiżmu. L-istaġun tan-nixfa tal-belt ikun bejn Frar u Mejju, meta t-temp ikun miti ħafna, b'temperatura moderata u inqas umdità.

Wirt u turiżmu

Fl-1999 iċ-ċentru storiku tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala eżempju ppreservat sew ta' port kummerċjali tax-Xlokk tal-Asja tas-sekli 15-19, b'binjiet li fihom taħlita ta' influwenzi lokali u barranin. Skont ir-Rapport ta' Impatt tal-UNESCO tal-2008 dwar Hội An, jeżistu sfidi biex il-partijiet ikkonċernati jkunu jistgħu jipproteġu l-wirt mit-turiżmu.

Minħabba l-għadd akbar ta' turisti li jżuru Hoi An, hemm varjetà ta' attivitajiet li jippermettu lill-viżitaturi joħorġu miċ-ċentru storiku u jesploraw ir-raħal bil-mutur, bir-rota, bil-kenura jew bid-dgħajjes motorizzati. Ix-xmara Thu Bon għadha essenzjali għar-reġjun iktar minn 500 sena wara l-ewwel navigazzjoni ta' António de Faria u għadha forma essenzjali ta' produzzjoni tal-ikel u ta' trasport. Il-mawriet bil-kenura u bid-dgħajjes motorizzati kulma jmur qed isiru popolari fost it-turisti.

Din il-belt portwali storika toffri gastronomija reġjonali distintiva, b'taħlita ta' sekli sħaħ ta' influwenzi kulturali mil-Lvant u mix-Xlokk tal-Asja. Hoi An tospita għadd ta' klassijiet tat-tisjir fejn it-turisti jistgħu jitgħallmu kif jippreparaw il-Cao lầu, li hija speċjalità tal-belt bil-laħam tal-majjal pikkanti.

Ir-relitt mgħerreq ta' Hoi An tal-aħħar tas-seklu 15 jew tal-bidu tas-seklu 16 ġie skopert qrib il-Gżejjer Cham, 'il barra mill-kosta tal-belt fis-snin 90 tas-seklu 20. Bejn l-1996 u l-1999, kważi 300,000 artefatt ġew irkuprati mit-timijiet tal-iskavi li kienu jinkludu l-Korporazzjoni Nazzjonali Vjetnamiża tal-Irkupru tar-Relitti u d-Diviżjoni tar-Riċerka Arkeoloġika Marina tal-Università ta' Oxford.

Attrazzjoni oħra hija l-Festival tal-Lanterni fil-Qamar Kwinta ta' Hoi An li jsir kull meta jkun hemm qamar kwinta. Iċ-ċelebrazzjonijiet jonoraw lill-antenati. In-nies jiskambjaw fjuri, lanterni, xemgħat u frott għall-prosperità u għal xorti tajba.

L-Ispettaklu tal-Memorji ta' Hoi An, li jsir fil-Park Tematiku Impressjonistiku ta' Hoi An, huwa spettaklu teatrali fil-beraħ fuq skala kbira li juri l-istorja ta' 400 sena tal-belt. L-ispettaklu jinkludi iktar minn 500 artist fuq palk ta' 25,000 metru kwadru, li juru t-trasformazzjoni ta' Hoi An minn villaġġ rurali f'port kummerċjali ewlieni tax-Xlokk tal-Asja.

Fl-2019, Hoi An ġiet elenkata bħala waħda miż-żoni turistiċi kulturali ewlenin tal-Vjetnam, fejn it-tkabbir kbir fit-turiżmu qed "jhedded is-sostenibbiltà". It-turiżmu eċċessiv fl-imgħoddi kkawża ħsara lill-ekosistema taż-Żona Protetta Marina tal-Gżejjer Chàm u ta' Hội An.

Ċentru storiku

Arkitettura

Iċ-ċentru storiku, li jinsab fil-kwartier ta' Minh An, huwa mifrux f'erja ta' 2 kilometri kwadri, b'toroq qosra u jserrpu u b'pjanta b'għamla ta' grilja. Qrib ix-xatt tax-xmara hemm Triq Bạch Đằng, filwaqt li t-toroq Nguyễn Thái Học u Trần Phú jingħaqdu mat-Triq Nguyễn Thị Minh Khai permezz tal-Pont Ġappuniż. It-terren taċ-ċentru storiku jxaqleb kemxejn mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, u b'hekk toroq bħal Nguyễn Huệ, Lê Lợi, Hoàng Văn Thụ u Trần Quý Cáp huma inklinati kemxejn 'il ġewwa. Triq Trần Phú, li storikament kienet it-triq ewlenija mill-Pont Ġappuniż sas-Sala Komunitarja ta' Chaozhou, ġiet imsejħa Rue du Pont Japonnais matul iż-żminijiet kolonjali Franċiżi. Issa wiesgħa madwar 5 metri u bosta djar ma għandhomx terrazzin minħabba l-espansjonijiet tal-aħħar tas-seklu 19 u tal-bidu tas-seklu 20. Triq Nguyễn Thái Học, li nbniet fl-1840 u li iktar 'il quddiem ġiet imsejħa Rue Cantonnais mill-Franċiżi, u Triq Bạch Đằng, li tlestiet fl-1878 u li hija magħrufa bħala t-Triq ta' Xatt ix-Xmara, iffurmaw permezz tas-sedimentazzjoni tax-xmara. Triq Phần Châu Trinh tmiss ma' Triq Trần Phú, b'bosta toroq żgħar li joforqu b'mod perpendikolari.

Triq Trần Phú fiha xogħlijiet arkitettoniċi, inkluż ħames swali komunitarji Ċiniżi: Guangdong, taċ-Ċiniżi, Fujian, Hainan u Chaozhou; kollha kemm huma b'numri postali biż-żewġ. Fir-rokna tat-toroq Trần Phú u Nguyễn Huệ hemm it-Tempju ta' Quan Công, kapulavur tal-arkitettura ta' Minh Hương. Fil-qrib hemm il-Mużew tal-Istorja u tal-Kultura ta' Hội An, oriġinarjament tempju ta' Minh Hương iddedikat lil Guanyin, li jingħaqad mal-Mużew tal-Kultura ta' Sa Huỳnh u mal-Mużew taċ-Ċeramika Artiġjanali f'din it-triq. Lil hinn mill-Pont Ġappuniż, Triq Nguyễn Thị Minh Khai fiha djar tradizzjonali b'bankini tal-brikks ħomor; l-iktar waħda li tispikka fosthom hija d-dar komunali ta' Cẩm Phố. In-naħa tal-Punent ta' Triq Nguyễn Thái Học fiha faċċati bi stil Franċiż, filwaqt li n-naħa tal-Lvant mimlija ħwienet u djar kbar ta' żewġ sulari. Il-Mużew tal-Folklor ta' Hội An f'33 Triq Nguyễn Thái Học, l-ikbar residenza ppreservata, hija twila 57 metru u wiesgħa 9 metri. Din iż-żona spiss tiġi affettwata mill-għargħar matul l-istaġun tax-xita, u b'hekk ir-residenti spiss ikollhom jużaw id-dgħajjes għax-xiri u għall-ikel. Il-kwartier Franċiż fuq in-naħa tal-Lvant jinkludi djar bi stil Ewropew ta' sular f'Triq Phan Bội Châu, li fl-imgħoddi kienu jintużaw bħala dormitorji tal-uffiċċjali ċivili kolonjali.

Arkitettura tradizzjonali

L-iktar binjiet komuni f'Hội An huma ringieli ta' djar ta' sular jew ta' żewġ sulari, dojoq u fondi paripassu mal-klima iebsa tar-reġjun u mal-għargħar frekwenti. Dawn l-istrutturi tal-injam huma magħmulin b'materjali li jifilħu u b'ħitan laterali tal-brikks tipikament ħoxnin 4–8 metri u fondi 10–40 metru/i, skont it-tip ta' triq. Konfigurazzjoni tipika tinkludi daħla, terrazzin, dar prinċipali, anness, kuritur, bitħa, terrazzin ieħor, tliet kmamar fuq wara u ġnien fuq wara. Xi djar jintegraw ambjenti kummerċjali, abitabbli u tal-qima dojoq. Dawn id-disinni jirriflettu l-kultura reġjonali ta' Hội An.

Id-dar prinċipali, maqsuma b'16-il pilastru f'għamla ta' grilja ta' 4×4, tifforma spazju ta' 3×3. Iż-żona ċentrali, kemxejn akbar, tintuża bħala spazju kummerċjali: l-ewwel sezzjoni mid-daħla sal-bitħa, it-tieni għall-ħżin tal-oġġetti wara ħajt diviżorju, u t-tielet għal santwarju jħares 'il ġewwa. Is-santwarji jħarsu 'l ġewwa huma karatteristika prinċipali, għalkemm uħud iħarsu lejn it-triq. L-anness, tipikament binja baxxa ta' żewġ sulari, huwa miftuħ għal fuq it-triq, separat mill-attivitajiet kummerċjali, u jintuża biex jintlaqgħu l-mistednin. Il-kuritur u l-bitħa, xi kultant pavimentati bil-ġebel jew imżejna b'xi vaska u bonsaj, jikkollegaw is-sezzjonijiet tad-dar ma' xulxin, u jadattaw skont il-klima tkunx bix-xita jew bnazzi. In-naħa ta' wara, ikkonfinata b'ħitan tal-injam, tospita l-kċejjen u l-kmamar tal-banju. Is-santwarji, li spiss jinsabu f'żona ċentrali, huma kumpatti biex jevitaw li jxekklu l-attivitajiet kummerċjali u ta' kuljum.

Diversi djar ta' Hội An għandhom bjut doppji, bi bjut separati għad-dar prinċipali, għall-anness u għall-kuritur. Il-madum ta' Hội An, magħmula mit-tafal, huma rqaq, raffi u kwadri (madwar 22 ċentimetru kull naħa), u b'kemxejn ta' kurvatura, u huma rranġati f'ringieli li jalternaw 'il fuq u 'l isfel, u mwaħħlin bit-tkaħħil b'mod li jirkbu fuq xulxin. Il-bjut forfċi, xi kultant bi ġnub elevati, jikkontribwixxu biex jagħtu l-uniċità arkitettonika lir-raħal.

Tipi ta' djar tradizzjonali
Tip	Post	Perjodu
Djar tal-injam ta' sular	Triq Trần Phú u Triq Lê Lợi	Is-sekli 18–19
Djar ta' żewġ sulari bit-terrazzini	Triq Trần Phú u Triq Nguyễn Thị Minh Khai	L-aħħar tas-seklu 19–il-bidu tas-seklu 20
Djar tal-injam ta' żewġ sulari bil-gallariji	Triq Nguyễn Thái Học u Triq Nguyễn Thị Minh Khai	L-aħħar tas-seklu 19–il-bidu tas-seklu 20
Djar tal-brikks ta' żewġ sulari	Triq Nguyễn Thái Học u Triq Trần Phú	L-aħħar tas-seklu 19–il-bidu tas-seklu 20
Djar ta' żewġ sulari bi stil Franċiż	Triq Nguyễn Thái Học	Il-bidu tas-seklu 20

Attrazzjonijiet arkitettoniċi

Minkejja l-bosta binjiet li jmorru lura għall-perjodu kolonjali, Hội An għadha tippreserva attrazzjonijiet li jirriflettu l-aqwa żmien storiku u d-deklin storiku tal-belt. Mis-seklu 16 sal-bidu tas-seklu 18, il-binjiet intużaw għal skopijiet prattiċi bħal baċiri, bjar, tempji, pontijiet, oqbra, santwarji u ħwienet. Mis-seklu 18, mad-deklin tal-port, l-istrutturi bħat-tempji tal-Konfuċjaniżmu, is-siti kulturali, id-djar komunali, il-knejjes u s-swali komunitarji saru prevalenti, u b'hekk joħorġu fid-dieher it-trasformazzjoni tar-raħal. L-influwenzi kolonjali Franċiżi li ġew introdotti wasslu għal taħlit ta' stili arkitettoniċi u għall-armonizzazzjoni mal-ispazji urbani. F'Diċembru 2000, iċ-ċentru storiku ta' Hội An kien jinkludi 1,360 komponent: 1,068 dar tal-qedem, 11-il bir, 38 santwarju, 19-il pagoda, 43 tempju, 23 paviljun tad-divinitajiet tal-belt, 44 qabar speċjali u pont wieħed.

Tempji

Hội An fl-imgħoddi kienet ċentru bikri tal-Buddiżmu f'Đàng Trong, u primarjament kienet tospita t-tempji Buddisti Hinayana. Bosta tempji jmorru lura għal żminijiet tal-qedem, iżda minħabba l-bidliet u r-rinnovazzjonijiet kontinwi, il-biċċa l-kbira tal-istrutturi oriġinali għebu. L-iżjed tempju bikri magħruf, it-Tempju ta' Chúc Thánh, li jinsab madwar 2 kilometri fit-Tramuntana taċ-ċentru storiku tar-raħal, jingħad li jmur lura għall-1454. Dan jippreserva bosta relikwi, statwi u kitbiet imnaqqxin relatati mal-introduzzjoni u mal-iżvilupp tal-Buddiżmu f'Nội Đường. Fis-subborgi taċ-ċentru storiku, hemm diversi tempji relattivament iktar ġodda, bħal dawk ta' Phước Lâm, Vạn Đức, Kim Bồng u Viên Giác. Fil-bidu tas-seklu 20 ġew stabbiliti bosta tempji ġodda, u l-iktar wieħed notevoli kien it-Tempju ta' Long Tuyền, li nbena fl-1909. Lil hinn minn dawk li nbnew tul in-nixxigħat antiki 'l bogħod mill-villaġġi, Hội An fiha wkoll tempji tal-villaġġi qrib l-insedjamenti, li jiffurmaw parti integrali tal-komunità. Dan jirrifletti kemm il-patrijiet kellhom rabta mad-dinja lajka u jindika l-istituzzjonijiet kulturali komunitarji b'saħħithom tas-soċjetà ta' Minh Hương hawnhekk. Il-Mużew tal-Istorja u tal-Kultura ta' Hội An, li jinsab fiċ-ċentru storiku, oriġinarjament kien tempju tas-seklu 17 li kien iddedikat lil Guanyin, u kien inbena mill-Vjetnamiżi u mir-residenti ta' Minh Hương.

It-tempji ta' Hội An primarjament jagħtu ġieħ lill-pijunieri li stabbilew il-belt, is-soċjetà u l-komunità ta' Minh Hương. Dawn it-tempji, li tipikament jinsabu fil-villaġġi, għandhom disinn sempliċi b'daħla unika u bi tliet kompartimenti. Inbnew bil-brikks reżistenti għan-nirien u ġew imsaqqfa bi bjut bil-madum bl-istil yin-yang, u fihom santwarju ċentrali. L-iżjed wieħed rappreżentattiv huwa t-Tempju ta' Quan Công, magħruf ukoll bħala t-Tempju ta' Ông, li jinsab f'24 Triq Trần Phú fil-qalba taċ-ċentru storiku. It-tempju nbena fl-1653 mir-residenti Vjetnamiżi u mir-residenti ta' Minh Hương biex iqimu lil Guan Yu, il-"Paragun tal-Lealtà", u dan żamm id-dehra oriġinali tiegħu minkejja d-diversi rinnovazzjonijiet. It-Tempju ta' Quan Công jikkonsisti minn diversi binjiet bi bjut bil-madum igglejżjat aħdar, maqsuma fi tliet sezzjonijiet: is-sala ta' quddiem, il-bitħa u s-sala prinċipali. Is-sala ta' quddiem tispikka minħabba ż-żebgħa ħamra, it-tiżjin mirqum u l-bejt sod bil-madum, u fiha żewġ bibien kbar imżejna b'tinqix ta' dragun blu jserrep qalb is-sħab. Biswit il-ħitan hemm qanpiena tal-bronż tiżen nofs tunnellata u tanbur kbir, mogħtija bħala donazzjoni mill-Imperatur Bảo Đại, immuntati fuq qafas tal-injam. Il-bitħa, imżejna b'ġonna bil-blat, toħloq atmosfera mdawla u arjuża, b'żewġ swali addizzjonali fuq kull naħa. Tavla tal-ġebel fi ħdan il-ħajt tal-Lvant tirreġistra l-ewwel rinnovazzjoni li saret lit-tempju fl-1753. Is-sala prinċipali, jew is-sala ta' wara, hija ddedikata għall-qima, u tospita statwa ta' Guan Yu li fiha kważi 3 metri, li jidher b'wiċċ aħmar, għajnejn ta' feniċi, daqna twila, u mlibbes b'ilbies aħdar u riekeb żiemel abjad. Fuq kull naħa hemm statwi bilwieqfa tas-sħab fdati tiegħu, Guan Ping u Zhou Cang. Storikament, it-Tempju ta' Quan Công intuża bħala ċentru reliġjuż għall-merkanti ta' Hội An, u l-qdusija ta' Guan Yu rawmet fiduċja fil-ftehimiet kummerċjali. Illum il-ġurnata, it-tempju jospita festivals vibranti fit-13 u fl-14-il qamar kwinta tal-ewwel u tas-sitt xahar lunari, magħrufa bħala l-"Festivals tat-Tempju ta' Ông", li jattiraw bosta devoti u viżitaturi.

Santwarji anċestrali

Bħal f'bosta partijiet mill-Vjetnam, kull klan f'Hội An għandu post fejn jagħti ġieħ lill-antenati tiegħu, magħruf bħala santwarju tal-klans jew tempji anċestrali. Dawn l-istrutturi distintivi ġew stabbiliti mill-klans tal-villaġġi prominenti meta ġie stabbilit ir-raħal ta' Hội An u għaddew minn ġenerazzjoni għall-oħra għall-qima tal-antenati. Familji Ċiniżi iżgħar spiss jikkonvertu r-residenzi tal-anzjani tagħhom f'santwarji, u d-dixxendenti tagħhom ikunu responsabbli għall-għoti tal-offerti u għall-manutenzjoni meħtieġa. Il-biċċa l-kbira tas-santwarji huma kkonċentrati fi Triq Phan Châu Trinh u fi Triq Lê Lợi, u hemm xi wħud sparpaljati wara d-djar ta' Triq Nguyễn Thị Minh Khai jew ta' Triq Trần Phú. Is-santwarji tal-immigranti Ċiniżi jmorrru lura għall-bidu tas-seklu 17, u ftit biss inbnew wara s-seklu 18. Għad-differenza tal-kontropartijiet rurali tagħhom, is-santwarji ta' Hội An tipikament għandhom stil arkitettoniku urban. Dawn is-santwarji nbnew bħala postijiet għall-qima tal-antenati, b'għamla qisha ta' ġnien b'konfigurazzjonijiet rigorużi, u jinkorporaw ġonna, xatbiet, ċnut u binjiet awżiljarji. Ħafna minnhom huma grandjużi u mżejna sew, bħas-Santwarju tal-Klan ta' Trần, is-Santwarju tal-Klan ta' Trương, is-Santwarju tal-Klan ta' Nguyễn, u s-Santwarju Anċestrali ta' Minh Hương.

Is-Santwarju tal-Klan ta' Trần, li nbena fil-bidu tas-seklu 19, jinsab f'21 Triq Lê Lợi f'Hội An. Bħas-santwarji tal-klans l-oħra fir-reġjun, dan jinsab fi ħdan bitħa ta' 1,500 metru kwadru, imdawra b'ħitan għoljin u mżejna bi ġnien fuq quddiem, bil-bonsaj, bil-fjuri u bis-siġar tal-frott. L-arkitettura tas-santwarju tħallat influwenzi Ċiniżi, Ġappuniżi u Vjetnamiżi. Is-santwarji kienu jinbnew b'injam prezzjuż, b'żewġ daħliet u bi tliet kompartimenti, u kienu jiġu msaqqfa b'bejt skuntrat miksi bil-madum bi stil yin-yang. Fuq ġewwa s-santwarju kien ikun maqsum f'żewġ sezzjonijiet prinċipali: iż-żona primarja ddedikata għall-qima tal-antenati, u spazju sekondarju għar-residenza tal-kap tal-klan u għall-akkomodazzjonijiet tal-mistednin. Iż-żona tal-qima fiha tliet bibien — wieħed fuq ix-xellug għall-irġiel, wieħed fuq il-lemin għan-nisa, u bieb ċentrali rriżervat għall-anzjani matul okkażjonijiet sinifikanti. Quddiem it-tavli tal-antenati, kien ikun hemm kaxxi tal-injam b'relikwi u b'rekords ġenealoġiċi tal-Klan ta' Trần, irranġati skont l-arblu tar-razza tal-familja. Matul il-festivals jew il-jiem ta' kommemorazzjoni tal-antenati, il-kap tal-klan jiftaħ dawn il-kaxxi biex jagħti ġieħ lid-deċeduti. Wara s-santwarju hemm iċ-ċimiterju tal-klan, imħawwel b'siġar tal-frott eżotiku b'għamla ta' stilla bħala simbolu tal-kunċett tar-"ritorn lejn l-għeruq".

Swali komunitarji

Karatteristika unika tal-immigranti Ċiniżi hija t-tradizzjoni li jistabbilixxu swali komunitarji fir-residenzi tagħhom barra miċ-Ċina, abbażi ta' oriġini reġjonali kondiviżi, sabiex jipprovdu spazji għall-attivitajiet komunali u għall-prattiki kulturali. F'Hội An għad fadal ħames swali komunitarji, u kull waħda tikkorrispondi għal grupp distint ta' immigranti: Fujian, Ċiniżi (ġenerali), Chaozhou, Hainan u Guangdong. Dawn is-swali fuq skala kbira jinsabu tul l-assi ta' Triq Trần Phú, faċċata tax-xmara Thu Bồn. Id-disinn tradizzjonali tagħhom jinkludi daħla prinċipali, bitħa mżejna bil-bonsaj u bil-ġonna tal-blat, tempji laterali, sala ċerimonjali u s-sala prinċipali grandjuża — l-ikbar struttura — b'tinqix elaborat fl-injam, laker tad-deheb u bjut bil-madum u figurini taċ-ċeramika miżbugħin. Minkejja d-diversi rinnovazzjonijiet, l-oqfsa tal-injam għad għandhom bosta elementi oriġinali. Apparti li jrawmu rabtiet mar-raħal, dawn is-swali jaqdu funzjoni reliġjuża vitali, u d-divinitajiet jiġu meqjuma skont id-drawwiet u t-tradizzjonijiet ta' art twelid kull grupp.

Fost il-ħames swali komunitarji ta' Hội An, is-Sala Komunitarja ta' Fujian, li tinsab f'46 Triq Trần Phú, hija l-ikbar waħda. Oriġinarjament kienet tempju Buddist bis-saqaf skuntrat li nbena mill-Vjetnamiżi lokali fl-1697; imbagħad ma baqgħetx tintuża minħabba nuqqas ta' manutenzjoni. Il-merkanti ta' Fujian xtrawh fl-1759, u wara diversi rinnovazzjonijiet, ittrasformawh f'sala komunitarja sal-1792. Il-binja għandha konfigurazzjoni ta' "三" (l-għamla ta' trident), u hija estiża minn Triq Trần Phú sa Triq Phan Châu Trinh. Hija magħmula minn daħla prinċipali (tam quan), bitħa fuq quddiem, binjiet tas-sezzjonijiet tal-Lvant u tal-Punent, sala prinċipali, bitħa fuq wara, u sala ta' wara. Id-daħla attwali ġiet rikostruwita matul rinnovazzjoni ewlenija fil-bidu tas-snin 70 tas-seklu 20. Id-daħla tispikka, b'seba' bjut miksijin bil-madum igglejżjat aħdar, irranġati b'mod simetriku. Plakka bajda b'kitbiet bl-aħmar li jfissru t-"Tempju ta' Kim Sơn" hija mdendla taħt il-bejt ta' fuq nett, filwaqt li hemm tavla blu tal-ġebel b'kitba bl-aħmar li tfisser "Sala Komunitarja ta' Fujian", li hija ppożizzjonata taħt il-bejt t'isfel nett. Il-ħitan fuq kull naħa tad-daħla jisseparaw il-bitħa intern u l-bitħa esterna. Is-sala prinċipali hija mżejna b'pilastri ħomor u b'urni tal-injam li jfaħħru l-Omm tal-Ġenna (Mazu), u fiha statwa ta' Avalokiteśvara b'poża tal-meditazzjoni. Quddiem l-istatwa ta' Guanyin hemm inċensarju kbir, u biswitha hemm l-istatwi tal-gwardjani ta' Mazu, Qianli Yan (l-Għajn tal-Elf Mil) u Shunfeng Er (il-Widna li Ssegwi r-Riħ). Meta wieħed jaqsam tul il-bitħa ta' wara, jasal fis-sala ta' wara, fejn is-santwarju ċentrali jagħti ġieħ lis-sitt ġenerali tad-dinastija Ming minn Fujian, b'artali fuq ix-xellug għal Zhusheng Niangniang (id-Divinità Femminili tat-Twelid) u t-Tnax-il Qabla, u fuq il-lemin għad-Divinità tal-Ġid. Barra minn hekk, is-sala ta' wara tfakkar lid-donaturi li ffinanzjaw il-kostruzzjoni tas-sala komunitarja u tat-Tempju ta' Kim Sơn. Kull sena fit-23 jum tat-tielet xahar lunari, il-komunità Ċiniża torganizza festival għal Mazu, li jinkludi ż-żfin tal-iljun, logħob bin-nar, qari tax-xorti, talb u ritwali oħra, u dan jattira l-folol minn Hội An u lil hinn.

Swali komunitarji f'Hội An
Isem	Isem Vjetnamiż	Indirizz	Komunità	Stabbiliment
Ta' Fujian	Chùa Kim An	46, Triq Trần Phú	Fujian	1792
taċ-Ċiniżi (Yangshang)	Chùa Ngũ Bang	64, Triq Trần Phú	Ħames Reġjuni	1741
Ta' Chaozhou	Chùa Ông Bổn	92, Triq Nguyễn Duy Hiệu	Chaozhou	1845
Ta' Hainan	Chùa Hải Nam	10, Triq Trần Phú	Hainan	1875
Ta' Guangdong	Chùa Quảng Triệu	176, Triq Trần Phú	Guangdong	1885

Pont Ġappuniż

L-uniku pont antik li għadu jeżisti, il-Pont Ġappuniż (bil-Vjetnamiż: Chùa Cầu), jaqsam minn naħa għall-oħra ta' fergħa żgħira tax-xmara Thu Bồn, u jikkollega Triq Trần Phú ma' Triq Nguyễn Thị Minh Khai. Huwa twil madwar 18-il metru u jingħad li jmur lura għall-1593, għalkemm ma hemmx evidenza konklużiva dwar dan. Jissemma bħala l-"Pont ta' Hội An" fix-xogħol tal-1630 Thiên Nam Tứ Chí Lộ Đồ Sách u bħala l-"Pont Ġappuniż" fil-Kronaki tas-Safar ta' Đại Nam tal-1695. Ġie rinnovat fis-sekli 18 u 19, u l-forma attwali tiegħu fiha tiżjin bl-enamel li huwa tipiku tal-arkitettura tad-dinastija Nguyễn.

Il-Pont Ġappuniż għandu stil arkitettoniku distintiv, bi struttura ta' dar fin-naħa ta' fuq u pont fin-naħa t'isfel, disinn li kien komuni fil-pajjiżi Asjatiċi tropikali. Minkejja ismu, id-diversi rinnovazzjonijiet li sarulu ma tantx ħallew traċċi ta' elementi arkitettoniċi Ġappuniżi. Id-dehra tal-pont tispikka bis-saħħa tal-bejt tal-injam tiegħu ġej għat-tond u mirfud minn pilastri tal-ġebel u ħnejjiet. L-art pavimentata tal-pont, b'għamla ta' qawsalla, fiha fallakki tal-injam u pjattaformi tal-injam żgħar mal-ġnub, li oriġinarjament kienu jintużaw għall-wiri tal-oġġetti. Fin-naħa ta' fuq tal-fluss tal-ilma, inbena tempju żgħir iddedikat lil Xuân Vũ Đế (l-Alla tat-Tramuntana) madwar nofs seklu wara li tlesta l-pont. Il-pont u t-tempju huma sseparati b'ħajt tal-injam u b'bieb b'tieqa fuq u panewijiet isfel, li joħolqu spazju relattivament indipendenti. Fuq id-daħla tat-tempju hemm plakka ħamra bil-kliem "Lai Viễn Kiều" (Pont għall-Mistednin mill-Bogħod), li nkitbu minn Nguyễn Phúc Chu fl-1719. Kull tarf tal-pont huwa mżejjen bi statwi ta' annimali: xadini fuq naħa u klieb fuq in-naħa l-oħra. Kull statwa hija mnaqqxa mill-injam tal-jackfruit u huma akkumpanjati minn reċipjent tal-inċens fuq quddiem. Skont leġġenda, pixxigatt ġgantesk, b'rasu fil-Ġappun, b'denbu fl-Oċean Indjan, u b'ġismu fil-Vjetnam, jikkawża t-terremoti, id-diżastri naturali u l-għargħar meta jiġi disturbat. Jingħad li l-Ġappuniżi bnew il-pont b'divinitajiet b'għamla ta' xadini u ta' klieb biex jegħlbu dan il-mostru. Ipoteżi oħra tissuġġerixxi li l-istatwi tax-xadini u tal-klieb jissimbolizzaw il-perjodu tal-kostruzzjoni, li beda fis-Sena tax-Xadina u ntemm fis-Sena tal-Kelb. Dan il-pont żgħir sar simbolu ikoniku ta' Hội An.

Mużewijiet

Il-belt għandha erba' mużewijiet li jenfasizzaw l-istorja tar-reġjun. Dawn il-mużewijiet huma ġestiti miċ-Ċentru ta' Hoi An għall-Ġestjoni u għall-Preservazzjoni tal-Wirt Kulturali. Wieħed jista' jidħol fil-mużew jekk ikollu biljett tad-dħul ta' Hoi An.

Il-Mużew tal-Istorja u tal-Kultura, f'13 Triq Nguyen Hue, oriġinarjament kien pagoda, li nbniet fis-seklu 17 miċ-ċittadini ta' Minh Huong biex jagħtu ġieħ lil Guanyin, u jinsab biswit it-Tempju ta' Guan Yu. Fih relikwi oriġinali miż-żminijiet Sa Huynh, Champa, Dai Viet u Dai Nam, u b'hekk jirrappreżenta l-istorja tal-abitanti ta' Hoi An mill-iktar insedjaturi bikrin saż-żminijiet kolonjali taħt il-Franċiżi.

Il-Mużew tal-Folklor ta' Hoi An, f'33 Triq Nguyen Thai Hoc, infetaħ fl-2005 u huwa l-ikbar binja tal-injam ta' żewġ sulari fiċ-ċentru storiku. Huwa twil 57 metru u wiesa' 9 metri, b'faċċati fi Triq Nguyen Thai Hoc u fi Triq Bach Dang. Fit-tieni sular hemm 490 artefatt, organizzati f'erba' oqsma: l-arti folkloristika plastika, l-arti folkloristika tal-ispettakli, l-okkupazzjonijiet tradizzjonali u artefatti relatati mal-ħajja ta' kuljum tar-residenti ta' Hoi An.

Il-Mużew taċ-Ċeramika Artiġjanali jinsab f'80 Triq Tran Phu u ġie stabbilit fl-1995, f'binja tal-injam irrestawrata li oriġinarjament inbniet għall-ħabta tal-1858. L-oġġetti li oriġinaw mill-Persja, miċ-Ċina, mit-Tajlandja, mill-Indja u minn pajjiżi oħra huma prova tal-importanza ta' Hội An bħala port kummerċjali ewlieni fix-Xlokk tal-Asja.

Il-Mużew tal-Kultura ta' Sa Huỳnh jinsab f'149 Triq Tran Phu. Dan il-mużew ġie stabbilit fl-1994 u fih kollezzjoni ta' iktar minn 200 artefatt mill-kultura ta' Sa Huỳnh, li x'aktarx li kienu l-insedjaturi oriġinali ta' Hội An iktar minn 2,000 sena ilu. Dan il-mużew jitqies li fih l-iżjed kollezzjoni mhux tas-soltu ta' artefatti tal-kultura ta' Sa Huỳnh fil-Vjetnam.

Il-Mużew tal-Wirt u l-Gallerija tal-Arti Prezzjuża jinsabu f'26 Triq Phan Boi Chau. Dawn jinkludu spazju ta' 500 metru kwadru ta' ritratti u ta' artefatti.

Il-Mużew ta' Hội An huwa mużew tal-istorja li jinsab f'10B Triq Trần Hưng Đạo.

Trasport

L-eqreb ajruporti għal Hội An huma l-Ajruport Internazzjonali ta' Da Nang li huwa 'l bogħod 28 kilometru, jiġifieri madwar 40 minuta bil-karozza, u l-Ajruport Internazzjonali ta' Chu Lai li huwa 73 kilometru 'l bogħod, jiġifieri madwar siegħa u nofs bil-karozza. Mezzi ta' trasport oħra jinkludu s-servizzi regolari tal-karozzi tal-linja minn u lejn Hội An.

Gastronomija

Għal sekli sħaħ, il-pożizzjoni ta' Hội An f'salib it-toroq tal-ilmijiet navigabbli u r-rwol tagħha bħala ċentru ta' skambju ekonomiku u kulturali rawwmu tradizzjoni gastronomika b'diversità ta' influwenzi, fosthom mill-kulturi Vjetnamiżi, Ċiniżi, Ġappuniżi u tal-Punent. Għalkemm ir-reġjun ma fihx il-witgħat vasti tad-Delti tax-xmara Mekong jew tax-Xmara l-Ħamra, l-għaram fertili fix-xatt tax-xmara u l-artijiet alluvjali dojoq isawru l-istili tal-ħajja u d-drawwiet lokali, inkluż il-prattiki gastronomiċi. Il-frott tal-baħar jiddomina d-dieta ta' kuljum ta' Hội An, u spiss il-ħut u prodotti oħra tal-baħar jinbiegħu d-doppju ta' laħam ieħor fis-swieq lokali. Il-ħut tant huwa integrali li s-swieq spiss jissejħu bħala s-"swieq tal-ħut". Il-komunità Ċiniża ta' Hội An għadha tippreserva d-drawwiet u l-prattiċi gastronomiċi tradizzjonali. Matul il-festivals u t-tiġijiet, iċ-Ċiniżi jħejju speċjalitajiet bħat-tarja moqlija ta' Fujian, ir-ross moqli ta' Yangzhou, u t-"tiġieġ tal-flus", li jservu bħala opportunitajiet biex jissaħħu r-rabtiet komunitarji. Iċ-Ċiniżi arrikkew b'mod sinifikanti x-xena gastronomika ta' Hội An, u kkontribwew għall-ħolqien ta' bosta platti lokali uniċi.

Skont is-CNN, Hoi An hija l-"belt kapitali tal-Vjetnam għall-banh mi". Il-banh mi huwa tip ta' ħobż Vjetnamiż li jikkonsisti minn baguette, pâté, laħam u ħxejjex aromatiċi friski.

Il-com ga (ross bit-tiġieġ) huwa platt tipiku. Huwa magħmul bir-ross fragranti msajjar fil-brodu, bit-tiġieġ imsajjar fil-brodu jew maqtugħ biċċiet, flimkien maż-żejt tal-basal żgħir, basal żenguli moqli u zalza qawwija tal-ħut. Spiss tisserva mas-soppa jew mal-pikles.

Il-cao lầu huwa platt tipiku tal-belt, li jikkonsisti mit-tarja tar-ross, laħam, ħxejjex, nebbieta tal-fażola u ħxejjex aromatiċi, u spiss jisserva flimkien ma' daqsxejn ta' brodu magħmul mill-brodu tal-laħam tal-majjal u l-mudullun, li jixbah ħafna l-udon tal-Ġappun. L-ilma għall-brodu tradizzjonalment jittieħed mill-Bir ta' Ba Le, li huwa maħsub li nbena fis-seklu 10 mill-poplu Cham. Ir-residenti Ċiniżi lokali jsostnu li mhuwiex ikla Ċiniża. Xi riċerkaturi Ġappuniżi jsemmu li hemm xebħ mat-tarja (noodles) mir-reġjun ta' Ise, iżda t-togħma u l-metodi tat-tħejjija jvarjaw b'mod sinifikanti.

Minbarra l-cao lầu, Hội An għandha wkoll ikliet bħall-wontons u l-pulpetti, flimkien ma' varjetà ta' speċjalitajiet rustiċi bħall-pulpetti tar-ross fl-istim, il-muskli, il-pancakes, il-karta tar-ross, u b'mod partikolari t-tarja ta' Quảng (mì Quảng). Kif jagħti x'tifhem l-isem, it-tarja ta' Quảng oriġinat mill-Provinċja ta' Quảng Nam. Bħall-phở u l-bún, din hija magħmula mir-ross iżda dan ikollu lewn, aroma u togħma distinti. It-tħejjija tibda billi r-ross ta' kwalità għolja jiġi mgħaddas fl-ilma biex jitrattab, jintaħan fi dqiq fin, u jiżdied l-alum biex l-għaġina tissoda u tiġi tqarmeċ. L-għaġina tingħaġen f'għamla ta' weraq ċatt, titgħalla, tinkesa bi ftit żejt biex ma teħilx, u tinqata' f'tarja. Il-brodu tipikament isir mill-gambli, mil-laħam tal-majjal jew mit-tiġieġ, għalkemm jista' jintuża l-ħut b'ras ta' serp jew iċ-ċanga, u dan jirriżulta f'togħma ċara, ħelwa u mhux pikkanti. It-tarja ta' Quảng issibha kullimkien f'Hội An, mir-ristoranti urbani għall-bankarelli fit-toroq rurali, b'mod partikolari fil-ħwienet fit-toroq li jbigħu t-tarja.

Il-pulpetti huma tipiċi fiċ-ċentru storiku ta' Hội An, u jikkonsistu f'żewġ tipi ta' speċjalitajiet ibbażati fuq id-dqiq tar-ross: il-bánh bao (il-pulpetti bl-istim) u l-bánh vạc (il-pulpetti mgħollijin). L-ilma tat-tħin irid ikun safi, bla melħ u ħieles mill-alum, u tipikament joriġina mill-Bir antik ta' Bá Lễ. Id-dqiq tar-ross jintaħan kemm-il darba u jitqiegħed f'kontenituri nodfa. Matul it-tħin, il-ħaddiema jħejju l-mili u l-basal moqli. Il-mili jvarja bejn iż-żewġ tipi ta' pulpetti: il-mili ta' bánh bao primarjament isir bil-gambli u l-ħxejjex aromatiċi f'taħlita, filwaqt li l-mili tal-bánh vạc huwa iktar varjat, b'taħlita tal-gambli, tan-nebbieta tal-fażola, tal-faqqiegħ, tan-nebbieta tal-bambù, tal-biċċiet imqattgħin tal-laħam tal-majjal, u tal-basal aħdar. Kollox jiġi moqli u mħallat bil-melħ u biz-zalza tal-ħut. Kull tip isir minn żewġ artiġjani sa erba' artiġjani. Il-"qoxra" tal-bánh bao hija tassew irqiqa, u tixbah il-petali tal-ward abjad, filwaqt li l-bánh vạc huma akbar, b'għamla ta' manku tal-borma. Wara li jsir il-mili, il-pulpetti jitlestew bl-istim għal 10 minuti sa 15-il minuta. It-tnejn jiġu servuti flimkien, u dak li jkun jagħżel skont liema jħobb l-iktar. Il-bánh bao tipikament jitqiegħed ċentralment fuq is-saff ta' fuq u l-bánh vạc jitqiegħed madwaru fil-qiegħ, u jiżdied il-basal moqli u ż-żejt tat-tisjir. Dawn il-pulpetti jiġu servuti flimkien ma' zalza tal-ħut li tibbilanċa t-togħma ħelwa tal-gambli, it-togħma qarsa tal-lumi, u t-togħma pikkanti tal-biċċiet taċ-ċilì isfar.

Ir-ristoranti ta' Hội An mhumiex magħrufa biss għall-gastronomija tagħha iżda anke għall-atmosfera distintiva tagħhom. Bosta ristoranti fiċ-ċentru storiku jkunu mżejna b'pitturi antiki mdawra bi qsari tal-pjanti ornamentali, bil-bonsaj jew bl-oġġetti artiġjanali. Uħud ikun fihom vaski bil-ħut jew ġonna tal-blat, u b'hekk joħolqu ambjent rilassanti u komdu għal min imur jiekol fihom. L-ismijiet tar-ristoranti spiss ikollhom importanza tradizzjonali, li tingħadda minn ġenerazzjoni għall-oħra. Apparti l-ispeċjalitajiet lokali, il-platti u d-drawwiet Franċiżi, Ġappuniżi u tal-Punent ġew ippreservati u żviluppati, u b'hekk jikkontribwixxu għad-diversità tax-xena gastronomika ta' Hội An u għad-domanda tal-gosti varjati tat-turisti.

Speċjalitajiet reġjonali oħra jinklu l-banh bao banh vac, il-hoanh thanh, il-com ga (tiġieġ bir-ross), il-bánh xèo, is-soppa tal-qamħirrum u l-insalata tal-vongoli żgħar. Iz-zalza taċ-ċilì, l-Ớt Tương Triều Phát, jiġi prodott ukoll lokalment.

Kultura

Hội An tispikka għall-istorja u għad-diversità kulturali tagħha. Mill-aħħar tas-seklu 15, l-insedjaturi Vjetnamiżi għexu flimkien mar-residenti Cham, u l-belt bħala port kummerċjali laqgħet diversità ta' kulturi, u rawmet identità kulturali b'bosta saffi espressa permezz tad-drawwiet, tal-letteratura, tal-gastronomija u tal-festivals. Għad-differenza tal-wirt irjali ta' Huế, il-kultura ta' Hội An hija ankrata fil-ħajja ta' kuljum, b'wirt intanġibbli vibranti li jikkomplementa l-attrazzjonijiet fiżiċi tagħha.

Reliġjon

Minbarra li jagħtu ġieħ lill-antenati tagħhom, ir-residenti ta' Hội An jagħtu ġieħ lill-Ħames Divinitajiet (Ngũ Tế), prattika ankrata fit-twemmin lokali li "l-istat għandu r-re tiegħu, u d-dar għandha l-kap tagħha". Dawn il-Ħames Divinitajiet jitqiesu bħala l-gwardjani tad-djar, u huwa maħsub li jirregolaw id-destin tal-familji u jintervjenu fih. Il-Vjetnamiżi tipikament jirrikonoxxuhom bħala d-Divinità tal-Kċina (Táo Thần), id-Divinità tal-Bir (Tỉnh Thần), id-Divinità tal-Bieb (Môn Thần), il-Qaddis Patrun (Bản Mệnh Tiên Sư) u d-Disa' Divinitajiet Femminili tal-Ġenna (Cửu Thiên Huyền Nữ). Madankollu, xi residenti Ċiniżi, jidentifikawhom bħala d-Divinità tal-Kċina (Táo Quân), id-Divinità tal-Bieb (Môn Thần), id-Divinità tal-Familja (Hộ Thần), id-Divinità tal-Bir (Tỉnh Thần) u d-Divinità Ċentrali (Trung Lưu). L-artali għal dawn il-Ħames Divinitajiet ikunu jinsabu solennement fin-nofs tad-djar, fuq il-tavli anċestrali. Fil-prattika, kull divinità jkollha spazju allokat għall-qima fid-djar: id-Divinità tal-Kċina fil-kċina, id-Divinità tal-Bieb fid-daħla, u d-Divinità tal-Bir qrib il-bir. Madankollu, ir-residenti Ċiniżi ma jqimux id-Divinità tal-Kċina fil-kċina iżda fl-artal fil-bitħa, biswit l-artal għall-Uffiċjal tal-Ġenna (Thiên Quan) li jagħti l-barkiet tiegħu.

Ix-xenarju reliġjuż ta' Hội An fih diversità li tinkludi l-Buddiżmu, il-Kattoliċiżmu, il-Protestantiżmu u l-Kaodaiżmu; il-Buddiżmu huwa l-fidi dominanti. Bosta familji, anke dawk li formalment mhumiex reliġjużi, jipprattikaw il-veġetarjaniżmu u jevveneraw il-figuri Buddisti, primarjament lil Avalokiteśvara (id-Divinità Femminili tal-Ħniena) u lil Gautama Buddha, filwaqt li wħud jonoraw ukoll lil Mahasthamaprapta. L-artali Buddisti jitqiegħdu fi spazji solenni u ppurifikati, tipikament elevati fuq l-artali anċestrali. Xi familji jiddedikaw spazju sinifikanti għall-qima Buddista u għall-qari tal-iskritturi.

Karatteristika distintiva oħra tat-twemmin folkloristiku ta' Hội An hija l-qima mifruxa ta' Guan Yu (Quan Công), li għalkemm hija rari fiż-żoni rurali, hija partikolarment prevalenti fl-ambjenti urbani. Fost il-bosta divinitajiet meqjuma f'Hội An, Guan Yu titqies bħala l-iżjed divinità sagra. It-Tempju ta' Quan Công, li jinsab fil-qalba taċ-ċentru storiku, huwa punt fokali ta' din il-fidi, u l-inċens jinħaraq is-sena kollha. Għal ġenerazzjonijiet sħaħ, ir-residenti talbu lil Guan Yu għall-protezzjoni u għall-armonija tal-familji. L-artali spiss ikun fihom statwi jew xbihat ta' Guan Yu biswit il-gwardjani tiegħu, Guan Ping u Zhou Cang.

Fil-wirt kulturali tal-immigranti Ċiniżi, b'mod partikolari fi ħdan is-swali komunitarji, id-divinitajiet meqjuma jvarjaw skont it-tradizzjonijiet ta' kull grupp. Is-Sala Komunitarja ta' Fujian tevvenera lil Mazu (l-Omm tal-Ġenna) u lis-Sitt Ministri Leali ta' Fujian tad-dinastija Ming. Is-Sala Komunitarja ta' Hainan tonora lil 108 merkant minn Hainan li mietu fil-baħar huma u jagħmlu kummerċ fi Vjetnam u ġew divinizzati mid-dinastija Nguyễn bħala Zhao Ying Gong (Gwardjani Protettivi). Is-Sala Komunitarja ta' Chaozhou tqim lill-Ġeneral ta' Ma Yuan, l-Alla tal-Mewġ, meqjum għas-salvataġġ tal-bastimenti tal-merkanti. Forom oħra ta' qima f'Hội An jinkludu l-venerazzjoni tal-ispirti femminili (Bà Cô), lill-figuri erojċi (Ông Mãnh), lill-ispirti anonimi (Vô Danh Vô Vị), lill-ħaġar taliżmaniku (Thờ Đá Bùa) u lil Shi Gandang (Thạch Cảm Đương), id-divinitajiet tal-ħaġar protettiv.

Divertiment

Il-mużika, it-teatru u l-logħob folkloristiku ta' Hội An huma xhieda tal-inġenjożità tar-residenti tal-belt, żviluppati permezz tax-xogħol u ppreservati bħala komponenti vitali tal-ħajja spiritwali lokali. Dawn jinkludu l-hò khoan (il-kant tal-ħaddiema), iċ-chèo chài (il-kant tal-qaddiefa), il-hò kéo neo (il-kant tal-ġbid tal-ankri), il-lý (il-kant liriku folkloristiku), il-vè (il-versi Vjetnamiżi bir-rima), it-tuồng (l-opra klassika), il-bầu nậm (il-kant ċerimonjali tal-qaddiefa), u l-hát bài chòi (il-logħob tal-karti u tal-kant). Hội An għadha tippreserva tradizzjonijiet tad-daqq tal-mużika antika matul it-tiġijiet u l-funerali, kif ukoll l-ispettakli tad-đờn ca tài tử (mużika dilettanteska tan-Nofsinhar) b'artisti rinomati. Il-logħob folkloristiku lokali jinkludi l-logħob tal-karti, id-đánh đỏ (il-logħob tal-azzard bl-istikek ħomor), ir-rima tal-istudjużi, il-poeżija u l-kompetizzjonijiet tal-kalligrafija.

Il-hát bài chòi hija attività rikreattiva sinifikanti fil-Provinċja ta' Quảng Nam u tul il-kosta ċentrali tal-Vjetnam, li ssir fl-14-il lejl ta' kull xahar lunari f'park żgħir f'salib it-toroq tat-Triq Nguyễn Thái Học u tat-Triq Bạch Đằng. Tmienja sa għaxar plejers joqogħdu bilqiegħda f'għorfiet elevati msaqqfa fil-ħuxlief, maqsuma f'żewġ timijiet, b'kantant ewlieni, magħruf bħala l-hiệu ca (li jsejjaħ), ippożizzjonat fuq quddiem jew fiċ-ċentru. Tnejn u tletin karta, magħrufa bħala l-hạ phó bài, jitqassmu b'mod indaqs fost il-plejers, u kull wieħed jirċievi tliet karti bi kliem differenti fuqhom. Dawn il-karti jiġu stampati fuq il-karta tal-bambù bl-użu tat-teknika tal-blokok tal-injam, u jkunu miksija b'saff ta' qxur u ta' karta riġida, u fuq in-naħa ta' wara jkunu ħomor, ħodor jew blu fil-griż. Żewġ karti addizzjonali jkunu rriżervati. Dak li jsejjaħ ikollu mazz karti separati maħżun f'tubu tal-bambù mdendel minn siġra, u jieħu karti mingħajr ma jarahom u jkanta vers għal kull waħda biex il-plejers jippruvaw jaqtgħu x'fihom il-karti. Meta l-karta tal-plejers taqbel ma' dik ta' dak li jsejjaħ, jagħtu daqqa fuq ħuta tal-injam, u "suldat" jibdel il-karta ma' bandiera. L-ewwel plejer li jirnexxilu jikseb tliet bnadar jgħajjat "Tới!" (Irnexxieli!), u jtemm il-logħba. Dak li jsejjaħ huwa l-fulkru tal-logħba, u jrid ikollu ħakma tajba tal-kant folkloristiku u l-ħila li jimprovizza l-versi poetiċi b'rabta mal-kontenut tal-karti, biex jiżgura li l-logħba tibqa' tagħmel sens u tibqa' imprevedibbli. Din it-taħlita ta' spettakli u ta' spontanjetà hija l-iktar ħaġa primarja li tispikka fil-hát bài chòi.

Il-hát bả trạo hija forma ta' kant folkloristiku ċerimonjali u jaqdi rwol sinifikanti fil-ħajja spiritwali u emozzjonali tar-residenti ta' Hội An. L-istruttura tal-ispettakli tagħha tirrakkonta l-vjaġġ ta' dgħajsa mit-tluq sat-trakkar sikur, li jlaqqa' flimkien l-istil narrattiv tal-opra tuồng, forma teatrali maħbuba fil-Provinċja ta' Quảng Nam. Apparti l-turija artistika tal-qdif, il-bầu nậm jinkludi varjetà rikka ta' tekniki tal-kant, inkluż metodi standard bħall-kant u s-sejħiet, kif ukoll stili folkloristiċi bħall-hò khoan, il-lý, is-sefsif u l-kant b'piċċ għoli. It-talent tal-artisti tal-ispettakli jpaxxi lill-udjenzi. Matul il-Festival tad-Divinità tal-Balieni (Lễ Hội Cá Ông), is-sajjieda jkantaw il-bầu nậm biex jesprimu reverenza u luttu għall-"Ngọc Lân Nam Hải", u t-twemmin hu li d-divinità ssalva lill-baħħara fil-bżonn, filwaqt li jitolbu għal baħar kalm u għal traġitti sikuri. Ir-residenti kostali jipprattikaw il-bầu nậm ukoll fil-funerali, biex ifakkru d-destini traġiċi u jonoraw il-virtuwijiet tal-mejtin.

Sit ta' Wirt Dinji

Iċ-ċentru storiku ta' Hội An ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.^[1]

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (v) "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".^[1]

Festivals

Hội An għadha tippreserva bosta festivals tradizzjonali, li jħaddnu r-reverenza għad-divinitajiet tal-belt, il-kommemorazzjoni tal-antenati, il-venerazzjoni tal-qaddisin u l-osservanzi reliġjużi. Fost l-iżjed rappreżentattivi huwa l-Festival tal-Paviljun tad-Divinità tal-Belt li jsir fil-villaġġi suburbani. Tipikament, kull villaġġ għandu paviljun iddedikat lid-Divinità tal-Belt u l-pijunieri lokali. Fil-bidu ta' kull rebbiegħa, il-villaġġi jorganizzaw dan il-festival biex jonoraw lid-Divinità tal-Belt tagħhom u jfakkru lill-antenati tagħhom. L-avveniment normalment jiġi mmexxi mill-anzjani tal-villaġġi, li bħala tħejjija jiffurmaw kumitat tal-festival. Iċ-ċittadini tal-villaġġi b'mod kollettiv jikkontribwixxu fondi u jipparteċipaw fit-tindif, u jżejnu l-paviljun u t-tempji. Il-festival idum jumejn: l-ewwel jum jimmarka l-ftuħ, filwaqt li t-tieni jum ikun il-jum ċerimonjali formali.

Fil-15-il jum tal-ewwel u tas-seba' xhur lunari, ir-residenti ta' Hội An jorganizzaw il-Festivals tad-Dgħajjes tad-Draguni fil-paviljuni tad-divinitajiet rurali tal-belt. Dawn id-dati jaħbtu mat-tranżizzjoni bejn l-istaġuni tax-xita u tan-nixfa, perjodu li spiss ikun marbut mal-epidemiji. Skont it-twemmin lokali l-mard jiġi kkawżat minn forzi naturali ħżiena, u b'hekk dan iqanqal il-parteċipazzjoni universali fil-festival. Fil-jum ċerimonjali, iċ-ċittadini tal-villaġġi jaqdfu fid-dgħajjes tad-draguni lejn il-paviljun, fejn il-kap ewlieni tal-festival ibierek u jikkonsagra d-dgħajjes bl-ilma mbierek. Wara bosta ritwali, billejl, irġiel mibnijin jittrasportaw id-dgħajjes tad-draguni lejn żoni apposta, fejn jingħataw in-nar u jiġu ddirezzjonati lejn il-baħar. Iċ-ċittadini tal-belt jistabbilixxu wkoll imwejjed bil-frott, jagħmlu l-inċens u joffru flus għall-antenati.

Fil-villaġġi tas-sajd max-xmara u mal-kosta ta' Hội An, it-tlielaq bil-kenura huma attività kulturali essenzjali li ssir mit-tieni sas-seba' jiem tal-ewwel xahar lunari, bħala talba għal qabdiet abbundanti fit-tieni xahar u għas-sikurezza fit-tielet xahar. Skont it-twemmin folkloristiku, it-tlielaq tad-dgħajjes jissodisfaw lid-divinitajiet tal-muntanji u tal-ilmijiet, li b'hekk jagħtu l-barkiet tagħhom lill-komunità. Qabel kull tellieqa, il-familji jipprattikaw u jħejju ruħhom b'mod diliġenti. Ir-rebħ ta' tellieqa huwa sors ta' kburija u jissimbolizza ħsad b'abbundanza fil-qrib. Filwaqt li r-ritwali u t-tlielaq fl-imgħoddi kienu importanti b'mod indaqs, illum il-ġurnata l-aspett kompetittiv spiss jisboq dak ċerimonjali. Matul il-ftuħ tal-istaġun tas-sajd, ir-residenti tal-villaġġi tas-sajd ta' Hội An iqimu wkoll id-Divinità tal-Balieni (baliena blu meqjuma għas-salvataġġ tal-baħħara). Dawn ir-ritwali spiss jinkludu l-kant tal-bầu nậm, mużika folkloristika distintiva dwar il-ħajja u x-xogħol max-xmara. Bħal f'reġjuni kostali ċentrali Vjetnamiżi oħra, meta baliena tinġarr ix-xatt mill-mewġ, is-sajjieda jidfnuha b'mod rispettuż u jagħmlu ritwali solenni.

Mill-1998, il-gvern muniċipali ta' Hội An jospita l-Festival tal-Qamar Kwinta fl-14-il lejl ta' kull xahar lunari, mill-5 sal-10 ta' filgħaxija. Din l-inizjattiva unika ġiet proposta mill-arkitett Pollakk Kazimierz Kwiatkowski, li ddedika lilu nnifsu għall-preservazzjoni taċ-ċentru storiku ta' Hội An u tas-Santwarju ta' Mỹ Sơn, li t-tnejn li huma tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Matul il-festival, il-familji kollha, inkluż il-ħwienet u r-ristoranti, jitfu d-dwal tal-elettriku, u jħallu d-dija tal-qamar u l-lanterni jdawlu t-toroq. Il-vetturi jkunu pprojbiti, u t-toroq ikunu rriżervati għan-nies bil-mixi. L-attivitajiet jinkludu spettakli tal-mużika, logħob folkloristiku, chess, kant u logħob tal-karti fil-bầu nậm, u wirjiet bil-lanterni. Matul il-festivals ewlenin, avvenimenti addizzjonali bħal maskerati, poeżiji u żfin bl-iljuni jsaħħu l-esperjenza kulturali. Il-Festival tal-Qamar Kwinta jdaħħal il-viżitatur fl-ambjent antik sekli sħaħ ta' Hội An.

Sabiex jiġi ċċelebrat il-ġemellaġġ ma' Wernigerode, il-Ġermanja, għadd ta' residenti ta' Hội An jagħmlu replika tal-festival tal-lanterni bħala sinjal ta' rispett għar-relazzjonijiet bejn il-Vjetnam u l-Ġermanja.

Gallerija

Stampa:Hoi An lantern lampion (38834258624).jpgs

Referenzi

1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Hoi An Ancient Town". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2026-02-04.

[:0-1] 1 2 Centre, UNESCO World Heritage. "Hoi An Ancient Town". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2026-02-04.

[1]