Gregorio Allegri

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Aqbeż lejn in-navigazzjoni Aqbeż lejn it-tfittxija
Gregorio Allegri
Gregorio Allegri Romano01.jpg
surmast tal-kappella

1607 - 1621
Ħajja
Twelid Ruma, 1582 (Gregorian)
Nazzjonalità Stati Papali
Mewt Ruma, 17 Frar 1652
Edukazzjoni
Lingwi Taljan
Għalliema Giovanni Bernardino Nanino
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni kompożitur
saċerdot
cantor (en) Translate
kantant
membru tal-kleru
Moviment mużika Barokka
Moviment artistiku mużika klassika
Tip ta' leħen tenur
Strument/i tal-mużika vuċi

Gregorio Allegri (twieled għall-ħabta tal-1582 – miet fis-17 ta' Frar 1652)[1] kien qassis Kattoliku Ruman u kompożitur u kantant Taljan tal-Iskola Rumana u ħu Domenico Allegri. Huwa twieled[2] u miet f'Ruma. Huwa magħruf l-iktar għall-Miserere tiegħu għal żewġ kori.

Ħajja[immodifika | immodifika s-sors]

Huwa studja l-mużika bħala puer (membru tal-kor tas-subien) f'San Luigi dei Francesi, taħt il-maestro di capella Giovanni Bernardino Nanino, ħu Giovanni Maria Nanino. Billi t-taħriġ li ngħata kien maħsub għall-knisja, huwa kiseb benefice fil-Katidral ta' Fermo. Hemmhekk huwa kkompona għadd kbir ta' moteti u mużika sagra oħra, li, peress li ġibdet l-attenzjoni tal-Papa Urban VIII, wasslitu biex jitqabbad bħala membru tal-kor tal-Kappella Sistina fil-Vatikan bħala contralto. Huwa baqa' jaqdi din il-funzjoni mis-6 ta' Diċembru 1629 sa mewtu. Allegri jingħad li kien raġel virtwuż, kif ukoll qalbu tajba u ġeneruż mal-foqra u mal-ħabsin.[3][4]

Fost il-kompożizzjonijiet mużikali ta' Allegri hemm żewġ volumi ta' kunċerti għal ħames vuċijiet li ġew ippubblikati fl-1618 u fl-1619; żewġ volumi ta' moteti għal sitt vuċijiet li ġew ippubblikati fl-1621; edizzjoni ta' sinfonija b'erba' partijiet; ħames quddisiet; żewġ arranġamenti għall-Ilmenti ta' Ġeremija; u bosta moteti li ma ġewx ippubblikati matul ħajtu. Huwa kien wieħed mill-iktar kompożituri bikrin tal-istrumenti tal-korda, u Athanasius Kircher ta eżemplar wieħed ta' din il-klassi ta' xogħlijiet tiegħu fil-Musurgia.[3] Il-biċċa l-kbira tal-mużika ppubblikata ta' Allegri, speċjalment il-mużika strumentali, għandha stil concertato Barokk bikri progressiv. Madankollu, ix-xogħol tiegħu għall-Kappella Sistina nibet mill-istil Palestrina, u f'xi każijiet ineħħi kważi kull għamla ta' ornamentazzjoni lokalizzata minn dan l-istil sempliċi iżda raffinat. Huwa ġie akkreditat bl-iżjed kwartett bikri tal-istrumenti tal-korda.

Miserere[immodifika | immodifika s-sors]

L-iżjed biċċa mużika rinomata u apprezzata li kkompona Allegri hija l-Miserere mei, Deus, arranġament tas-Salm 50 (= Salm 51). Inkitbet għal żewġ kori, wieħed ta' erba' vuċijiet u l-ieħor ta' ħames vuċijiet, u saret pjuttost famuża. Wieħed mill-korijiet ikanta fauxbordon sempliċi bbażat fuq il-kant sempliċi oriġinali tat-Tonus peregrinus; filwaqt li l-kor l-ieħor ikanta fauxbordon simili b'elaborazzjonijiet preeżistenti u l-użu tal-kadenzi. Għal bosta snin, il-Miserere kienet tiġi kantata matul il-Ġimgħa Mqaddsa fil-Kappella Sistina. Ħafna kkwotaw dan ix-xogħol bħala eżempju tal-istile antico (stil antik) jew tal-prima pratica (l-ewwel prattika). Madankollu, l-enfasi tagħha fuq tekniki b'iktar minn kor wieħed żgur li jiddistanzjawha mill-prima pratica. Paragun iżjed preċiż huwa max-xogħlijiet ta' Giovanni Gabrieli.

Il-Miserere hija waħda mill-iżjed eżempji rrekordjati ta' mużika tal-aħħar tar-Rinaxximent, għalkemm fil-fatt inkitbet matul l-era Barokka; f'dan ir-rigward hija rappreżentattiva tal-mużika tal-Iskola Rumana ta' kompożituri, li stilistikament kienu konservattivi. Dan ix-xogħol kiseb reputazzjoni konsiderevoli minħabba l-misteru u n-nuqqas ta' aċċessibbiltà bejn iż-żmien meta nkiteb u l-era ta' rrekordjar modern; il-Vatikan, peress li ried jippreserva l-awra ta' misteru tal-Miserere, ipprojbixxa li jsiru kopji tagħha, u saħansitra hedded lil kull min ipprova jippubblika jew jikkopja x-xogħol bi skomunika. Madankollu, ma kinux lesti għal żjara speċjali li saret fl-1770 minn tifel ta' 14-il sena jismu Wolfgang Amadeus Mozart, li, f'vjaġġ lejn Ruma ma' missieru, semagħha darbtejn biss u rnexxielu jittraskriviha bl-amment, u b'hekk ħoloq l-ewwel kopja mhux awtorizzata li nafu biha. Madankollu, hemm evidenza li xi kopji tagħha qabel iż-żjara ta' Mozart f'Ruma fl-1770 kienu diġà bdew jiċċirkolaw fl-Ewropa, u forsi Mozart kien fil-fatt semagħha f'Londra fl-1764 jew fl-1765.[5]

Fl-1771 il-kopja ta' Mozart ġiet akkwistata u ppubblikata fl-Ingilterra mill-vjaġġatur u storiku tal-arti famuż Dr Charles Burney. Madankollu, l-edizzjoni ta' Burney ma fihiex l-ornamentazzjoni li bis-saħħa tagħha saret tant famuża l-Miserere ta' Allegri.

Il-mużika kif tindaqq illum il-ġurnata tinkludi żball stramb minn kupjatur tas-snin 80 tas-seklu 19. Il-"bidla" stramba minn G minuri għal C minuri hija minħabba li t-tieni nofs tal-vers huwa l-istess bħall-ewwel nofs, iżda ġie traspost b'wieħed fuq erba' 'l fuq. Il-mużika oriġinali qatt ma kellha C ta' dik it-tip.[6]

Il-mużika kollha li tindaqq f'Ruma fil-Ġimgħa Mqaddsa, inkluż il-Miserere ta' Allegri, inħarġet f'Leipzig minn Breitkopf u Härtel. Rendikonti interessanti dwar l-impressjoni li kellhom in-nies dak iż-żmien tal-mużika li kienet tindaqq f'Ruma fil-Ġimgħa Mqaddsa jistgħu jinstabu fl-ewwel volum tal-ittri ta' Felix Mendelssohn u fl-Ittri mill-Italja ta' Miss Taylor.[3]

Referenzi[immodifika | immodifika s-sors]

  1. ^ "Classical Net - Basic Repertoire List - Allegri". Classical Net. Miġbur 2022-02-07.
  2. ^ Chambers's Encyclopaedia (bl-Ingliż). 2022-01-08. Ċitazzjoni għandu parametr mhux magħruf u vojt: |iktar= (għajnuna)
  3. ^ a b c Allegri, Gregorio. Volume 1. Miġbur 2022-02-07.
  4. ^ Andrea Adami, Osservazioni per ben regolare il coro della cappella pontificia, Antonio de' Rossi, Roma, 1711, pp. 199–200.
  5. ^ Chrissochoidis, Ilias. "London Mozartiana: Wolfgang's disputed age & early performances of Allegri's Miserere". Ċitazzjoni journal għandha bżonn |journal= (għajnuna)
  6. ^ Rutter, J. European Sacred Music. OUP 1996