Gżejjer ta' Ogasawara
Il-Gżejjer ta' Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原諸島), magħrufa wkoll bħala l-Gżejjer Bonin, huma arċipelagu Ġappuniż ta' iktar minn 30 gżira subtropikali u tropikali li jinsab madwar 1,000 kilometru (620 mil) f'Nofsinhar ix-Xlokk ta' Tokjo u 1,600 kilometru (1,000 mil) fil-Majjistral ta' Guam. Il-grupp ta' gżejjer f'daqqa għandu erja totali ta' 84 kilometru kwadru (32 mil kwadru) iżda tnejn biss mill-gżejjer huma abitati b'mod permanenti, Chichijima u Hahajima. Flimkien għandhom popolazzjoni ta' 2,560 ruħ skont iċ-ċensiment tal-2021. Amministrattivament, is-Sottoprefettura ta' Ogasawara ta' Tokjo tinkludi wkoll l-insedjamenti fuq il-Gżejjer Vulkan u l-istazzjonament tal-Forza tal-Awto-Difiża fuq Iwo Jima. Is-sede tal-gvern tinsab f'Chichijima.
Minħabba l-iżolament tal-Gżejjer ta' Ogasawara, ħafna mill-annimali u mill-pjanti tal-gżejjer għaddew minn proċessi evoluzzjonarji uniċi. Il-gżejjer ġew imlaqqma bħala l-"Galápagos tal-Lvant" u tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji Naturali tal-UNESCO fl-2011.[1] Meta nstabu għall-ewwel darba matul il-bidu tal-perjodu modern, il-gżejjer kienu diżabitati għalkollox, għalkemm riċerka sussegwenti sabet evidenza ta' xi abitazzjoni preistorika minn nies mill-Mikroneżja. Wara li ġew skoperti mill-ġdid kemm-il darba, il-gżejjer fil-biċċa l-kbira ġew injorati mill-Ispanjoli, mill-Olandiżi u mill-Ġappuniżi favur l-iżolament sakemm finalment ġew akkapparrati minn kaptan Brittaniku fl-1827. Il-kolonjalisti Amerikani, Ewropej u mill-Hawaii waslu mir-Renju tal-Hawaii fl-1830. Sussegwentement, il-Ġappun tal-perjodu Meiji rnexxielu jikkolonizza u jakkwista l-gżejjer fl-1875, iżda l-komunità multikulturali oriġinali baqgħet teżisti sat-Tieni Gwerra Dinjija, meta l-biċċa l-kbira tal-abitanti tal-gżejjer ġew rilokati bilfors lejn Honshu. Wara t-telfa li ġarrab il-Ġappun, il-Forza Navali tal-Istati Uniti okkupat il-gżejjer, qerdet id-djar Ġappuniżi eżistenti u rrestrinġiet l-insedjament mill-ġdid sa meta l-kontroll sħiħ tal-Gżejjer ta' Ogasawara ġie ritornat lill-Ġappun fl-1968. Etnikament, il-gżejjer issa għandhom maġġoranza Ġappuniża iżda xorta waħda għadha pjuttost diversifikata, u dan huwa rifless fil-lingwa Creole lokali magħrufa bħala Ingliż tal-Gżejjer Bonin. Bis-saħħa tat-titjib fit-trasport, l-agrikoltura tal-gżejjer kisbet iktar profitt u t-turiżmu ngħata spinta wkoll, iżda l-iżvilupp meħtieġ għal ajruport għadu kwistjoni lokali kontroversjali.
Ismijiet
[immodifika | immodifika s-sors]L-isem Bonin ġej minn artiklu tal-1817 fil-Journal des Savans bil-Franċiż ta' Jean-Pierre Abel-Rémusat, li fih — fost ħafna fehim ħażin ieħor tal-materjal sors tiegħu — huwa interpreta ħażin deskrizzjoni tal-gżejjer bħala diżabitati (bil-Ġappuniż: 無人嶋, "gżira/gżejjer diżabitati") u ħasibha isimhom, uża l-interpretazzjoni żbaljata tal-karattri (buninshima għal mujintō), u mbagħad ittraskriva l-interpretazzjoni li rriżultat minn dan il-fehim ħażin bil-Franċiż bħala Bo-nin Sima, li eventwalment tilef is-sing oriġinali tiegħu.
L-isem Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原; pronunzja bil-Ġappuniż: [ogasawaɾa]) ifisser litteralment "għalqa żgħira/għelieqi żgħar b'għamla ta' kappell" iżda ntuża għall-gżejjer f'ġieħ Ogasawara Sadayori (bil-Ġappuniż: 小笠原 貞頼), li suppost kien antenat tar-ronin Ogasawara Sadatō (bil-Ġappuniż: 小笠原 貞任) li b'mod fittizju ġie akkreditat bl-iskoperta tal-arċipelagu. Bil-Ġappuniż, il-Gżejjer Bonin proprja huma magħrufa bħala l-"Arċipelagu" jew il-"Gżejjer ta' Ogasawara" (bil-Ġappuniż: 小笠原群島, Ogasawara-guntō) filwaqt li fil-fatt l-"Arċipelagu" jew il-"Gżejjer ta' Ogasawara" (bil-Ġappuniż: 小笠原諸島, Ogasawara-shotō) huwa terminu usa' li jinkludi l-gżejjer l-oħra tal-Muniċipalità ta' Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原村, Ogasawara-mura) u tas-Sottoprefettura ta' Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原支庁, Ogasawara-shichō) — jiġifieri, il-Gżejjer Vulkan u t-tliet gżejjer remoti ta' Nishinoshima, Minamitorishima u Okinotorishima. Dawn il-gżejjer huma parti mill-Gżejjer Nanpō tal-Ġappun.
Il-Gżejjer ta' Ogasawara fl-imgħoddi kienu magħrufa fost l-Ewropej bħala l-Gżejjer tal-Arċisqof (bl-Ispanjol: Islas del Arzobispo), x'aktarx f'ġieħ Pedro Moya de Contreras, l-arċisqof tal-Messiku u l-viċirè ta' Spanja l-Ġdida, li bagħat spedizzjoni fl-inħawi fl-aħħar tas-seklu 16.
Fl-aħħar tas-seklu 20 ġew skoperti għodod preistoriċi u mnaqqxin fit-Tramuntana ta' Iwo Jima u f'Chichijima, u b'hekk ġie stabbilit li l-gżejjer fl-imgħoddi kienu abitati mill-inqas minn xi membri ta' poplu Mikroneżjan mhux magħruf.
Perjodu modern bikri
[immodifika | immodifika s-sors]L-ewwel żjara rreġistrata mill-Ewropej fil-gżejjer seħħet fit-2 ta' Ottubru 1543, meta l-esploratur Spanjol Bernardo de la Torre abbord San Juan lemaħ lil Haha-jima, li mmappja bħala Forfana. F'dak iż-żmien il-gżejjer kienu diżabitati. L-iskoperta Ġappuniża tal-gżejjer seħħet f'Kanbun 10 (1670) u ġiet segwita minn spedizzjoni tax-xogunat fl-Enpō 3 (1675). F'dak iż-żmien il-gżejjer kienu magħrufa bħala Bunin jima (bil-Ġappuniż: 無人島, Buninjima), li litteralment tfisser "il-gżejjer diżabitati". Shimaya Ichizaemon, l-esploratur skont l-ordnijiet tax-xogunat, għamel inventarju ta' diversi speċijiet ta' siġar u ta' għasafar, iżda wara l-ispedizzjoni tiegħu, ix-xogunat abbanduna kwalunkwe pjan ta' żvilupp tal-gżejjer remoti.
L-ewwel deskrizzjoni ppubblikata tal-gżejjer fil-Punent twasslet fl-Ewropa minn Isaac Titsingh fl-1796. Il-librerija żgħira tiegħu ta' kotba Ġappuniżi kienet tinkludi Sangoku Tsūran Zusetsu (bil-Ġappuniż: 三国通覧図説, An Illustrated Description of Three Countries) ta' Hayashi Shihei. Dan il-ktieb, li ġie ppubblikat fil-Ġappun fl-1785, iddeskriva fil-qosor il-Gżejjer ta' Ogasawara.
Dawn il-gruppi ta' gżejjer kollettivament kienu jissejħu l-Gżejjer tal-Arċisqof fis-sorsi Spanjoli tas-seklu 18–19, x'aktarx minħabba spedizzjoni organizzata minn Pedro Moya de Contreras, l-Arċisqof tal-Messiku u l-Viċirè ta' Spanja l-Ġdida, biex jiġu esplorati t-Tramuntana tal-Paċifiku u l-gżejjer tal-Ġappun. L-objettiv prinċipali tal-ispedizzjoni kien li jinstabu l-gżejjer li kienu ilhom jiġu mfittxija iżda li kienu leġġendarji ta' Rica de Oro ("Rikki fid-Deheb"), Rica de Plata ("Rikki fil-Fidda"), u l-Islas del Armenio ("Gżejjer tal-Armen"). Wara diversi snin ta' ppjanar u ta' tentattivi inizjali frustranti, l-ispedizzjoni finalment baħħret fit-12 ta' Lulju 1587, ikkmandata minn Pedro de Unamuno. Għalkemm żaret il-Gżejjer Daitō, li diġà kienu ġew immappjati minn Bernardo de la Torre fl-1543, l-ispedizzjoni ma setgħetx issib il-gżejjer mixtieqa wara li ġew imfittxija l-pożizzjonijiet li fihom ġew immappjati fir-referenzi kontemporanji. Il-mapep Ġappuniżi ta' dak iż-żmien milli jidher kienu pjuttost mhux akkurati, tant li xi kontemporanji kkunsidraw li kienu qarrieqa apposta biex jiskoraġġixxu t-tentattivi ta' kolonizzazzjoni min-nazzjonijiet barranin. Frederick William Beechey uża l-isem Spanjol saħansitra fl-1831, bil-ħsieb li l-"Boninsima" Ġappuniżi kienu gżejjer differenti għalkollox.
Seklu 19
[immodifika | immodifika s-sors]
Fit-12 ta' Settembru 1824, il-Kaptan Amerikan James Coffin fil-bastiment tal-kaċċa tal-balieni Transit żar għall-ewwel darba l-grupp ta' gżejjer tan-Nofsinhar (il-Gżejjer Coffin). Huwa żar l-arċipelagu fl-1825, iżda f'dak iż-żmien, huwa wasal fil-grupp ta' gżejjer tan-nofs (il-Gżejjer Beechey).
F'Settembru 1825, il-bastiment Brittaniku tal-kaċċa tal-balieni Supply żbarka fil-grupp ta' gżejjer tan-Nofsinhar magħruf bħala l-Gżejjer Bailey. Fl-1826, bastiment Brittaniku ieħor tal-kaċċa tal-balieni, William, wasal fil-Gżejjer Beechey. Il-bastimenti tal-kaċċa tal-balieni spiss kienu jieqfu għall-ilma u għall-fkieren tal-baħar matul il-vjaġġi tagħhom.
Fl-1827, il-Kaptan F. W. Beechey tal-HMS Blossom wasal fil-grupp ta' gżejjer u sostna li kienu parti mill-pussessi Brittaniċi. Tneħħiet pjanċa tar-ram mill-buq ta' Blossom u tħalliet f'bajja biex timmarka dan li ġej:
"Il-Kaptan F. W. Beechey tal-HMS Blossom ħa l-pussess ta' dan il-grupp ta' gżejjer għan-nom u f'isem il-Maestà Brittanika Tiegħu Ġorġ IV fl-14 ta' Ġunju 1827."
Huwa semma l-gżira ta' Chichijima bħala "Peel" f'ġieħ is-Segretarju Brittaniku tal-Affarijiet Interni ta' dak iż-żmien Sir Robert Peel. Beechey kien sorpriż ukoll li sab żewġt irġiel jgħixu fil-gżejjer. Dawn baqgħu jgħixu fil-gżejjer wara li l-bastiment William telaq fis-sena ta' qabel l-1826. L-irġiel kienu Wittrein u Petersen.
Fl-1830, bl-għajnuna tal-Konslu Brittaniku għall-Gżejjer Sandwich (Hawaii), Richard Charlton, Richard Millichamp u Matteo Mazzaro baħħru lejn il-gżejjer. L-ewwel kolonja permanenti kienet magħmula minn Nathaniel Savory minn Bradford, Massachusetts, l-Amerka, Richard Millichamp minn Devon, l-Ingilterra; Matteo Mazzaro minn Ragusa/Dubrovnik, l-Imperu Awstrijaku (issa fil-Kroazja); Alden B. Chapin u Nathaniel Savory minn Boston; Carl Johnsen minn Copenhagen; kif ukoll sebat irġiel mhux nominati u 13-il mara mir-Renju ta' Hawaii. Huma sabu li l-klima kienet adattata għall-biedja u għat-trobbija tal-bhejjem. Ir-rum kien jiġi prodott mill-kannamiela, u nfetħu xi briedel, xi kultant b'nisa maħtufa minn grupp ta' gżejjer oħra. Il-bastimenti tal-kaċċa tal-balieni u bastimenti oħra li ma setgħux isibu port amikevoli ieħor fil-Ġappun sikwit kienu jżuru l-Gżejjer ta' Ogasawara għall-provvisti u għar-rikreazzjoni.
Sentejn wara, il-Fond għat-Traduzzjoni Orjentali tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ppubblika pubblikazzjoni qasira u postuma tat-traduzzjoni ta' Titsingh mill-Franċiż ta' Sankoku Tsūran Zusetsu.
Fl-1846 waslu iktar insedjaturi abbord il-bastiment tal-kaċċa tal-balieni Howard. Inizjalment dawn stabbilew lilhom infushom fil-Gżira tan-Nofsinhar. Waħda minnhom, mara mill-Gżejjer Caroline msejħa Hypa, mietet fl-1897 tal-età ta' madwar 112-il sena, wara li ġiet mgħammda fis-sodda tal-mewt tagħha.
Il-Commodore Matthew C. Perry tal-Flotta Navali tal-Istati Uniti żar il-gżejjer fl-1853 u xtara proprjetà f'Port Lloyd mingħand Savory għal $50. B'hekk inħolqot il-"Kolonja tal-Gżira ta' Peel" tal-Istati Uniti (Chichijima), u Savory inħatar bħala gvernatur.
F'Jannar 1862 (Bunkyū 1), matul tentattiv kolonjali fil-qosor, ix-xogunat ta' Tokugawa tal-Ġappun sostna li l-gżejjer kienu tal-Ġappun. Il-bastiment li jaħdem bl-istim tax-xogunat Kanrin Maru ntbagħat lejn il-gżejjer b'ekwipaġġ ta' kartografi, tobba u burokrati prominenti. Il-gżejjer uffiċjalment ingħataw l-isem ta' Gżejjer ta' Ogasawara, b'referenza għall-iskopritur Ġappuniż leġġendarju tal-aħħar tas-seklu 16. Madankollu, dan it-tentattiv ta' kolonizzazzjoni ma damx wisq. Fis-sajf tal-1863, taħt il-pressjoni barranija, ix-xogunat ordna l-evakwazzjoni tal-gżejjer.
Fl-1875, il-gvern Ġappuniż tar-rivoluzzjoni Meiji reġa' sostna s-sjieda tal-gżejjer. L-ismijiet Ġappuniżi ta' kull gżira ġew stabbiliti , u 38 insedjatur minn Hachijojima ntbagħtu hemmhekk is-sena ta' wara. Fl-1876, il-gżejjer sfaw taħt il-kontroll dirett tal-Ministeru għall-Affarijiet Interni. Barra minn hekk, l-insedjamenti barranin ġew ipprojbiti, u l-gvern għen lill-insedjaturi li xtaqu jirrilokaw hemmhekk mill-art kontinentali tal-Ġappun. Il-foresti tal-gżejjer spiċċaw ġew ikkonvertiti għall-użu tal-art għall-produzzjoni tal-kannamiela. Fil-biċċa l-kbira l-kolonjalisti ssegregaw ruħhom f'żewġ villaġġi differenti, wieħed għall-Amerikani u l-ieħor għall-Ġappuniżi. Iċ-ċittadini tal-gżejjer ta' nisel Ewropew u tal-Istati Uniti eventwalment ingħataw nazzjonalità Ġappuniża fl-1882. Jack London żar il-gżejjer fl-1893 u ppubblika rakkont dwar is-soġġorn tiegħu.
Seklu 20
[immodifika | immodifika s-sors]Lionel Cholmondeley fassal kitba dwar l-istorja tal-gżejjer matul diversi snin, u ppubblikaha fl-1915.
Fl-1917, 60–70 persuna mill-gżejjer saħqu li kellhom antenati fost l-insedjaturi tas-seklu 19 li kienu jitkellmu bl-Ingliż; madankollu, fl-1941, l-ebda persuna mill-Gżejjer ta' Ogasawara ma rrikonoxxiet li kellha nisel minn dawn il-kolonjalisti bikrin. Ir-residenti attwali jinkludu wħud li jsostnu li jiġu minn Nathaniel Savory. Fix-xitwa tal-1920–1921, il-pittur Futurist Russu David Burliuk għex fil-Gżejjer ta' Ogasawara u pitter diversi pajsaġġi tal-gżejjer.
L-abitanti tal-gżejjer ġew relegati għal status insinifikanti sal-perjodu Shōwa bikri. Wara li l-Ġappun attakka l-bażi navali Amerikana f'Pearl Harbor, l-Ingliż ġie pprojbit fil-Gżejjer ta' Ogasawara, u l-Amerikani kellhom jadottaw ismijiet Ġappuniżi. Iktar ma l-ġlied qorob lejn il-Ġappun matul l-aħħar stadju tat-Tieni Gwerra Dinjija, il-biċċa l-kbira tal-abitanti ġew imġiegħla jevakwaw lejn l-art kontinentali. Kien hemm bażi militari Ġappuniża f'Chichijima mmexxija mill-Maġġur Sueo Matoba (bil-Ġappuniż: 的場 末男, Matoba Sueo), li kien magħruf li kien iwettaq il-kannibaliżmu u atti tal-waħx oħra kontra l-priġunieri tal-gwerra. It-torpedo bomber tal-eks President Amerikan George H. W. Bush ħabat fl-oċean qrib Chichijima. Dan spiċċa ġie salvat mill-USS Finback u fl-aħħar mill-aħħar kien l-uniku bastiment li ħelisha mill-għerqa. Tmien bdoti oħra li l-inġenji tal-ajru tagħhom twaqqgħu qrib il-gżejjer, iktar 'il quddiem ġew ġustizzjati u kannibalizzati mis-suldati Ġappuniżi. Wara l-gwerra, il-Logutenent Ġeneral Tachibana, il-Maġġur Matoba u l-Kaptan Yoshii nstabu ħatja u ġew mgħallqa. Il-Battalja ta' Iwo Jima fl-1945, waħda mill-iżjed battalji qalila tat-Tieni Gwerra Dinjija, ġiet miġġielda fuq gżira ta' gwarniġjon f'dan ir-reġjun tal-Paċifiku.
Wara li l-Ġappun arrenda, il-gżejjer ġew ikkontrollati mill-Flotta Navali tal-Istati Uniti għat-23 sena ta' wara, u s-sorsi tal-Punent irreferew għal dan iż-żmien bħala "Żmien il-Flotta Navali". Ir-residenti kollha ħlief dawk li kienu dixxendenti tal-insedjaturi oriġinali (residenti Ōbeikei) u/jew relatati magħhom biż-żwieġ tkeċċew, filwaqt li l-abitanti ta' qabel il-gwerra ta' nisel Amerikan jew Ewropej Bojod, Mikroneżjan jew Polineżjan tħallew jirritornaw. Il-proprjetajiet battala tal-Ġappuniżi li ġew eżiljati twaqqgħu bħala parti mill-ġestjoni tal-armi nukleari tal-Flotta Navali f'Chichijima. Fl-1956, ir-residenti għamlu petizzjoni favur l-annessjoni Amerikana tal-gżejjer iżda ma ngħataw l-ebda risposta. Fl-1968, il-gvern tal-Istati Uniti rritorna l-kontroll tal-Gżejjer Bonin lill-Ġappuniżi. Ir-residenti Ōbeikei setgħu jsiru ċittadini Ġappuniżi jew jingħataw ċittadinanza Amerikana u jmorru jgħixu fl-Istati Uniti. Il-maġġoranza baqgħu fil-gżejjer bħala ċittadini Ġappuniżi. Inizjalment, 600 Ġappuniż irrilokaw lejn il-gżejjer, u dan l-għadd kiber għal madwar 2,000 ruħ sal-aħħar tas-seklu 20.
Seklu 21
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Gżejjer ta' Ogasawara tniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji Naturali tal-UNESCO fl-24 ta' Ġunju 2011.[1]
Ekonomija
[immodifika | immodifika s-sors]Storikament, il-Gżejjer ta' Ogasawara kienu jikkonsistu minn biedja għas-sussistenza bi ftit sfruttament tal-qtugħ tas-siġar għall-injam u r-ragħa għall-esportazzjoni lejn l-art kontinentali. Permezz tat-titjib fit-trasport, il-gżejjer żviluppaw bħala destinazzjoni turistika, b'mod partikolari għall-Ġappuniżi interessati fl-għadis u fit-turiżmu ekoloġiku. Xi kultant it-turisti barranin jiġu attirati mill-pożizzjoni remota tal-gżejjer u mill-kultura lokali mħallta mhux tas-soltu. It-tkessiħ u l-iffriżar għenu wkoll għaż-żieda fl-esportazzjoni tal-frott u tal-ħxejjex. Dan l-aħħar ġew introdotti b'suċċess ukoll l-arbuxxelli għall-produzzjoni tal-kafè.
Xi aġenziji tal-gvern huma involuti wkoll mal-gżejjer. Hemm radjoteleskopju b'dijametru ta' 25 metru (82 pied) f'Chichijima, u dan huwa wieħed mill-istazzjonijiet tal-interferometrija b'linja bażi twila ħafna tal-proġett tal-Esplorazzjoni tar-Radjo-Astrometrija. Jitħaddem mill-Osservatorju Astronomiku Nazzjonali tal-Ġappun.
Ġeografija u amministrazzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]
Il-Gżejjer ta' Ogasawara jikkonsistu minn tliet sottogruppi. L-ismijiet preċedenti tagħhom oriġinaw minn varjetà ta' sorsi, iżda l-ismijiet Ġappuniżi tagħhom ġeneralment jirriflettu xi familja:
- il-Grupp ta' Muko-jima (bil-Ġappuniż: 聟島列島 Muko-jima Rettō), li qabel kien il-Grupp ta' Parry:
- Muko-jima (bil-Ġappuniż: 聟島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Għarus");
- Yome-jima (bil-Ġappuniż: 嫁島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Għarusa"), li qabel kienet il-Gżira ta' Kater;
- Nakōdo-jima jew Nakadachi-jima (bil-Ġappuniż: 媒島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Ħuttaba");
- Kita-no-jima (bil-Ġappuniż: 北の島 jew 北島, li litteralment tfisser "Gżira tat-Tramuntana");
- Mae-jima (bil-Ġappuniż: 前島, li litteralment tfisser "Gżira ta' Quddiem"), li qabel kienet il-Gżira tal-Widnejn;
- il-Grupp ta' Chichi-jima (bil-Ġappuniż: 父島列島 Chichi-jima Rettō), li qabel kien il-Grupp ta' Beechey:
- Chichi-jima (bil-Ġappuniż: 父島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Missier"), li qabel kienet il-Gżira Prinċipali jew il-Gżira ta' Peel;
- Ani-jima (bil-Ġappuniż: 兄島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Ikbar Wieħed Fost l-Aħwa"), li qabel kienet il-Gżira tal-Ħanżir Selvaġġ jew il-Gżira ta' Buckland;
- Otōto-jima (bil-Ġappuniż: 弟島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Iżgħar Wieħed Fost l-Aħwa"), li qabel kienet il-Gżira tat-Tramuntana jew il-Gżira ta' Stapleton;
- Mago-jima (bil-Ġappuniż: 孫島 li litteralment tfisser "Gżira tan-Neputi");
- Higashi-jima (bil-Ġappuniż: 東島 li litteralment tfisser "Gżira tal-Lvant");
- Nishi-jima (bil-Ġappuniż: 西島 li litteralment tfisser "Gżira tal-Punent"), li qabel kienet il-Gżira tal-Mogħoż;
- Minami-jima (bil-Ġappuniż: 南島 li litteralment tfisser "Gżira tan-Nofsinhar"), li qabel kienet il-Gżira ta' Knorr;
- il-Grupp ta' Haha-jima (bil-Ġappuniż: 母島列島 Haha-jima Rettō), li qabel kien il-Grupp ta' Baily jew il-Gżejjer Coffin:
- Haha-jima (bil-Ġappuniż: 母島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Omm"), li qabel kienet il-Gżira ta' Hillsborough;
- Mukō-jima (bil-Ġappuniż: 向島,li litteralment tfisser "Gżira ta' Yonder"), li qabel kienet il-Gżira ta' Plymouth;
- Hira-jima jew Taira-jima (bil-Ġappuniż: 平島, li litteralment tfisser "Gżira Ċatta");
- Ane-jima (bil-Ġappuniż: 姉島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Ikbar Waħda Fost l-Aħwa"), li qabel kienet il-Gżira ta' Perry;
- Imōto-jima (bil-Ġappuniż: 妹島, li litteralment tfisser "Gżira tal-Iżgħar Waħda Fost l-Aħwa"), li qabel kienet il-Gżira ta' Kelly;
- Mei-jima (bil-Ġappuniż: 姪島, li litteralment tfisser "Gżira tan-Neputija").
Għalkemm mhux parti mill-Gżejjer ta' Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原群島, Ogasawara-guntō) ġeografikament, il-Gżejjer Vulkan fil-qrib, Nishinoshima (il-Gżira ta' Rosario), Okinotorishima (Parece Vela), u Minamitorishima (il-Gżira ta' Marcus) huma organizzati bħala parti mill-muniċipalità ta' Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原村, Ogasawara-mura). Ogasawara stess hija organizzata bħala sottoprefettura ta' Tokjo. Bil-Ġappuniż, l-espressjoni ġeografika għall-firxa sħiħa tal-muniċipalità hija l-ekwivalenti ta' "Arċipelagu ta' Ogasawara" (bil-Ġappuniż: 小笠原諸島, Ogasawara-shotō) li xi kultant tintuża bħala kalk u sinonimu tal-Gżejjer ta' Ogasawara.
Il-Gżejjer ta' Ogasawara jagħmlu parti mill-Ark ta' gżejjer tal-Paċifiku ta' Izu–Bonin–Mariana. Dan l-ark jinsab fuq iż-żona ta' subduzzjoni fejn il-plakka tal-Paċifiku tinżel taħt il-plakka tal-Baħar tal-Filippini. Dan il-proċess beda matul l-Eoċen, u simultanjament ipproduċa t-Trunċiera fonda ta' Bonin lejn il-Lvant madwar 50 miljun sena ilu u attività vulkanika għal żmien twil li ħolqot il-gżejjer fil-Punent madwar 48 miljun sena ilu. Il-Gżejjer ta' Ogasawara huma magħmulin l-iktar minn blat vulkaniku andesitiku msejjaħ boninit, li huwa rikk fl-ossidu tal-manjeżju, il-kromju u d-diossidu tas-siliċju. Dawn jaf jirrappreżentaw il-partijiet esposti ta' ofjolit li għadu ma tfaċċax fuq il-qoxra oċeanika. Għalkemm l-inħawi vulkaniċi attwalment huma reqdin, il-biċċa l-kbira tal-gżejjer għandhom kosti weqfin, spiss b'irdumijiet mal-baħar għoljin bejn 50 u 100 metru (bejn 160 u 330 pied).
Il-Gżejjer Vulkan huma ferm iżgħar bħala età u ġeoloġikament għadhom attivi. Iwo Jima hija vulkan rieqed ikkaratterizzat minn olzar rapidu tal-blat u diversi fawwariet termali. L-ogħla punt fil-katina kollha ta' gżejjer jinsab fil-Gżira tan-Nofsinhar ta' Iwo Jima, b'elevazzjoni ta' 916-il metru (3,005 piedi). F'Novembru 2013 iffurmat gżira vulkanika ġdida lil hinn mill-kosta minn Nishinoshima u eventwalment ingħaqdet magħha.
Madwar il-gżejjer hemm skolli tal-qroll f'saħħithom u hemm bosta bajjiet żgħar.
Klima
[immodifika | immodifika s-sors]Il-klima tal-Gżejjer ta' Ogasawara tvarja minn klima subtropikali umduża (Cfa skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen) għal klima tropikali tal-monsuni (Am skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen).
Il-klima ta' Chichijima tinsab fil-konfini bejn il-klima subtropikali umduża (Cfa skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen) u l-klima tropikali tal-monsuni (Am skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen). It-temperaturi jkunu sħan sa sħan ħafna s-sena kollha minħabba l-kurrenti sħan mill-ispirali tat-Tramuntana tal-Paċifiku madwar il-gżira. Ix-xita tinżel inqas qliel mill-biċċa l-kbira tal-partijiet tal-art kontinentali tal-Ġappun peress li l-gżira tinsab wisq fin-Nofsinhar biex tkun influwenzata mill-Pressjoni Baxxa mill-Gżejjer Aleutian u wisq 'il bogħod mill-Asja biex tirċievi monsuni jew preċipitazzjoni orografika man-naħa tal-Ekwatur tal-Pressjoni Għolja mis-Siberja. L-iżjed xhur li fihom tinżel xita huma Mejju u Settembru, filwaqt li l-iktar xhur nexfin huma Jannar u Frar.
| Data klimatika Chichijima (1991–2020) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Xahar | Jan | Fra | Mar | Apr | Mej | Ġun | Lul | Aww | Set | Ott | Nov | Diċ | Sena |
| Medja massima kuljum °C (°F) | 20.7 (69.3) |
20.5 (68.9) |
21.7 (71.1) |
23.4 (74.1) |
25.6 (78.1) |
28.5 (83.3) |
30.4 (86.7) |
30.3 (86.5) |
29.9 (85.8) |
28.6 (83.5) |
25.9 (78.6) |
22.7 (72.9) |
25.7 (78.3) |
| Medja kuljum °C (°F) | 18.5 (65.3) |
18.1 (64.6) |
19.3 (66.7) |
21.1 (70.0) |
23.4 (74.1) |
26.2 (79.2) |
27.7 (81.9) |
28.0 (82.4) |
27.7 (81.9) |
26.4 (79.5) |
23.8 (74.8) |
20.6 (69.1) |
23.4 (74.1) |
| Medja minima kuljum °C (°F) | 15.8 (60.4) |
15.4 (59.7) |
16.8 (62.2) |
18.8 (65.8) |
21.4 (70.5) |
24.4 (75.9) |
25.6 (78.1) |
26.1 (79.0) |
25.7 (78.3) |
24.4 (75.9) |
21.6 (70.9) |
18.2 (64.8) |
21.2 (70.2) |
| Medja tax-xita cm (pulzieri) | 63.6 (2.50) |
51.6 (2.03) |
75.8 (2.98) |
113.3 (4.46) |
151.9 (5.98) |
111.8 (4.40) |
79.5 (3.13) |
123.3 (4.85) |
144.2 (5.68) |
141.7 (5.58) |
136.1 (5.36) |
103.3 (4.07) |
1,296.1 (51.02) |
| Medja għall-jiem bix-xita (≥ 0.5 mm) | 11.0 | 8.5 | 9.8 | 10.0 | 11.8 | 8.8 | 8.6 | 11.3 | 13.4 | 13.7 | 12.0 | 11.2 | 130.1 |
| Medja tal-umdità relattiva (%) | 66 | 68 | 72 | 79 | 84 | 86 | 82 | 82 | 82 | 81 | 76 | 70 | 77 |
| Medja fix-xahar għas-siegħat bid-dawl tax-xemx | 131.3 | 138.3 | 159.2 | 148.3 | 151.8 | 205.6 | 246.8 | 213.7 | 197.7 | 173.2 | 139.1 | 125.3 | 2,030.3 |
| Sors: Japan Meteorological Agency | |||||||||||||
L-iżjed gżira fil-Lvant, Minamitorishima jew il-Gżira ta' Marcus, għandha klima tropikali tas-savana (Aw skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen) b'temperaturi sħan sa sħan ħafna matul is-sena kollha. L-iżjed xhur li fihom tinżel xita huma Lulju u Awwissu, filwaqt li l-iktar xhur nexfin huma Frar u Marzu.
| Data klimatika Minamitorishima jew il-Gżira ta' Marcus (1991–2020) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Xahar | Jan | Fra | Mar | Apr | Mej | Ġun | Lul | Aww | Set | Ott | Nov | Diċ | Sena |
| Medja massima kuljum °C (°F) | 24.6 (76.3) |
24.3 (75.7) |
25.3 (77.5) |
27.1 (80.8) |
29.0 (84.2) |
31.0 (87.8) |
31.3 (88.3) |
31.0 (87.8) |
30.9 (87.6) |
30.2 (86.4) |
28.7 (83.7) |
26.7 (80.1) |
28.3 (82.9) |
| Medja kuljum °C (°F) | 22.4 (72.3) |
21.8 (71.2) |
22.5 (72.5) |
24.3 (75.7) |
26.1 (79.0) |
28.0 (82.4) |
28.5 (83.3) |
28.4 (83.1) |
28.5 (83.3) |
27.9 (82.2) |
26.5 (79.7) |
24.5 (76.1) |
25.8 (78.4) |
| Medja minima kuljum °C (°F) | 20.3 (68.5) |
19.6 (67.3) |
20.4 (68.7) |
22.3 (72.1) |
24.1 (75.4) |
25.8 (78.4) |
26.1 (79.0) |
26.1 (79.0) |
26.4 (79.5) |
25.9 (78.6) |
24.7 (76.5) |
22.6 (72.7) |
23.7 (74.7) |
| Medja tax-xita cm (pulzieri) | 69.7 (2.74) |
43.4 (1.71) |
56.0 (2.20) |
59.6 (2.35) |
100.6 (3.96) |
44.3 (1.74) |
139.8 (5.50) |
177.1 (6.97) |
94.8 (3.73) |
89.6 (3.53) |
83.0 (3.27) |
90.8 (3.57) |
1,052.8 (41.45) |
| Medja għall-jiem bix-xita (≥ 0.5 mm) | 10.9 | 8.5 | 8.1 | 7.8 | 9.3 | 7.2 | 14.8 | 16.7 | 14.1 | 12.7 | 10.4 | 11.8 | 132.3 |
| Medja tal-umdità relattiva (%) | 70 | 70 | 74 | 79 | 79 | 77 | 77 | 79 | 79 | 78 | 76 | 74 | 76 |
| Medja fix-xahar għas-siegħat bid-dawl tax-xemx | 170.8 | 179.4 | 222.3 | 240.2 | 275.1 | 311.2 | 276.3 | 248.1 | 254.6 | 250.8 | 211.0 | 182.3 | 2,821.7 |
| Sors: Japan Meteorological Agency | |||||||||||||
Ekoloġija
[immodifika | immodifika s-sors]Flora
[immodifika | immodifika s-sors]
Il-flora evolviet b'mod differenti fuq kull gżira. Il-Gżejjer ta' Ogasawara xi kultant jissejħu bħala l-Gżejjer Galápagos tal-Lvant. Dawn jiffurmaw reġjun ekoloġiku subtropikali distint tal-foresti tal-indewwa bis-siġar bil-weraq wiesa', imsejħa l-foresti subtropikali tal-indewwa ta' Ogasawara. Dan ir-reġjun ekoloġiku għandu livell għoli ta' bijodiversità u ta' endemiżmu. Il-gżejjer jospitaw sa madwar 500 speċi ta' pjanti, li minnhom 43 % huma endemiċi. Hemm tliet tipi prinċipali ta' foresti:
- Tip I: il-foresti mesiċi tal-Elaeocarpus–Ardisia jinsabu fl-artijiet baxxi bl-indewwa u b'ħamrija fonda. Il-foresti jinkludu bosta siġar f'xulxin b'kopertura magħluqa b'għoli ta' madwar 15-il metru (49 pied), dominati mill-Ardisia sieboldii. L-Elaeocarpus photiniaefolius, il-Pisonia umbellifera u l-Planchonella obovata huma speċijiet importanti oħra tal-kopertura. Dawn il-foresti nqerdu kważi għalkollox bl-ikklerjar għall-agrikoltura qabel l-1945.
- Tip II: il-foresti nexfin tad-Distylium–Raphiolepis–Schima jinsabu fl-artijiet baxxi iktar nexfin u fl-artijiet għoljin b'ħamrija inqas fonda. Dawn il-foresti jinkludu bosta siġar f'xulxin ukoll b'kopertura magħluqa b'għoli ta' 4 sa 8 metri (13 sa 26 pied), l-iktar bid-Distylium lepidotum, ir-Rhaphiolepis integerrima, l-iSchima mertensiana, il-Planchonella obovata u s-Syzygium buxifolium. Dawn il-foresti jistgħu jinqasmu mill-ġdid f'żewġ tipi:
- Tip IIa: il-foresti nexfin tad-Distylium-Schima jinsabu fl-artijiet għoljin bis-sħab b'ħamrija fina. Dawn il-foresti jospitaw bosta speċijiet rari u endemiċi, u l-iktar siġar predominanti huma l-Pandanus boninensis u s-Syzygium buxifolium.
- Tip IIb: il-foresti nexfin tar-Raphiolepis-Livistona jinsabu fl-artijiet għoljin bi ftit sħab u b'ħamrija bil-blat. L-ispeċijiet dominanti tas-siġar huma r-Rhaphiolepis integerrima, flimkien mas-siġar tal-palm bil-friegħi mrewħa Livistona boninensis, Pandanus boninensis u Ochrosia nakaiana.
- Tip III: il-foresti tal-makkja tad-Distylium-Planchonella jinsabu f'irdumijiet muntanjużi maħkuma mir-riħ u nexfin u f'irdumijiet esposti mal-baħar. Dawn il-foresti fihom l-ikbar diversità ta' speċijiet fil-gżejjer. L-ispeċijiet dominanti huma d-Distylium lepidotum u l-Planchonella obovata, li jikbru f'għoli ta' 0.5 sa 1.5 metri (1.6 sa 4.9 piedi). Arbuxxelli komuni oħra huma l-Myrsine okabeana, is-Symplocos kawakamii u l-Pittosporum parvifolium.
Dawn il-gżejjer jospitaw l-iżjed eżemplari fit-Tramuntana tal-ġeneru tas-siġar tal-palm Clinostigma. Il-Clinostigma savoryanum hija endemika u tħawlet fi klimi Mediterranji b'suċċess. Speċijiet uniċi oħra jinkludu l-Metrosideros boninensis, pjanta relatata ma' speċijiet simili li jikbru f'Fiġi u f'New Caledonia.
Fawna
[immodifika | immodifika s-sors]Minħabba l-iżolament u l-kolonizzazzjoni reċenti, il-Gżejjer ta' Ogasawara jospitaw (jew kienu jospitaw) diversi speċijiet ta' annimali endemiċi, il-biċċa l-kbira li ġew estinti dan l-aħħar.
Il-firxa tal-kanġu tal-Gżejjer Bonin hija estiża lil hinn mill-Gżejjer ta' Ogasawara sa gżejjer oħra fit-Tramuntana tal-Paċifiku. Hemm żewġ speċijiet b'firxa ristretta ta' għasafar fil-gżejjer: il-ħamiema tal-boskijiet tal-Ġappun (Columba janthina) u l-għasfur kważi mhedded (Apalopteron familiare), li qabel kien magħruf bħala wikkiel il-għasel tal-Gżejjer Bonin. Il-ħamiem tal-boskijiet tal-Ġappun inqered miż-żewġ gruppi ta' gżejjer ta' Iwo Jima fis-snin 80 tas-seklu 20. Il-ħamiem tal-Gżejjer Bonin li qabel kien endemiku (C. versicolor), il-malvizz tal-Gżejjer Bonin (Zoothera terrestris) u l-bumunqar tal-Gżejjer Bonin (Carpodacus ferreorostris) issa ġew estinti.
_Islands.jpg)
Farfett il-lejl żgħir estint, il-pippistrell ta' Sturdee, huwa magħruf biss f'rekord wieħed u ma ntlemaħx iktar mill-1915. Il-farfett il-lejl tal-frott tal-Gżejjer Bonin (Pteropus pselaphon) huwa endemiku għall-gżejjer. Attwalment huwa elenkat bħala fil-periklu, u stħarriġ ippubblikat mill-Uffiċċju tal-Edukazzjoni ta' Ogasawara fl-1999 ħareġ stima li l-għadd tiegħu kien jammonta għal madwar 100 eżemplar. Is-sambar tal-Gżejjer Bonin (R. unicolor boninensis), sottospeċi taċ-ċerva sambar, x'aktarx kienet popolazzjoni introdotta fil-gżejjer saħansitra mhux qabel l-1850, iżda nstabu wkoll fdalijiet fossili tas-sottospeċi; din l-ispeċi ġiet estinta wara l-1925-1926, meta Richard Goldschmidt ra l-par ibbalzmat tal-mużew ta' Chichijima u n-nies tal-post qalulu li bil-kemm kien għad fadal "nofs tużżana" minnhom ħajjin.
Invertebrati
[immodifika | immodifika s-sors]Il-gżejjer huma magħrufa għall-bosta speċijiet ta' bebbux li jinsabu madwar il-gżejjer, b'mod speċjali l-bebbux Mandarina. Il-biċċa l-kbira tal-bebbux nattiv issa jinsab fil-periklu jew ġie estint minħabba speċijiet introdotti u telf tal-ħabitat. Ittieħdu ritratti tal-klamar ġgantesk (Architeuthis dux) lil hinn mill-kosta tal-Gżejjer ta' Ogasawara għall-ewwel darba fis-selvaġġ fit-30 ta' Settembru 2004. Ittieħdu filmati ta' din l-ispeċi ħajja hemmhekk f'Diċembru 2006.
Sit ta' Wirt Dinji
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Gżejjer ta' Ogasawara ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2011.[1]
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ix) "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar".[1]
Trasport
[immodifika | immodifika s-sors]Trasport bl-ilma
[immodifika | immodifika s-sors]
Il-port prinċipali tal-gżejjer huwa Futami f'Chichijima. Mill-2016, il-linja prinċipali li tikkollega l-gżejjer mal-art kontinentali hija l-Kumpanija tat-Trasport Marittimu ta' Ogasawara (bil-Ġappuniż: 小笠原海運株式会社). Din topera l-Ogasawara Maru (bil-Ġappuniż: おがさわら丸), bastiment ta' 11,035 tunnellata u twil 150 metru (490 pied) b'170 kamra privata u b'kapaċità totali ta' 894 passiġġier. B'veloċità massima ta' 24.7 knot (45.7 km/h; 28.4 mph), il-vjaġġ mill-Moll ta' Takeshiba f'Tokjo sal-gżejjer idum madwar 24 siegħa meta t-temp ikun tajjeb. L-għadd ta' vjaġġi fix-xahar ivarja, u naqas sew matul il-pandemija tal-COVID-19.
Preċedentement, kien hemm pjanijiet għal "techno superliner" ta' 14,500 tunnellata li kapaċi jilħaq veloċità massima ta' 38 knot (70 km/h; 44 mph) biex b'hekk l-istess vjaġġ idum 17-il siegħa biss, b'kapaċità ta' madwar 740 passiġġier. Madankollu, il-proġett ġie kkanċellat f'Lulju 2005, minħabba ż-żieda fil-prezzijiet tal-fjuwil u l-kost eċċessiv ta' ¥2 biljun.
Wieħed jista' jasal Hahajima bil-lanċa Hahajima Maru minn Chichijima.
Trasport bit-triq
[immodifika | immodifika s-sors]
Il-villaġġ ta' Ogasawara jopera servizz tal-karozzi tal-linja f'Chichijima u l-passiġġieri anzjani jisgħu jużaw "pass tal-fidda". Hemm ukoll servizz tat-taksi għat-turisti, kumpanija tal-karozzi tal-kiri, servizzi tal-kiri tal-iscooters motorizzati, servizz tal-kirri tar-roti u faċilitajiet oħra. Diffiċli u għali ħafna li wieħed jittrasporta l-vettura tiegħu lejn il-gżejjer.
Trasport bl-ajru
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Gżejjer ta' Ogasawara ma għandhomx ajruport. Meta jkun hemm aċċidenti gravi, mard gravi u emerġenzi oħra, jintbagħat ħelikopter mill-istazzjonament tal-Forza tal-Awto-Difiża f'Iwo Jima. L-ajruplan tal-baħar ShinMaywa US-1 mill-istazzjonament tal-Forza tal-Awto-Difiża f'Iwakuni jintuża matul iż-żjarat mill-gvernatur ta' Tokjo u minn dinjitarji oħra kif ukoll għal kwalunkwe emerġenza li tkun tirrikjedi trasport rapidu lura lejn Honshu.
Għal diversi deċennji, kien hemm diskussjoni dwar il-bini ta' ajruport. Għadd ta' siti f'Chichijima u f'Anijima ġew irrifjutati. Il-ħin tal-ivvjaġġar lejn l-art kontinentali u minnha kieku jonqos għal madwar sagħtejn biss, u b'hekk jiżdied it-turiżmu u jkunu jistgħu jiġu pprovduti servizzi ta' emerġenza aħjar. Fit-teorija, il-gvernijiet lokali, reġjonali u nazzjonali kollha appoġġaw din l-idea. Madankollu, il-proġetti qatt ma twettqu minħabba tħassib dwar il-fattibbiltà ekonomika u dwar il-fatt li s-siti proposti jospitaw bosta speċijiet ta' pjanti rari, siewja jew fil-periklu. Xi ċittadini lokali ilhom jixtiequ li jkollhom ajruport, iżda x-xewqa li s-sbuħija tal-gżejjer tibqa' mhux mittiefsa daqstant wasslet biex ix-xogħol qatt ma jibda. Il-kwistjoni hija pjuttost kontroversjali fil-gżejjer.
Fis-26 ta' Ġunju 2016, il-Ministru Ġappuniż għall-Ambjent Tamayo Marukawa tkellem dwar il-kostruzzjoni ta' ajruport fil-Gżejjer ta' Ogasawara wara laqgħa f'Tokjo li fiha tfakkar il-ħames anniversarju tar-reġistrazzjoni tal-gżejjer bħala Sit ta' Wirt Dinji Naturali tal-UNESCO. F'laqgħa li saret fis-27 ta' Lulju 2017 mal-villaġġ ta' Ogasawara, il-Gvern Metropolitan ta' Tokjo ħabbar li kien qed jikkunsidra l-ftuħ ta' rotta tal-ajru regolari bejn Tokjo u l-Gżejjer ta' Ogasawara, billi jintuża mitjar propost ta' 1,200 metru (3,900 pied) li jinbena f'Chichijima. Dan kieku jippermetti t-tlugħ u l-inżul ta' inġenji tal-ajru bl-iskrejjen li jifilħu jġorru sa 50 passiġġier. Il-gvern ta' Tokjo qal li l-kostruzzjoni tkun tiddependi fuq valutazzjonijiet futuri tal-impatt fuq l-ambjent naturali u l-fattibbiltà ekonomika. Il-villaġġ ta' Ogasawara appoġġa l-kostruzzjoni ta' mitjar minflok it-tkabbir tal-aċċess attwali bil-ħelikopters jew bl-ajruplani tal-baħar. Fis-sena fiskali tal-2019, 490 miljun yen ġew inklużi fil-baġit Ġappuniż għal studju dwar il-fattibbiltà u stħarriġ fuq Chichijima biex jiġi ddeterminat l-aqwa post għall-kostruzzjoni tal-mitjar. F'Awwissu 2020, il-Gvern Metropolitan ta' Tokjo organizza kunsill li matulu ssemmiet ix-xewqa li jinfetaħ ajruport. Minkejja dan, il-gvern sostna li x-xogħlijiet ma kinux se jibdew qabel mill-inqas l-2030. Sabiex jiġi indirizzat it-tħassib ambjentali, il-gvern ippropona wkoll it-tqassir tal-mitjar għal madwar 500 metru (1,600 pied) u l-użu ta' inġenji tal-ajru bl-iskrejjen jintwew biex jagħmlu tajjeb għal dan.
Demografija, lingwa u edukazzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]
Fl-2021, il-Gżejjer ta' Ogasawara kellhom popolazzjoni ta' 2,560 ruħ, maqsuma bejn Chichijima (2,120 ruħ) u Hahajima (440 ruħ). Prattikament l-abitanti kollha tal-Gżejjer ta' Ogasawara huma ċittadini Ġappuniżi. Dan jinkludi proporzjon sinifikanti ta' antenati mill-Istati Uniti, l-Ewropa u gżejjer oħra tal-Paċifiku, li spiss jistgħu jintgħarfu mill-fattizzi fiżiċi tagħhom, mill-ismijiet tagħhom spelluti bil-katakana, u l-fidi Kristjana. Matul u wara l-okkupazzjoni militari tal-Istati Uniti fl-1946–1968, minoranza żgħira ta' ċittadini tal-gżejjer għażlet iċ-ċittadinanza tal-Istati Uniti u/jew emigrat mill-gżejjer. Madankollu, il-biċċa l-kbira tal-abitanti tal-gżejjer b'antenati mhux Ġappuniżi issa jidher li qed jassimilaw mill-ġdid mal-maġġoranza etnika Ġappuniża.
Il-lingwa komuni hija l-Ġappuniż. Minħabba l-insedjaturi mill-Istati Uniti, l-Ewropa u gżejjer oħra tal-Paċifiku waslu qabel ir-residenti Ġappuniżi etniċi, matul is-seklu 19 feġġ pidgin b'lessiku Ingliż li sussegwentement żviluppa fi creole, magħruf bħala l-Ingliż tal-Gżejjer Bonin, Creole ta' Ogasawara jew Lingwa Mħallta ta' Ogasawara. Dan kien ir-riżultat tal-ibridizzazzjoni tal-Ġappuniż mal-Ingliż tal-gżejjer, li wassal għal lingwa mħallta li għadha tiġi mitkellma fil-gżejjer.
Il-muniċipalità tal-villaġġ ta' Ogasawara jopera skejjel primarji u sekondarji pubbliċi, filwaqt li l-Bord tal-Edukazzjoni tal-Gvern Metropolitan ta' Tokjo jopera l-Iskola Postsekondarja ta' Ogasawara. Fl-era ta' qara t-Tieni Gwerra Dinjija, l-Iskola Primarja tal-Ammirall Arthur Radford (bil-Ġappuniż: ラドフォード提督学校) kienet tgħallem lill-istudenti tal-iskola primarja, filwaqt li l-istudenti tal-iskola sekondarja u postsekondarja kienu jmorru f'Guam biex ikomplu l-istudji tagħhom. L-Iskola Postsekondarja ta' Ogasawara fetħet fl-1964.
Fizzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Gżejjer Bonin issemmew f'diversi opri tal-fizzjoni. Bonin ta' Robert Standish jiddeskrivi lilu nnifsu bħala "rumanz", iżda jsostni li "dan il-ktieb huwa ġrajja akkurata dwar l-istorja tal-Gżejjer Bonin", abbażi b'mod prinċipali ta' informazzjoni mill-proneputija ta' Nathaniel Savory, u jinkludi deskrizzjonijiet ta' trattament ħażin tal-popolazzjoni Anglo-Polineżjana mill-insedjaturi Ġappuniżi u mill-awtoritajiet li ġew wara u jinkludi wkoll mappa dettaljata tal-Grupp ta' Gżejjer ta' Chichijima, bl-ismijiet bl-Ingliż ta' iktar minn 50 lokalità.
Il-Kapitlu XVI tar-rumanz awtobijografiku ta' Jack London John Barleycorn isostni, "Dan il-grupp ta' gżejjer iżolati, li kien tal-Ġappun, intgħażel bħala rendezvous tal-flotot Kanadiżi u Amerikani tal-kaċċa tal-foki", u jiddeskrivi ż-żjara fis-sakra ta' baħri żagħżugħ u sħabu fil-Gżejjer Bonin.
Fis-sensiela televiżiva The Super Dimension Fortress Macross, gżira fittizja fil-katina ta' gżejjer magħrufa bħala l-Gżira tan-Nofsinhar ta' Ataria (li suppost kienet tinsab l-iktar fin-Nofsinhar tal-katina ta' gżejjer, wara Minami Iwo Jima), hija s-sit tal-inżul tal-SDF-1 Macross.
Fil-film tal-1963 Matango, jott lussuż jitlef ir-rotta tiegħu u jispiċċa fuq gżira. Malli joqrob lejn il-gżira, wieħed mill-membri tal-ekwipaġġ jgħajjat: "Min jaf humiex il-Gżejjer Bonin?". Is-sottotitli bl-Ingliż tal-film jispellu Bonin bħala "Bonan".
Fil-film kaiju tal-2003 Godzilla: Tokyo S.O.S., it-tewmin Mothra jfaqqsu mill-bajd fil-Gżira ta' Himago u malajr imorru jgħinu lil ommhom li sfat attakkata minn Godzilla.
Il-film anime tal-2017 The Irregular at Magic High School: The Movie – The Girl Who Summons the Stars huwa ambjentat fi gżejjer fittizji fil-Gżejjer Bonin.
Fil-film kaiju tal-2023 Godzilla Minus One, Koichi Shikishima u l-ekwipaġġ tiegħu jivvjaġġaw fil-Gżejjer ta' Ogasawara bl-għan li jevitaw il-wasla ta' Godzilla fil-Ġappun.
Gallerija
[immodifika | immodifika s-sors]
Muko-jima
Minami-jima, a small island in the Chichi-jima group
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- 1 2 3 4 Centre, UNESCO World Heritage. "Ogasawara Islands". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2025-10-31.