Aqbeż għall-kontentut

Fram2

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Logo testwali tal-missjoni.

Fram2 kienet missjoni ta' titjira spazjali privata bil-bnedmin abbord operata minn SpaceX b'inġenju spazjali Crew Dragon f'isem l-imprenditur Chun Wang. Waqt il-missjoni, Wang u l-ekwipaġġ ċivili tiegħu — Jannicke Mikkelsen, Rabea Rogge u Eric Philips — ġew illanċjati f'orbita polari, xi ħaġa li seħħet għall-ewwel darba f'missjoni ta' titjir spazjali bil-bnedmin abbord. Matul il-missjoni li damet tlett ijiem, l-ekwipaġġ wettaq riċerka xjentifika.[1][2][3]

Ekwipaġġ

[immodifika | immodifika s-sors]

L-ekwipaġġ ta' Fram2 tħabbar f'Awwissu 2024.[4][5]

Kariga Ekwipaġġ
Kmandant tal-missjoni  Chun Wang,

L-ewwel titjira fl-ispazju

Kmandant tal-inġenju Jannicke Mikkelsen,

L-ewwel titjira fl-ispazju

Bdot Rabea Rogge,

L-ewwel titjira fl-ispazju

Speċjalist tal-missjoni

Uffiċjal mediku

 Eric Philips,

L-ewwel titjira fl-ispazju

Noti
  1. Wang kien il-kmandant tal-missjoni, filwaqt li Mikkelsen kien il-kmandant tal-inġenju tal-ajru bid-dmirijiet operatorji tradizzjonali li jingħataw lil kmandant tipiku tan-NASA.

Missjoni

[immodifika | immodifika s-sors]

Il-missjoni studjat il-poli tad-Dinja u l-ambjent spazjali tagħhom. Din kienet missjoni ta' titjir fl-orbita ta' inġenju spazjali Crew Dragon, li kien mgħammar bil-kapsula panoramika li tinhemeż mal-inġenju spazjali li kienet abbord l-Inspiration4.

Inizjalment, Crew Dragon Endurance kien intgħażel għal din it-titjira, peress li kellu l-istess isem bħall-bastiment tal-esplorazzjoni tal-Antartika ta' Ernest Shackleton. Madankollu, minħabba bidliet fil-manifest ta' Crew Dragon, l-Endurance ġie assenjat lil Crew-10, u ġie deċiż li jintuża r-Resilience għal Fram2. Il-missjoni ġiet illanċjata mill-Kumpless tal-Illanċjar 39A fiċ-Ċentru Spazjali ta' Kennedy fl-1 ta' April 2025 fis-01:46:50 UTC (il-31 ta' Marzu, fid-9:46:50 p.m. EDT, ħin lokali fis-sit tal-illanċjar).

Il-missjoni ngħatat l-isem ta' Fram2 b'referenza u bħala suċċessjoni tal-bastiment tal-esplorazzjoni polari Norveġiż Fram, li kien l-ewwel wieħed li lesta spedizzjonijiet kemm fil-Pol tat-Tramuntana kif ukoll fil-Pol tan-Nofsinhar bejn l-1893 u l-1912. L-ekwipaġġ ġarr biċċa mill-gverta tat-tik tal-bastiment fl-ispazju.[6]

Il-missjoni daħlet f'orbita baxxa tad-Dinja b'apoġew ta' 413-il kilometru (257 mil) u b'periġew ta' 202 kilometri (126 mil) b'inklinazzjoni retrograda polari ta' 90.01°, u b'hekk taret fuq iż-żewġ poli tad-Dinja.[7] Kisret ir-rekord preċedenti tal-ogħla inklinazzjoni orbitali ta' titjira spazjali bl-ekwipaġġ li kien ġie stabbilit minn Vostok 6 fl-1963.[8][9]

Minħabba l-illanċjar uniku lejn in-Nofsinhar, is-software fuq l-inġenju spazjali Crew Dragon ġie aġġornat b'xenarji ġodda ta' terminazzjoni li f'każ ta' bżonn kienu jindirizzaw il-kapsula lil hinn miż-żoni popolati fi Florida, f'Kuba, fil-Panama u fil-Perù biex tinżel fl-ilma.[10]

L-ekwipaġġ kien ippjana li josserva u jistudja l-fenomeni qishom awrori bħal STEVE u frammenti ħodor, u jwettaq esperimenti fuq il-ġisem tal-bniedem, inkluż l-ewwel raġġ-X ta' bniedem fl-ispazju. L-ekwipaġġ ipprova wkoll ikabbar il-faqqiegħ Pleurotus ostreatus, l-ewwel speċi ta' faqqiegħ li tkabbret fl-ispazju. Rogge ippjanat serje ta' trażmissjonijiet ta' immaġnijiet televiżivi bi skennjar bil-mod b'radju tad-dilettanti mmirati lejn gruppi edukattivi li kienu qed jikkompetu f'avveniment imsejaħħ Fram2Ham.[11] Rogge wettqet ukoll l-esperiment bijoloġiku Żvizzeru-Nevisjan imsejjaħ "Ġenomika Spazjali" tal-Iżvizzeri Oliver Ullrich u Cora Thiel.[12]

Dr. Christopher Combs, id-djaknu permanenti tar-riċerka fil-Kulleġġ ta' Klesse tal-Inġinerija u tad-Disinn Integrat fl-Università ta' Texas f'San Antonio, iddeskriva l-missjoni bħala "ħarira iktar minn qerq, iżda mhux eżattament kisba rivoluzzjonarja", u l-esperimenti ppjanati ddeskrivihom bħala li joffru valur xjentifiku limitat u li jistgħu jitwettqu kullimkien ikun xi jkun il-perkors tat-titjir. Madankollu, għall-membri tal-ekwipaġġ, kollha kemm huma b'rabtiet mal-esplorazzjoni polari, il-missjoni kellha importanza personali.

Il-missjoni ġiet konkluża b'inżul fuq l-ilma fl-Oċean Paċifiku lil hinn mill-kosta ta' Oceanside, California fl-4 ta' April 2025 fl-16:19:28 UTC (fid-9:19:28 a.m. PDT, ħin lokali fis-sit tal-inżul). Dan kien l-ewwel inżul fuq l-ilma fil-Paċifiku għal missjoni ta' Crew Dragon. Filwaqt li l-missjonijiet tal-ġarr tal-merkanzija ta' SpaceX Dragon 1 qabel kienu niżlu fil-Paċifiku, l-operazzjonijiet tal-irkupru tbiddlu lejn il-Lvant tal-Istati Uniti fl-2019 biex jitħaffef ir-ritorn tal-astronawti u tal-merkanzija kritika lejn iċ-Ċentru Spazjali ta' Kennedy. Madankollu, dan l-aġġustament kellu konsegwenza mhux intenzjonata: il-modulu tal-bagoll, ġie skartat qabel id-dħul mill-ġdid u kien mistenni jinħaraq fl-atmosfera, iżda ġew irrapportati mill-inqas erba' istanzi oħra ta' detriti tal-bagoll li nstabu fuq l-art. Matul dan l-inżul fuq l-ilma fl-Oċean Paċifiku, il-bagoll baqa' mehmuż iktar fit-tul u ġie direzzjonat lejn żona remota tal-oċean imsejħa Point Nemo (imlaqqma ċimiterju tal-inġenji spazjali), fejn kwalunkwe detrit li jibqa' qawwi u sħiħ wara d-dħul mill-ġdid x'aktarx ħafna li ma jikkawża l-ebda ħsara.[13][14]

Referenzi

[immodifika | immodifika s-sors]
  1. ↑ Grønning, Trygve (2024-08-13). "Norske Jannicke Mikkelsen skal til verdensrommet". NRK (bil-Bokmal Norveġiż). Miġbur 2026-05-29.
  2. ↑ published, Mike Wall (2024-08-12). "SpaceX to launch 4 people on historic Fram2 mission over Earth's poles in late 2024". Space (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  3. ↑ "Fram2 | Falcon 9 Block 5 | Next Spaceflight". nextspaceflight.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  4. ↑ Berger, Eric (2024-08-12). "SpaceX announces first human mission to ever fly over the planet's poles". Ars Technica (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  5. ↑ "SpaceX to launch privately-financed international crew of four around Earth's poles – Spaceflight Now" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  6. ↑ Warren, Haygen (2025-04-01). "SpaceX launches Fram2 crewed mission to historic polar orbit" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  7. ↑ "https://x.com/planet4589/status/1906922678067560513". X (formerly Twitter) (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29. Ħolqa esterna f'|title= (għajnuna)
  8. ↑ V. P. Glushko, ed. (1985). Entsiklopediya Kosmonavtika [Encyclopedia of Cosmonauts] (bir-Russu). Moska, ir-Russja: Sovetskaya Entsiklopedia.
  9. ↑ "Vostok-5 and Vostok-6 missions". www.russianspaceweb.com. Miġbur 2026-05-29.
  10. ↑ Wattles, Jackie (2025-04-01). "SpaceX launches first-of-its kind tourism mission around Earth's poles". CNN (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  11. ↑ "Home - FRAM-2 HAM". fram2ham.com (bl-Ingliż). 2024-12-14. Miġbur 2026-05-29.
  12. ↑ "Detail - Swiss Trade". swisstrade.com. Miġbur 2026-05-29.
  13. ↑ "As it happened: NASA holds briefings on Crew 9 mission as SpaceX nears return to flight – Spaceflight Now" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
  14. ↑ "SpaceX". SpaceX (bl-Ingliż). Miġbur 2026-05-29.
Miksub minn "https://mt.wikipedia.org/w/index.php?title=Fram2&oldid=330379"