Dolly Parton

Dolly Parton
Ħajja
Isem propju	Dolly Rebecca Parton
Twelid	Pittman Center (mul) , 19 Jannar 1946
Nazzjonalità	Stati Uniti tal-Amerka
L-ewwel lingwa	Ingliż
Mewt	Vanderbilt-Ingram Cancer Center (en) , 25 Awwissu 2026
Kawża tal-mewt	kawżi naturali (kanċer)
Familja
Missier	Robert Lee Parton
Omm	Avie Lee Parton
Konjuga/i	Carl Thomas Dean (mul) (30 Mejju 1966 - 3 Marzu 2025)
Aħwa	uri Stella Parton (mul) ; Randy Parton (mul) ; Rachel Dennison (mul) ; Freida Parton (mul) ; Willadeene Parton (mul) ; Floyd Parton (mul) ; David Wilburn Parton (mul) ; Kassi nan Parton (mul) ; Larry Gerald Parton (mul) ; Coy Denver Parton (mul) ; Robert Lee Parton Jr. (mul) ;
Familja	uri Bill Owens (mul) (ziju);
Edukazzjoni
Alma mater	Sevier County High School (en)
Lingwi	Ingliż
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni	country singer (en) ; kantawtur; attur; kitarrist; banġowista; awtobijografu; negozjant; attur televiżiv; mużiċist li jdoqq bosta strumenti; country musician (en) ; produttur tad-diski; doppjatur; producer ċinematografiku; xeneġġatur; kompożitur; attur ċinematografiku; artist diskografiku; kantant; filantropu; strumentista; imprenditur
Post tax-xogħol	Nashville
Xogħlijiet importanti	All I Can Do (en) ; I Will Always Love You (mul) ; Jolene (mul) ; 9 to 5 (mul)
Premjijiet	List الميدالية الوطنية للفنون (2005) ; Grammy Lifetime Achievement Award (2011) ; American Music Award for Favorite Country Album (1978) : New Harvest… First Gathering (en) ; Country Music Association Award for Entertainer of the Year (1978) ; Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (1978) ; Grammy Award for Best Country Song (1981) : 9 to 5 (mul) ; Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (1981) ; Favorite Country Single (1985) : Islands in the Stream (mul) ; Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal (1987) : Trio (mul) ; Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals (1999) ; Grammy Award for Best Bluegrass Album (2000) : The Grass Is Blue (en) ; Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (2001) ; Las Vegas Film Critics Society Award for Best Song (2005) : Transamerica (en) ; Kennedy Center Honors (2006) ; Grammy Hall of Fame (2006) ; Grammy Lifetime Achievement Award (2010) ; Grammy Hall of Fame (2013) ; Library of Congress Living Legend (April 2004) ; Johnny Mercer Award (2007) ; Golden Raspberry Award for Worst Original Song (1985) : Drinkin' Stein (en) ; star on Hollywood Walk of Fame (14 Ġunju 1984) ; Time 100 (2021) ; Willie Nelson Lifetime Achievement Award ; American Library Association Honorary Membership (2023) ; Country Music Association Award for International Achievement (2004) ; Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year (1976) ; Country Music Association Award for Female Vocalist of the Year (1975) ; Rock and Roll Hall of Fame (2022) ;
Nominat għal	uri [[Country Music Association Award for Entertainer of the Year (en) ]] ; (1976) ; [[Grammy Award for Best Female Pop Vocal Performance (en) ]] ; (1977) ; [[Country Music Association Award for Entertainer of the Year (en) ]] ; (1977) ; [[Country Music Association Award for Entertainer of the Year (en) ]] ; (1978) ; [[Primetime Emmy Award for Individual Performance in a Variety or Music Program (en) ]] ; (1978) : [[Cher... Special (en) ]]; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1978) ; [[American Music Award for Favorite Country Album (en) ]] ; (1978) : [[New Harvest… First Gathering (en) ]]; [[American Music Award for Favorite Country Album (en) ]] ; (1979) : [[Here You Come Again (en) ]]; [[Favorite Country Single (en) ]] ; (1979) : [[Here You Come Again (en) ]]; [[Golden Globe Award for New Star of the Year – Actress (en) ]] ; (1980) : [[9 to 5 (en) ]]; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1980) ; [[Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Musical or Comedy (en) ]] ; (1980) : [[9 to 5 (en) ]]; [[Golden Globe Award for Best Original Song (en) ]] ; (1980) : [[9 to 5 (mul) ]]; [[Golden Globe Award for Best Original Song (en) ]] ; (1981) : [[9 to 5 (mul) ]]; [[Grammy Award for Song of the Year (en) ]] ; (1981) : [[9 to 5 (mul) ]]; [[Grammy Award for Best Country Song (en) ]] ; (1981) : [[9 to 5 (mul) ]]; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1981) ; [[Academy Award for Best Original Song (en) ]] ; (17 Frar 1981) : [[9 to 5 (mul) ]]; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1982) ; [[People's Choice Award for Favorite Country Artist (en) ]] ; (1982) ; [[Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Musical or Comedy (en) ]] ; (1982) : [[The Best Little Whorehouse in Texas (en) ]]; [[American Music Award for Favorite Pop/Rock Female Artist (en) ]] ; (1982) ; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1982) ; [[People's Choice Award for Favorite Country Artist (en) ]] ; (1983) ; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1983) : [[Burlap & Satin (en) ]]; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1984) ; [[Juno Award for Best Selling Single (en) ]] ; (1984) ; [[Golden Raspberry Award for Worst Original Song (en) ]] ; (1985) : [[Drinkin' Stein (en) , Sweet Lovin' Friends (en) ]]; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1985) ; [[Favorite Country Single (en) ]] ; (1985) : [[Islands in the Stream (mul) ]]; [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal (en) ]] ; (1985) ; [[Golden Raspberry Award for Worst Musical Score (en) ]] ; (1985) : [[Rhinestone (en) ]]; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1985) ; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1986) ; [[Grammy Award for Album of the Year (en) ]] ; (1987) : [[Trio (mul) ]]; [[Grammy Award for Best Country Performance by a Duo or Group with Vocal (en) ]] ; (1987) : [[Trio (mul) ]]; [[People's Choice Award for Favorite Female Artist (en) ]] ; (1988) ; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (1989) ; [[People's Choice Award for Favorite Country Artist (en) ]] ; (1990) ; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1990) ; [[Grammy Award for Best Country Song (en) ]] ; (1991) : [[Eagle When She Flies (en) ]]; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1992) ; [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals (en) ]] ; (1993) ; [[American Music Award for Favorite Country Female Artist (en) ]] ; (1994) ; [[Favorite Country Single (en) ]] ; (1994) ; [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals (en) ]] ; (1995) ; [[Grammy Award for Best Country Album (en) ]] ; (1999) : [[Trio II (en) ]]; [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals (en) ]] ; (1999) ; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (2000) ; [[Grammy Award for Best Bluegrass Album (en) ]] ; (2000) : [[The Grass Is Blue (en) ]]; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (2001) ; [[Grammy Award for Best Country Album (en) ]] ; (2002) : [[Halos & Horns (en) ]]; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (2002) ; [[Grammy Award for Best Female Country Vocal Performance (en) ]] ; (2003) ; [[Grammy Award for Best Country Collaboration with Vocals (en) ]] ; (2004) ; [[Golden Globe Award for Best Original Song (en) ]] ; (2005) : [[Transamerica (en) ]]; [[Broadcast Film Critics Association Award for Best Song (en) ]] ; (2005) ; [[Academy Award for Best Original Song (en) ]] ; (31 Jannar 2006) : [[Travelin' Thru (en) ]]; [[Grammy Award for Best Song Written for Visual Media (en) ]] ; (2007) : [[Transamerica (en) ]]; [[Drama Desk Award for Outstanding Lyrics (en) ]] ; (2009) ; [[Drama Desk Award for Outstanding Music (en) ]] ; (2009) ; [[Drama Desk Award for Outstanding Musical (en) ]] ; (2009) ; [[Tony Award for Best Original Score (en) ]] ; (5 Mejju 2009) : [[9 to 5 (en) ]]; [[Grammy Award for Best Country Duo/Group Performance (en) ]] ; (2013) ;
Influwenzat minn	Loretta Lynn (mul) ; Porter Wagoner (mul) ; Dock Boggs (mul) ; Janis Martin (en) ; Kitty Wells (mul) ; Roy Acuff (en) ; Tammy Wynette (mul) ; Maddox Brothers and Rose (en) ; Wanda Jackson (mul) ; Woody Guthrie (mul) ; Molly O'Day (en) ; Bill Monroe (mul) ; Hank Williams (mul) ; June Carter Cash (mul) ; Patsy Cline (mul) ; Roy Rogers (mul) ; Carter Family (en) ; Tom Paxton (mul) ; Willie Nelson (mul)
Sħubija	Porter Wagoner & Dolly Parton (mul)
Moviment artistiku	mużika country; ballad (en) ; mużika gospel; bluegrass music (en) ; country pop (en) ; mużika pop; mużika folkloristika
Tip ta' leħen	sopran
Strument/i tal-mużika	vuċi; kitarra; banġow; autoharp (en)
Tikketta tar-reġistrazzjoni	Asylum Records (mul) ; Columbia Records; Decca; Goldband Records (en) ; Mercury Records (mul) ; Monument Records (en) ; RCA (en) ; RCA Records Label Nashville (mul) ; Rising Tide Records (en) ; Sugar Hill Records (mul) ; Warner Bros. Records (mul)

Dolly Parton kienet kantanta, kittieba tal-kanzunetti, multi-strumentalista, attriċi, kittieba tal-iskripts u produttriċi Amerikana, li twieldet fid-19 ta' Jannar 1946 f'Pittman Center (Tennessee) u mietet fil-25 ta' Awwissu 2026 f'Nashville (Tennessee).

Wara aktar minn nofs seklu ta’ karriera bla interruzzjoni, hija saret, fost affarijiet oħra, ir- Reġina tal-Mużika Country. Hija biegħet aktar minn 100 millions album madwar id-dinja. Hija laħqet l-ewwel post fiċ-charts tal-pop tal-Istati Uniti tliet darbiet u 24 darba fil-mużika country.

Hija kitbet aktar minn 3 000 chansons u pproduċiet aktar minn 65 albums matul il-karriera tagħha. Fost l-aktar kanzunetti famużi tagħha hemm I Will Always Love You, li Whitney Houston għamlet cover tagħha fl-1992, Jolene, 9 to 5 u Coat of Many Colors .

Mara negozjanta għaqlija iżda wkoll filantropa kbira, fl-1990 ħolqot organizzazzjoni mingħajr skop ta' qligħ, Imagination Library, li għandha l-għan li toffri kotba b'xejn kull xahar lit-tfal fir-Renju Unit, il-Kanada u l- Istati Uniti.

Hija tagħmel parti miċ-ċirku esklussiv ħafna ta' artisti li ġew nominati għall-erba' premjijiet l-aktar prestiġjużi fl-industrija tad-divertiment fl- Istati Uniti, jiġifieri l- Emmy Awards (televiżjoni), il- Grammy Awards (mużika), l- Oscars (films) u t- Tony Awards (teatru).

B'mod aktar ġenerali, hija waħda mill-aktar figuri pubbliċi maħbuba fl- Istati Uniti, u tgħaqqad lid-Demokratiċi u r-Repubblikani .

Bijografija

Tfulija u Oriġini

Dolly Rebecca Parton twieldet fid-19 ta' Jannar, 1946, f'Pittman Center, Tennessee, f'familja fqira. Kienet bint Robert Lee Parton, bidwi, u Avie Lee Owens. Għal ħafna snin, missierha kien jikkultiva t-tabakk, iżda minħabba raġunijiet ekonomiċi, kellu jiċċaqlaq lejn Detroit biex jaħdem fl-industrija tal-karozzi. Il-kantanta kibret f'familja ta' tnax-il tifel u tifla, f'barrakka tal-injam fejn ħamest itfal kienu jorqdu fl-istess sodda^[1].

Karriera

Dolly Parton bdiet il-karriera tagħha minn età żgħira ħafna. Il-mentor tagħha kien zijuha, Bill Owens, mużiċist u kittieb tal-kanzunetti country li kiteb diversi kanzunetti magħha, inkluża "Put It Off Until Tomorrow," li rebħet il-premju BMI Song of the Year fl-1966. Huwa għallimha ddoqq il-kitarra fl-età ta’ tmien snin. Meta kellha għaxar snin, huwa introduċiha għar-radju, u hija kantat f’Knoxville, Tennessee, fuq Cas Walker Farm u Home Hour, li aktar tard sar programm televiżiv. Ta’ tlettax-il sena, hija kantat fuq il-Grand Ole Opry fir-Ryman Auditorium, is-sala tal-kunċerti leġġendarja ta’ Nashville magħrufa bħala l-"Mother Church of Country Music." Hija ġiet introdotta hemm minn Johnny Cash innifsu, li ppreżentaha bħala "tifla żgħira minn East Tennessee." Hija kantat is-suċċess ta’ George Jones, "You Gotta Be My Baby." Parton għamlet id-debutt tagħha bħala narratriċi u kantanta, takkumpanja lilha nfisha fuq il-banjo jew il-kitarra^[2].

Fl-1964, Dolly Parton kellha 18-il sena. L-għada li ggradwat mill-iskola sekondarja, telqet lejn Nashville fejn iltaqgħet ma' Carl Dean fl-ewwel jum tagħha, ir-raġel li miegħu kienet se taqsam ħajjitha^[3].

Fil-kapitali tal-mużika country, hija għamlet isem għaliha nnifisha bħala kittieba tal-kanzunetti, iżda t-tikketta tad-diski tagħha llimitatha għal repertorju pop minħabba l-firxa vokali għolja tagħha, u hija tħabtet biex tidħol fix-xena tal-mużika country. Kien fl-1967 li kisbet rikonoxximent fuq ir-radju country bl-ewwel album tagħha, *Hello, I'm Dolly*. Il-preżentatur tat-televiżjoni Porter Wagoner innotaha grazzi għall-ewwel single tagħha, "Dumb Blonde," u impjegaha bħala ko-preżentatriċi fil-programm tiegħu^[4].

Kantanta, mużiċista, u preżentatur ewlieni tal-programm televiżiv tiegħu stess, huwa nieda l-karriera ta' Dolly Parton u kien il-mentor tagħha. Kull ġimgħa, quddiem 3 miljun telespettatur, Porter Wagoner kanta bosta duetti ta' suċċess mat-tfajla ta' 21 sena. Mal-produttur il-ġdid tagħha, Dolly Parton qalgħet $60,000 fis-sena, aktar milli kien qala' missierha f'ħajtu kollha. L-ewwel xiri tagħha kien Cadillac, li minnufih daħħlet fl-istudjo ta' Peter Wagoner. Malajr laħqet rwol dejjem aktar ċentrali fil-programm u saħansitra ngħatat l-opportunità li tippreżentah f'diversi okkażjonijiet. Hija rreġistrat diversi albums ma' Porter Wagoner, inklużi xi kanzunetti ta' suċċess^[5].

Iżda xtaqet issegwi karriera solo u kitbet u kantat diversi kanzunetti waħedha, inizjalment mingħajr wisq rikonoxximent. Fl-1971, f’“Coat of Many Colors,” kantat dwar il-ħajja ta’ ommha f’faqar estrem.

Fl-1973, telqet mill-Porter Wagoner Show biex tiffoka fuq il-karriera tagħha.

Iddebuttat b’suċċess kbir: “Jolene.” Il-kanzunetta ddominat iċ-charts tal-country, imbagħad daħlet fil-pop qabel ma saret suċċess internazzjonali, u laħqet udjenza ġdida. “Jolene” hija waħda mill-aktar kompożizzjonijiet interpretati minn Dolly Parton. Ġiet interpretata minn artisti bħal Beyoncé, Miley Cyrus, Olivia Newton-John, u The White Stripes.

Fl-1974, hija kompliet b'suċċess ieħor, "I Will Always Love You," iddedikat lil Porter Wagoner biex tesprimi l-imħabba u l-gratitudni tagħha. Din l-oda kisbitilha l-premju tal-Vokalista Femminili tas-Sena tal-Country Music Association sentejn wara xulxin, fl-1975 u l-1976^[6].

Elvis Presley ried jirrekordjaha, iżda Dolly Parton, mara negozjanta għaqlija, irrifjutat għax ma riditx taqsam id-drittijiet tal-pubblikazzjoni. Il-kanzunetta ġiet aktar tard interpretata fl-1992 minn Whitney Houston għas-soundtrack tal-film *The Bodyguard*^[7].

Fl-1977, "Here You Come Again," waħda mill-ftit kanzunetti li ma kitbitx, kisbitilha l-ewwel Grammy Award tagħha fl-1979.

Wara snin tmenin pjuttost "pop" u xi kultant xi ftit nostalġiċi, hija ddeċidiet, bis-suċċess tagħha jonqos, u minkejja s-suċċess dinji ta' Whitney Houston bil-kanzunetta tagħha fl-1992, li tirritorna lejn Tennessee fl-1996^[8].

Fl-1999, irreġistrat l-ewwel album bluegrass tagħha, *The Grass Is Blue*, ritorn għall-għeruq tagħha li kiseb lilha Grammy Award għall-Aqwa Album Bluegrass u bosta premji oħra. Dan iż-żieda fil-popolarità kompliet b’*Little Sparrow* fl-2001 u *Halos and Horns* fl-2002, li inkludew cover ta’ “Stairway to Heaven” ta’ Led Zeppelin. Biex tippromwovi l-album tagħha, bdiet l-ewwel mini-tour tagħha dik l-istess sena. Sorpriża bl-akkoljenza entużjasta u bil-gost tagħha stess tat-touring, Dolly Parton iddeċidiet li tagħti aktar kunċerti f'pajjiżi barranin “qabel ma nixjieħ wisq għalih.” Dan wassalha lejn l-Ewropa f’Marzu u April 2007, fejn daqqet quddiem folol li nbigħu l-biljetti fin-Norveġja, l-Iżvezja, l-Olanda, l-Ingilterra, l-Iskozja, u l-Irlanda.

Fl-2006, irċeviet nominazzjonijiet kemm għal Academy Award kif ukoll għal Golden Globe għall-kanzunetta oriġinali “Travelin’ Thru” mill-film *Transamerica*.

Fl-2008, Dolly Parton irritornat b'album country pop li ddebutta fin-numru 17 fuq iċ-charts tal-Istati Uniti (rekord fl-ewwel ġimgħa għaliha) u n-numru 2 fuq iċ-charts tal-country. Tour ġdid, il-"Backwood Barbie Tour," ħadha l-Ewropa fl-2008, fejn daqqet f'170,000 belt Ewropea u għamlitha l-aktar artista country ta' suċċess fl-Ewropa. Dan it-tour kien segwit minn parti fl-Istati Uniti.

Fl-2011, l-album il-ġdid tagħha, Better Days, ma kisibx l-istess livell ta' suċċess fl-Istati Uniti bħall-predeċessur tiegħu, iżda laħaq it-Top 10 fir-Renju Unit. Tour ġdid, il-Better Days Tour, inkluda 20 kunċert fl-Istati Uniti, 18 fl-Ewropa, u 12 fl-Awstralja, pajjiż li ma kinitx żaret fi tletin sena. Qamet kontroversja fl-Awstralja: Dolly Parton insistiet li tuża x-xarabank tat-tours tas-soltu tagħha, vera lounge mobbli. Iżda d-daqs, il-piż u l-bibien mhux tas-soltu tiegħu li nfetħu bil-mod ħażin wasslu biex ma jidħolx mid-dwana. Il-Ministru tat-Trasport innifsu solva l-problema u ħalla lil Dolly tidħol fil-pajjiż. CD/DVD irreġistrat f'Melbourne ħareġ fl-2012.

Fl-2011 ukoll, hija ħadet sehem fil-film Joyful Noise ma’ Queen Latifah, dwar kor tal-gospel li qed jitħabat bejn iż-żewġ nisa, li kien suċċess kbir. F’Ottubru 2011, Dolly kkontribwiet għall-album Chicago XXXIII: O Christmas Three mill-grupp jazz-rock Chicago.

Hija rreġistrat is-soundtrack għall-film Dumplin' (2018) li fih Jennifer Aniston, li jagħti ġieħ lilha. Fl-2019, kantat il-kanzunetta "God Only Knows" mal-grupp For King & Country.

Fl-2021, hija kienet preżenti fis-single "Does He Love You" mil-leġġenda tal-mużika country Reba McEntire.

Fl-2023, hija rreġistrat il-kanzunetta "Gonna Be You" ma’ Belinda Carlisle, Cyndi Lauper, Debbie Harry, u Gloria Estefan. Din it-track, meħuda mis-soundtrack tal-film There's Something About Tom Brady, kienet sensazzjoni, u laħqet in-numru 1 fl-Istati Uniti. Hija wkoll meqjusa bħala waħda mill-aqwa kollaborazzjonijiet tas-snin 2020.

Fil-15 ta' Frar 2024, hija dehret bħala artista ewlenija fis-single tar-rapper Pitbull "Powerful Women." Fid-29 ta' Marzu 2024, Dolly Parton ikkontribwiet għat-tmien album tal-istudjo ta' Beyoncé, *Cowboy Carter*, billi pprovdiet l-introduzzjoni għall-interpretazzjoni mill-ġdid ta' "Jolene" mill-kollega tagħha, fejn rabtet il-karattru ta' "Jolene" ma' "Becky" mill-album ta' Beyoncé *Lemonade*, u bħala artista mistiedna fit-track "Tyrant."

Dolly Parton irritornat fuq il-pjattaformi tal-istriming tal-mużika fix-xitwa tal-2025, notevolment bil-kollaborazzjoni tagħha ma' Sabrina Carpenter fuq il-kanzunetta "Please Please Please," li ħarġet fl-14 ta' Frar 2025.

Fid-19 ta' Jannar 2026, hija ħarġet verżjoni ġdida ta' "Light of a Clear Blue Morning" li fiha ħadet sehem Lainey Wilson, Miley Cyrus, Queen Latifah, u Reba McEntire, u tat il-qligħ għar-riċerka dwar il-kanċer pedjatriku.

Mewt u Tifħir

F'Mejju 2026, Dolly Parton ħabbret li kienet qed tbati minn problemi fil-kliewi u kkanċellat sensiela ta' kunċerti f'Las Vegas. L-isptar mill-21 ta' Awwissu 2026, fiċ-Ċentru tal-Kanċer Vanderbilt-Ingram, Dolly Parton mietet fil-25 ta' Awwissu 2026, f'Nashville, fl-età ta' 80 sena. In-neputi tagħha, Bryan Seaver, ħabbar l-aħbar f'filmat li tpoġġa fuq il-midja soċjali tiegħu. L-aġent tagħha aktar tard speċifika li hija mietet wara "battalja qasira" mal-kanċer^[9].

Il-mewt ta' Dolly Parton bagħtet xokk fin-nazzjon, partikolarment fl-Istati Uniti. Tifħir wasal minn kull rokna tax-xena mużikali, l-industrija tal-films, u l-isfera politika. Maħbuba mill-ġenerazzjonijiet kollha, hija rċeviet tifħir minn bosta ċelebritajiet, inklużi Beyoncé, Céline Dion, Elton John, Eminem, Jane Fonda, Julia Roberts, Miley Cyrus, Paul McCartney, u Taylor Swift^[10].

Jane Fonda qalet dwarha, "Kienet l-inkarnazzjoni voluptuża tal-empatija," u Paul McCartney qal, "Il-kitba tal-kanzunetti tagħha, il-kant tagħha, il-filantropija tagħha kienu bla rivali fid-dinja tal-mużika country."

Il-President Donald Trump ordna li l-bandiera Amerikana tittajjar f'nofs arblu madwar l-Istati Uniti, kif ukoll fl-ambaxxati u l-installazzjonijiet militari barra l-pajjiż, għal ġimgħa. L-eks presidenti Joe Biden, Bill Clinton, Barack Obama, u George W. Bush ukoll ħarġu stqarrijiet f'ġieħha. Diversi gvernaturi tal-istati segwew l-eżempju nazzjonali u ordnaw li l-bnadar jittajjru f'nofs arblu fuq bini pubbliku fl-istati tagħhom. Mexxejja barranin ukoll sellmulha ġieħ, inkluż Anthony Albanese fl-Awstralja, Mette Frederiksen fid-Danimarka, u Ulf Kristersson fl-Iżvezja.

Fi New York, l-Empire State Building huwa mdawwal b'roża brillanti mid-9:25 p.m. sal-10:25 p.m., b'referenza għall-kanzunetta tiegħu 9 to 5 u l-film tiegħu 9 to 5^[11].

Affarijiet tan-Negozju

Minbarra l-attivitajiet tagħha fin-negozju tal-ispettaklu, Dolly Parton bniet imperu kummerċjali diversifikat b'bosta proġetti qligħ li ppermettew lin-negozjanta tkun ukoll filantropa ġeneruża. Fl-1986, hi u l-familja Herschel akkwistaw park tad-divertiment fallut f'Pigeon Forge, Tennessee, ħdejn il-Park Nazzjonali tal-Great Smoky Mountains. Hija semmietu mill-ġdid "Dollywood," bħala referenza għal Hollywood^[12].

B'aktar minn 3 miljun viżitatur fis-sena u 13,000 impjegat, il-park iġġenera madwar $1.8 biljun (€1.71 biljun) f'benefiċċji ekonomiċi lokali fl-2022, filwaqt li Graceland, li jinsab ukoll f'Tennessee, ġab biss $150 miljun. Fl-2024, Dollywood ġie msemmi l-aqwa park tad-divertiment fl-Istati Uniti minn TripAdvisor.

Lil hinn mill-park tad-divertiment tagħha, Dolly Parton ħolqot dar tal-pubblikazzjoni, stazzjon tar-radju, u katina ta' ristoranti. Hija tiżviluppa wkoll linji ta' prodotti tal-ikel bħal cookies, kejkijiet, u ġuleppi taħt il-marka Duncan Hines, u tikkummerċjalizza fwejjaħ taħt il-marka tagħha Dolly Beauty u nbejjed taħt Dolly Wines^[13].

Fl-2025, ir-rivista Forbes stmat il-fortuna personali ta’ Dolly Parton għal nofs biljun dollaru^[14].

Ikona queer

Dolly Parton, magħrufa għall-femminilità ultra-stilizzata tagħha, il-gwardarobba barokka, il-makeup tqil, il-parrokki bjond, u l-użu tal-kirurġija kosmetika, hija figura ewlenija fil-komunità trans. "Kieku ma kontx mara, kont inkun drag queen," iddikjarat b'ċajta. Darba daħlet f'kompetizzjoni ta' imitazzjoni ta' Dolly Parton u ġiet fit-tieni post. Saħansitra dehret f'episodju sħiħ tal-kompetizzjoni televiżiva tad-drag queen RuPaul's Drag Race.

Dolly Parton saret ikona LGBTQ+ grazzi għas-sinċerità u l-awtentiċità emozzjonali tal-kanzunetti tagħha, li jirresonaw mal-udjenzi u jmissu l-komunitajiet emarġinati. F'waħda mill-kanzunetti karatteristika tagħha, "Coat of Many Colors," tirrakkonta kif il-kowt li kienet liebsa—taħlita kkulurita ta' drappijiet meħjutin minn ommha—qalilha r-redikolu ta' sħabha tal-iskola. Fil-kanzunetta, hija tappella biex wieħed jilqa' d-differenzi tiegħu u, minkejja l-avversità, jimxi mill-mistħija għall-kburija.

Lil hinn mill-komunitajiet queer, ġenerazzjoni ġdida sħiħa ta’ kantanti tal-country bħal Katy J Pearson, Margo Price, Amanda Shires, Neko Case, u Okay Kaya qed jisfidaw ukoll l-immaġni konservattiva tal-mużika country ta’ Nashville u huma fannijiet ta’ Dolly Parton.

Gallerija

Il-President George W. Bush u Laura Bush jippreżentaw mar-rebbieħa tal-Kennedy Center fil-Blue Room tal-White House waqt riċeviment fl-2006.
Dolly Parton tirċievi l-Premju Woodrow Wilson għas-Servizz Pubbliku fl-2007.
Il-konduttur Zubin Mehta jidħak mal-kantanti Dolly Parton u Smokey Robinson f'riċeviment li jonora lil dawk onorati miċ-Ċentru Kennedy fl-2006.

Referenzi

↑ "Dolly Parton | Biography, Songs, Death, Husband, Movies, Jolene, Imagination Library, & Facts | Britannica". www.britannica.com (bl-Ingliż). 2026-08-28. Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton Book: The Biography of Dolly Parton". Goodreads (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton, Legendary Singer, Songwriter, and Philanthropist, Celebrates Her 80th Birthday". kwww.amightygirl.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton". www.nndb.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton". www.nndb.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton". Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA. Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton". Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA. Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton, Legendary Singer, Songwriter, and Philanthropist, Celebrates Her 80th Birthday". kwww.amightygirl.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ https://one.com.mt/tithabbar-il-mewt-tal-kantanta-dolly-parton-fl-eta-ta-80-sena/. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
↑ Moroeng, Moroba (2026-08-26). "Celine Dion Mourns Dolly Parton in Emotional Tribute: "You Were Pure Light" - Briefly.co.za". briefly.co.za (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ Evans, Greg (2026-08-26). "New York City Landmarks Dazzle For Dolly Parton" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ https://web.archive.org/web/20260831152240/https://www.dollywood.com/. Arkivjat minn l-oriġinal fl-2026-08-31. Miġbur 2026-08-31. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)
↑ "Dolly Parton". Forbes (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.
↑ "Dolly Parton". Forbes (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[1] "Dolly Parton | Biography, Songs, Death, Husband, Movies, Jolene, Imagination Library, & Facts | Britannica". www.britannica.com (bl-Ingliż). 2026-08-28. Miġbur 2026-08-31.

[2] "Dolly Parton Book: The Biography of Dolly Parton". Goodreads (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[3] "Dolly Parton, Legendary Singer, Songwriter, and Philanthropist, Celebrates Her 80th Birthday". kwww.amightygirl.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[4] "Dolly Parton". www.nndb.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[5] "Dolly Parton". www.nndb.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[6] "Dolly Parton". Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA. Miġbur 2026-08-31.

[7] "Dolly Parton". Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA. Miġbur 2026-08-31.

[8] "Dolly Parton, Legendary Singer, Songwriter, and Philanthropist, Celebrates Her 80th Birthday". kwww.amightygirl.com (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[9] ttps://one.com.mt/tithabbar-il-mewt-tal-kantanta-dolly-parton-fl-eta-ta-80-sena/. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)

[10] Moroeng, Moroba (2026-08-26). "Celine Dion Mourns Dolly Parton in Emotional Tribute: "You Were Pure Light" - Briefly.co.za". briefly.co.za (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[11] Evans, Greg (2026-08-26). "New York City Landmarks Dazzle For Dolly Parton" (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[12] ttps://web.archive.org/web/20260831152240/https://www.dollywood.com/. Arkivjat minn l-oriġinal fl-2026-08-31. Miġbur 2026-08-31. |title= nieqes jew vojt (għajnuna)

[13] "Dolly Parton". Forbes (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[14] "Dolly Parton". Forbes (bl-Ingliż). Miġbur 2026-08-31.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

Awtorità
Internazzjonali	FAST ISNI VIAF WorldCat
Nazzjonali	Norway Spain France BnF data Catalonia Germany Italy Israel Finland United States Sweden Latvia Japan Czech Republic Australia Korea Croatia Netherlands Poland
Akkademiiċi	CiNii
Artisti	Emmy Awards Grammy Awards MusicBrainz
Nies	Deutsche Synchronkartei Deutsche Biographie Trove
Oħra	SNAC IdRef