Diamantina
| Diamantina | |||
|---|---|---|---|
 Brażil | |||
 | |||
| |||
| Amministrazzjoni | |||
| Stat sovran | Brażil | ||
| Unità federali tal-Brażil | Minas Gerais | ||
| Kodiċi postali |
39100-000 a 39119-999 | ||
| Ġeografija | |||
| Koordinati | 18°14′56″S 43°36′00″W / 18.2489°S 43.6°WKoordinati: 18°14′56″S 43°36′00″W / 18.2489°S 43.6°W | ||
  Diamantina Diamantina (Brazil) | |||
 | |||
| Superfiċjenti | 3,869.830 kilometru kwadru | ||
| Għoli | 1,113 mu 1,280 m | ||
| Fruntieri ma' |
Bocaiúva (en)  , Gouveia (en) , Senador Modestino Gonçalves (en) , Olhos-d'Água (en) , Couto de Magalhães de Minas (en) , Augusto de Lima (en) , Buenópolis (en) , Carbonita (en) , Datas (en) , Monjolos (en) , São Gonçalo do Rio Preto (en) u Serro (en) | ||
| Demografija | |||
| Popolazzjoni | 47,702 abitanti (2022) | ||
| Informazzjoni oħra | |||
| Kodiċi tat-telefon |
38 | ||
| bliet ġemellati | Oradea, Sanganou Brasilia | ||
| diamantina.mg.gov.br | |||
Diamantina (pronunzja bil-Portugiż: [dʒiamɐ̃ˈtʃinɐ]) hija muniċipalità Brażiljana fl-istat ta' Minas Gerais. Għandha popolazzjoni stmata fl-2020 li tlaħħaq is-47,825 ruħ f'erja totali ta' 3,870 km2.
Arraial do Tijuco (kif kienet tissejjaħ fl-imgħoddi Diamantina) inbniet matul l-era kolonjali fil-bidu tas-seklu 18. Kif jissuġġerixxi l-isem, Diamantina kienet ċentru tal-estrazzjoni tad-djamanti fis-sekli 18 u 19. Iċ-ċentru storiku ta' Diamantina huwa eżempju ppreservat sew tal-arkitettura Barokka Brażiljana u b'hekk tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.[1]
Bliet storiċi oħra f'Minas Gerais huma Ouro Preto, São João del-Rei, Mariana, Tiradentes, Congonhas u Sabará.
Mikroreġjun statistiku
[immodifika | immodifika s-sors]Diamantina hija mikroreġjun statistiku li jinkludi l-muniċipalitajiet li ġejjin: Diamantina, Datas, Felício dos Santos, Gouveia, Presidente Kubitschek, São Gonçalo do Rio Preto, Senador Modestino Gonçalves u Couto de Magalhães de Minas. L-erja ta' dan ir-reġjun hi ta' 7,348 km2 u fl-2006 il-popolazzjoni kienet ta' 80,063 abitant. Id-densità tal-popolazzjoni fis-sena 2000 kienet ta' 11.2-il abitant kull km2.
Qabel il-wasla tal-insedjaturi Portugiżi fis-seklu 16 (l-ewwel rapporti jirreferu għal spedizzjonijiet tul ix-xmajjar Jequitinhonha u São Francisco), Diamantina, bħar-reġjun kollu tal-istat attwali ta' Minas Gerais, kienet okkupata minn popli indiġeni li kienu jitkellmu l-lingwi Macro-Jê.[2]
Stabbiliment u esplorazzjoni għad-djamanti
[immodifika | immodifika s-sors]Diamantina ġiet stabbilita bħala Arraial do Tejuco fl-1713, bil-kostruzzjoni ta' kappella f'ġieħ il-patrun Sant'Antnin ta' Padova. Il-lokalità kellha tkabbir qawwi meta ġew skoperti d-djamanti fl-1729. Lejn l-aħħar tas-seklu 18, Diamantina kellha t-tielet l-ikbar popolazzjoni fil-Kapitanat Ġenerali ta' Minas, wara l-belt kapitali ta' Vila Rica, illum il-ġurnata Ouro Preto, u b'popolazzjoni simili għal dik ta' São João del-Rei.
Fis-seklu 18 il-belt kibret minħabba l-produzzjoni lokali kbira tad-djamanti, li ġew sfruttati mill-monarkija Portugiża. Inizjalment kienet magħrufa bħala Arraial do Tejuco (jew Tijuco) mit-Tupi tyîuka, "ilma ħażin", Tejuco u Ybyty'ro'y mill-kelma bit-Tupi, "muntanja kiesħa". Matul is-seklu 18, il-belt kienet famuża għax tat il-kenn lil Chica da Silva, skjava meħlusa li kienet il-mara tal-iżjed persuna sinjura fil-Brażil kolonjali, João Fernandes de Oliveira.
Diamantina kienet tirrappreżenta l-ikbar estrazzjoni tad-djamanti fid-dinja tal-Punent fis-seklu 18, u għal 9 snin, il-monarkija Portugiża ma kinitx taf bl-iskoperta tad-djamanti fir-reġjun, li saret mill-gvernatur tal-Kapitanat D. Lourenço de Almeida fl-1729. Ir-rispons tal-Portugall kien li jimponi kontroll sħiħ fuq ir-reġjuni tad-djamanti ta' Minas Gerais. Fl-1734 inħolqot l-Intendenza tad-Djamanti, b'reġim ta' kontroll u awtoritarju. Il-monopolju tal-monarkija Portugiża fuq id-depożiti tad-djamanti dam sal-1845.
Inkorporazzjoni, trasformazzjoni f'wirt storiku u storja reċenti
[immodifika | immodifika s-sors]Diamantina emanċipat lilha nnifisha mill-muniċipalità ta' Serro fl-1831 biss, u bidlet isimha għal Diamantina minħabba l-volum kbir ta' djamanti li nstabu fir-reġjun. Id-dewmien kien dovut għall-ħtieġa ta' kontroll lokali akbar mill-awtoritajiet kolonjali, peress li f'nofs is-seklu 18 il-popolazzjoni kienet akbar minn dik ta' Vila do Príncipe do Serro Frio, il-belt kapitali tar-reġjun. Il-ħajja f'Diamantina lejn l-aħħar tas-seklu 19 ġiet deskritta minn Alice Brant fil-ktieb tagħha Minha Vida de Menina, li sar ċentrali fil-letteratura Brażiljana wara li ġie skopert mill-ġdid minn Elizabeth Bishop.
Fl-1938, Diamantina ċċelebrat il-100 anniversarju tagħha bħala belt, u ngħatat it-titlu ta' "Wirt Storiku Nazzjonali" mill-Istitut Nazzjonali tal-Wirt Storiku u Artistiku.
Bil-wasla ta' Juscelino Kubitschek fil-gvern statali u iktar 'il quddiem fil-Presidenza tar-Repubblika, sar bosta titjib f'Diamantina, bħall-istabbiliment tal-Iskola Federali tad-Dentistrija ta' Diamantina, il-Lukanda Tijuco, l-Iskola Statali ta' Júlia Kubitschek u ċ-Ċentru Sportiv ta' Diamantina.
Sit ta' Wirt Dinji
[immodifika | immodifika s-sors]Iċ-Ċentru Storiku ta' Diamantina ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.[1]
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (ii) "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".[1]
Diamantina tinsab 292 kilometru kważi eżatt fit-Tramuntana tal-belt kapitali statali, Belo Horizonte, f'żona muntanjuża. L-elevazzjoni tas-sede muniċipali hi ta' 1,114-il metru. Ix-xmara Jequitinhonha, waħda mill-iżjed xmajjar importanti tal-Brażil, tnixxi lejn il-Lvant tas-sede muniċipali. Diamantina hija kkollegata mal-belt kapitali statali permezz tal-awtostrada federali BR-259 li tgħaddi minn Curvelo. L-Ajruport ta' Diamantina jilqa' titjiriet regolari minn u lejn Belo Horizonte.
Il-muniċipalità fiha 16,999 ettaru (42,010 akri) tal-Park Statali ta' Biribiri, li nħoloq fl-1998 u li fih il-villaġġ storiku ta' Biribiri.[3]
Il-muniċipalitajiet ġirien huma: Olhos d'Água u Bocaiúva (fit-Tramuntana); Carbonita, Senador Modestino Gonçalves, São Gonçalo do Rio Preto u Couto de Magalhaes de Minas (fil-Lvant); Santo Antônio do Itambé, Datas, Serro u Monjolos (fin-Nofsinhar); Augusto de Lima, Buenópolis u Engenheiro Navarro (fil-Punent).
Klima[4]
[immodifika | immodifika s-sors]| Data klimatika Diamantina, Minas Gerais, 1981-2010 normals, extremes 1961-2010 | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Xahar | Jan | Fra | Mar | Apr | Mej | Ġun | Lul | Aww | Set | Ott | Nov | Diċ | Sena |
| Temp. għolja rekord °C (°F) | 32.7 (90.9) |
31.6 (88.9) |
31.0 (87.8) |
30.2 (86.4) |
28.8 (83.8) |
27.4 (81.3) |
28.2 (82.8) |
30.5 (86.9) |
33.1 (91.6) |
35.8 (96.4) |
33.6 (92.5) |
31.6 (88.9) |
35.8 (96.4) |
| Medja massima kuljum °C (°F) | 25.8 (78.4) |
26.0 (78.8) |
25.6 (78.1) |
24.6 (76.3) |
23.0 (73.4) |
21.9 (71.4) |
21.4 (70.5) |
22.9 (73.2) |
24.5 (76.1) |
25.5 (77.9) |
24.5 (76.1) |
24.9 (76.8) |
24.2 (75.6) |
| Medja kuljum °C (°F) | 20.6 (69.1) |
20.6 (69.1) |
20.3 (68.5) |
19.3 (66.7) |
17.4 (63.3) |
16.1 (61.0) |
15.7 (60.3) |
16.8 (62.2) |
18.4 (65.1) |
19.7 (67.5) |
19.6 (67.3) |
20.0 (68.0) |
18.7 (65.7) |
| Medja minima kuljum °C (°F) | 16.8 (62.2) |
16.7 (62.1) |
16.6 (61.9) |
15.6 (60.1) |
13.6 (56.5) |
11.9 (53.4) |
11.3 (52.3) |
11.8 (53.2) |
13.6 (56.5) |
15.3 (59.5) |
15.9 (60.6) |
16.5 (61.7) |
14.6 (58.3) |
| Temp. baxxa rekord °C (°F) | 7.0 (44.6) |
11.1 (52.0) |
11.8 (53.2) |
10.0 (50.0) |
5.6 (42.1) |
4.6 (40.3) |
2.8 (37.0) |
6.2 (43.2) |
6.7 (44.1) |
8.2 (46.8) |
6.5 (43.7) |
9.9 (49.8) |
2.8 (37.0) |
| Preċipitazzjoni medja cm (pulzieri) | 236.7 (9.32) |
142.7 (5.62) |
185.0 (7.28) |
76.6 (3.02) |
22.9 (0.90) |
6.3 (0.25) |
4.7 (0.19) |
13.2 (0.52) |
33.1 (1.30) |
118.5 (4.67) |
232.7 (9.16) |
302.9 (11.93) |
1,375.3 (54.16) |
| Medja għall-jiem bil-preċipitazzjoni (≥ 1 mm) | 13 | 11 | 12 | 7 | 3 | 1 | 1 | 2 | 4 | 9 | 15 | 18 | 96 |
| Medja tal-umdità relattiva (%) | 78.5 | 76.1 | 79.5 | 78.7 | 77.1 | 74.8 | 71.6 | 68.2 | 67.9 | 69.4 | 79.1 | 81.6 | 75.2 |
| Medja fix-xahar għas-siegħat bid-dawl tax-xemx | 183.7 | 176.5 | 182.9 | 190.5 | 208.4 | 190.9 | 226.3 | 239.2 | 195.0 | 181.6 | 147.5 | 149.8 | 2,272.3 |
| Perċentwal għall-possibilità tax-xemx | 46 | 50 | 49 | 55 | 60 | 58 | 66 | 68 | 55 | 47 | 38 | 37 | 52 |
| Sors: INMET | |||||||||||||
Attivitajiet ekonomiċi
[immodifika | immodifika s-sors]L-attivitajiet ekonomiċi prinċipali huma t-turiżmu, is-servizzi, l-industrija żgħira u l-agrikoltura. Il-PDG fl-2005 kien ta' R$184 miljun (US$75.58 miljun), b'140 miljun ġejjin mis-servizzi, 23 miljun mill-industrija, u 8 miljun mill-agrikoltura. Fl-2006 kien hemm 1,248 produttur rurali f'73,000 ettaru ta' art. 24 stabbiliment biss kellhom tratturi u b'kollox kien hemm 14,000 merħla tal-bhejjem tal-ifrat.
Saħħa u edukazzjoni
[immodifika | immodifika s-sors]L-indikaturi soċjali jikklassifikaw lil Diamantina fis-saff ta' fuq tal-muniċipalitajiet fl-istat.
- Indiċi tal-Iżvilupp Uman (HDI) Muniċipali: 0.748 (2000);
- Klassifika statali: 298 minn 853 muniċipalità fis-sena 2000;
- Klassifika nazzjonali: 1,933 minn 5,138 muniċipalità fis-sena 2000;
- Rata ta' litteriżmu: 86 %;
- Aspettattiva tal-għomor: 68 (medja tal-irġiel u tan-nisa);
- Mortalità tat-trabi: 32.8.
F'termini ta' HDI, l-ogħla muniċipalità fil-klassifika ta' Minas Gerais fis-sena 2000 kienet Poços de Caldas b'0.841, filwaqt li l-iktar muniċipalità baxxa fil-klassifika kienet Setubinha b'0.568. Fuq livell nazzjonali, l-ogħla kienet São Caetano do Sul f'São Paulo b'0.919, filwaqt li l-iktar waħda baxxa kienet Setubinha. Fi statistika iktar reċenti (li qieset 5,507 muniċipalitajiet), Manari fl-istat ta' Pernambuco kellha l-iktar klassifika baxxa fil-pajjiż — 0,467 — u b'hekk kienet fl-aħħar post.
Kien hemm żewġ sptarijiet u 31 klinika tas-saħħa fl-2005. Il-ħtiġijiet tal-edukazzjoni kienu ssodisfati bi 30 skola primarja u 9 skejjel sekondarji. Kien hemm tliet istituzzjonijiet tal-edukazzjoni għolja: il-Faculdade de Ciências Jurídicas de Diamantina - FCJ (skola tad-dritt), il-Faculdade de Filosofia e Letras de Diamantina - FAFIDIA (l-umanitajiet), u l-Universidade Federal dos Vales do Jequitinhonha e Mucuri - UFVJM (università pubblika federali).
Nies notevoli
[immodifika | immodifika s-sors]- Chica da Silva, skjava Afrikana-Brażiljana u eroina folkloristika li saret il-mara tal-President fir-reġjun wara li żżewġet lil mexxej Portugiż-Brażiljan; twieldet għall-ħabta tal-1730; saru adattamenti tal-ġrajja tagħha f'kanzunetti u f'soap operas famużi tradotti f'lingwi oħra;
- Alice Dayrell Caldeira Brant (psewdonimu: Helena Morley), li kitbet id-djarju Minha vida de menina (tradott bl-Ingliż bħala The Diary of Helena Morley) li huwa klassiku tal-letteratura Brażiljana; twieldet fl-1880 u mietet fl-1970;
- Juscelino Kubitschek de Oliveira, responsabbli għall-ħolqien tal-belt kapitali l-ġdida, Brażilja, President tal-Brażil mill-1956 sal-1961; twieled fl-1902 u miet fl-1976;
- José Vieira Couto de Magalhães, ġeneral u folklorista Brażiljan; twieled fl-1837 u miet fl-1898;
- Olímpio Mourão Filho, ġeneral Brażiljan u President tal-Qorti Militari Superjuri; twieled fl-1900 u miet fl-1972;
- il-Qaddejja ta' Alla Benigna Victima de Jesus, soru Kattolika (1907-1981).
Ġemellaġġi
[immodifika | immodifika s-sors]Diamantina hija ġemellata ma':[5]
Ħbiberija
[immodifika | immodifika s-sors]Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- 1 2 3 Centre, UNESCO World Heritage. "Historic Centre of the Town of Diamantina". UNESCO World Heritage Centre (bl-Ingliż). Miġbur 2023-09-22.
- ↑ "2024 foi um ano de luta: relembre as principais mobilizações em Minas Gerais". www.cedefes.org.br (bil-Portugiż). Miġbur 2025-08-20.
- ↑ Bolt Brasil - http://www.bolt.com.br. "SENAC Minas Gerais - DescubraMinas". www.descubraminas.com.br. Arkivjat minn l-oriġinal fl-2016-12-01. Miġbur 2025-08-20.
- ↑ "Instituto Nacional de Meteorologia - INMET". portal.inmet.gov.br. Miġbur 2025-08-20.
- ↑ "Home | Sister Cities of Volusia". Volusia Sister Citie (bl-Ingliż). Miġbur 2025-08-20.
- ↑ "Spolupracující města | Město Třeboň - město pro zdraví těla i ducha". www.mesto-trebon.cz. Miġbur 2025-08-20.