Opossum ġurdiem ta' geddumu twil

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa

Opossum ġurdiem ta' geddumu twil Fossili minn: Tard fl- Oligocene - Reċenti
Opossum ġurdiem ta' geddumu twil Peruvjan jew Opossum ġurdiem ta' geddumu twil tal-Inka Lestoros inca
Klassifikazzjoni Xjentifika
Renju: Animalia Fajlum: Chordata Klassi: Mammalia Sottoklassi: Theria Infraklassi: Metatheria Superordni: Ameridelphia Ordni: Paucituberculata Ameghino, 1894 Familja: Caenolestidae Trouessart, 1898
Stampa:Distribuzjoni tal-ordni Paucituberculata.PNG Firxa tal-ordni Paucituberculata
Ġeneri
Caenolestes Lestoros Rhyncholestes

Mammiferi marsupjali karnivori notturni ta' daqs żgħir mifruxa mal-Amerika ta' isfel. L-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil, magħrufa wkoll bħala l-opossumi firien.

Minħabba l-ambjent diffiċli li jgħixu fiħ, il-mammoloġisti ma tantx jafu fuqhom u tradizzjonalment kien maħsub li huma rari ħafna. Iżda minn studji reċenti li saru ħareġ li l-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil jistgħu ikunu ħafna aktar komuni milli hu ġeneralment maħsub. Milli jidher dawn il-marsupjali jgħixu l-parti l-kbira ta' ħajjithom f' toqob taħt l-art.

Werrej 1 Deskrizzjoni 2 Dieta 3 Distribuzzjoni 4 Klassifikazzjoni 5 Ara wkoll 6 Referenzi 7 Ħoloq esterni

[editja] Deskrizzjoni

L-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil jew opossumi firien, kif jgħid l-isem komuni għandhom id-dehra ta' ġurdiem ta' geddumu twil u d-daqs simili ta' far żgħir bejn 9 u 14-il cm.

Dawn il-marsupjali mgħammra b' 4 saqajn żgħar, b' wiċċ twil għall-ponta, b' par għajnejn żgħar u b' denb irqiq, twil u muxgħar li kapaċi jilħaq nofs it-tul totali.

In-nisa ma għandhomx marsupju u ġeneralment ikollhom minn 4 sa 7 pari żejżiet, dan ijvarja minn speċi għall-oħra.

[editja] Dieta

Għalkemm l-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil għandhom par għajnejn żgħar b'vista bagħtuta, huma kaċċaturi attivi ħafna u jikkaċċaw insetti, ħniex u vertebrati żgħar minn kmieni filgħaxija sa tard bil-lejl. Dan kollu jagħmluh bl-għajnuna ta' smiegħ tajjeb u x-xagħar sensittiv li għandhom ma' wiċċhom.

[editja] Distribuzzjoni

L-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil huma marsupjali nattivi tal-kontinent tal-Amerika ta' isfel u jinsabu mifruxin fil-Venezwela, fil-Kolombja, fl-Ekwador, fil-Peru, fil-Bolivja, fl-Arġentina u fiċ-Ċili.

Dawn il-marsupjali jgħixu l-aktar fin naħa tal-Punent tal-kontinent tal-Amerika ta' isfel f' altitudni ta' bejn 2000 u 4000 metru. L-uniku speċi li jgħix f' altitudni ta' mhux aktar minn 1000m huwa l-opossum ġurdiem ta' geddumu twil ta' mnieħru twil (Rhyncholestes raphanurus).

[editja] Klassifikazzjoni

Huwa maħsub li l-ordni Paucituberculata infired kmieni ħafna mil-linja marsupjali anċestrali. Sa mhux aktar minn 20 miljun sena ilu fl-Amerika t'isfel kien hemm minn ta' linqas 7 ġeneri, sfortunatament illum il-ġurnata baqa' 3 biss. L-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil fil-kontinent tal-Amerika ta' isfel għandhom l-istess niċċa ekoloġika li għandhom il-mammiferi tal-ordnijiet Erinaceomorpha, Soricomorpha u Afrosorcida fuq kontinenti oħra. Dan kollu jagħti l-ħjiel li l-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil imorru lura fiż-żmien meta il-kontinet tal-Amerika t'isfel kien kontinet gżira.

Għalkemm fil-familja Caenolestidae hemm 6 speċi magħrufa, Bublitz fl-1987 għadda suġġeriment, li jkun hemm 2 speċi kemm fil-ġeneru Lestoros (Lestoros inca u Lestoros gracilis) u kemm fil-ġeneru Rhyncholestes (Rhyncholestes raphanurus u Rhyncholestes continentalis). Madankollu il-biċċa l-kbira tal-mammoloġisti ma jimxux ma' din il-klassifikazzjoni ta' Bublitz u jaċċettaw speċi waħda biss f' kull ġeneru.

• Ordni Paucituberculata
  • Familja Caenolestidae
    • Ġeneru Caenolestes
      • Opossum ġurdiem ta' geddumu twil ta' żaqqu griża, Caenolestes caniventer
      • Opossum ġurdiem ta' geddumu twil tal-Andi, Caenolestes condorensis
      • Opossum ġurdiem ta' geddumu twil tat-Tramuntana, Caenolestes convelatus
      • Opossum ġurdiem ta' geddumu twil skur, Caenolestes fuliginosus
    • Ġeneru Lestoros
      • Opossum ġurdiem ta' geddumu twil Peruvjan jew Opossum ġurdiem ta' geddumu twil tal-Inka, Lestoros inca
    • Ġeneru Rhyncholestes
      • Opossum ġurdiem ta' geddumu twil ta' mnieħru twil, Rhyncholestes raphanurus

[editja] Ara wkoll

• Ameridelphia
• Paucituberculata

[editja] Referenzi

• Aplin, K. P., and M. Archer. 1987. Recent advances in marsupial systematics with a new syncretic classification. Pp. xv-lxxii in Archer, M. (ed.), Possums and Opossums: Studies in Evolution, Vol. I. Surrey Beatty and Sons PTY Limited, Chipping Norton. lxxii+400 pp.
• Carroll, R. L. 1988. Vertebrate Paleontology and Evolution. W. H. Freeman and Co., New York. xiv + 698 pp.
• Feldhamer, G. A., L. C. Drickamer, S. H. Vessey, and J. F. Merritt. 1999. Mammalogy. Adaptation, Diversity, and Ecology. WCB McGraw-Hill, Boston. xii+563pp.
• Gardner, Alfred (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 19-20. ISBN 0-8018-8221-4
• Marshall, L. G. 1984. Monotremes and marsupials. Pp 59-115 in Anderson, S. and J. Knox Jones, eds, Orders and Families of Recent Mammals of the World. John Wiley and Sons, NY. xii+686 pp.
• Vaughan, T. A. 1986. Mammalogy. Third Edition. Saunders College Publishing, Fort Worth. vi+576 pp.
• Vaughan, T. A., J. M. Ryan, N. J. Czaplewski. 2000. Mammalogy. Fourth Edition. Saunders College Publishing, Philadelphia. vii+565pp.
• Wilson, D. E., and D. M. Reeder. 1993. Mammal Species of the World, A Taxonomic and Geographic Reference. 2nd edition. Smithsonian Institution Press, Washington. xviii+1206 pp.

[editja] Ħoloq esterni

• ADW Animal Diversity Web sit b' informazzjoni dwar l-opossumi ġriedem ta' geddumhom twil