Enrico Mizzi
 |
Dan l-artiklu għandu bżonn jiġi wikifikat biex jaqbel mal-istandard tal-Wikipedija. Jekk jogħġbok għin biex ittejjeb dan l-artiklu skont il-konvenzjonijiet tal-Wikipedija. |
 |
|
| Perjodu fil-kariga: | - - 1950 |
| PM predeċessur: | - |
| PM suċċessur: | - |
| Data tat-twelid: | 20 ta' Settembru 1885 |
| Data meta miet: | 20 ta' Diċembru 1950 |
| Post tat-twelid: | - , Għawdex |
| Partit Politiku: | Partit Nazzjonalista |
Enrico Mizzi, magħruf popolarment bħala Nerik Mizzi jew Neric Mizzi twieled fl-20 ta' Settembru, 1885 u miet fil-kariga ta' Prim Ministru ta' Malta fl-20 ta' Diċembru, 1950 fl-età ta' 65 sena wara kumplikazzjonijiet ta' saħħa. Irċieva funeral statali karatterizzat minn parteċipazzjoni popolari deskritta bħala l-akbar waħda fl-istorja tal-funerali f'Malta. Huwa kien kap tal-Partito Democratico Nazionalista l-ewwel u tal-Partito Nazionalista (Partit Nazzjonalista) sa mewtu. Enrico Mizzi kien Avukat, iżda ma kienx ġeneralment jipprattika l-professjoni għax kien mogħti għall-ġurnaliżmu u għall-politika.
Werrej |
Il-Familja [editja]
Enrico Mizzi kien iben il-Pater Patriae (Padre della Patria jew Missier il-Patrija) Fortunato Mizzi u Maria Sofia Fogliero de Luna. Missieru kien Avukat Għawdxi iben Maġistrat Għawdxi, waqt li ommu kienet mara ta' nazzjonalità Taljana li però kienet residenti f'Malta. Fortunato Mizzi miet, fost niket popolari immens, fl-1905 meta ibnu Nerik kellu dsatax-il sena.
Il-ġenituri ta' Enrico Mizzi żgur li affettwaw il-ħsieb tal-istess Nerik u dan kien spiss użat kontrih. Nerik Mizzi kien persuna indipendenti u kapaċi jaħseb għalih waħdu fejn jidħlu prinċipji u aktar. Il-fatt li l-ġenituri jaffettwaw lit-tfal huwa ġeneralment aċċettat bħala validu u probabbilment Nerik Mizzi ma kienx immuni għal tali influwenza, iżda l-importanti huwa li jkun magħruf jekk l-influwenza tkunx pożittiva/korretta jew negattiva/skorretta.
Ħadd ma jista' jiċħad li missier Nerik Mizzi, Fortunato Mizzi, kien patrijott u nazzjonalista kbir li sa s-sena l-oħra kien ikkommemorat mill-Partit Nazzjonalista fit-tessera tas-sħubija tal-2005. Dan peress li l-Partit Nazzjonalista jirrikonoxxi fil-Partito Nazionale (imsejjaħ ukoll Partito Anti-Riformista) ta' Fortunato Mizzi l-antenat politiku ta' dak li kellu jsir il-Partit Nazzjonalista. Li tkun iben Fortunato Mizzi żgur li kien ikun ta' piż għal kull iben intenzjonat li jipparteċipa fil-politika f'dik l-epoka fejn l-Awtoritajiet Imperjali ma kinux idumu jaħsbuha biex jippersegwitawk għal dak li tgħid u tistqarr. Iċ-ċertezza storika hija li Nerik Mizzi kien pront f'kull evenjenza sabiex jiddefendi l-ideali nazzjonalistiċi tiegħu, u ta' dan sofra tassew iżda ħadd ma jista' jgħid li kien anqas minn missieru fit-tenaċità u r-risolutezza tiegħu fid-difiża ta' ħsibijietu u d-drittijiet nazzjonali tal-Maltin u l-Għawdxin.
Kienet omm Nerik Mizzi, jew in-nazzjonalità Taljana tagħha, li l-aktar tat problemi lil Nerik Mizzi. Bosta kkunsidraw lil Enrico Mizzi bħala estremista fl-attakkament tiegħu għal-lingwa u l-kultura Taljana ta' Malta. Fil-fatt, bosta kienu jiddeskrivu lil Nerik Mizzi bħala estremista, radikali, idealista, irredentista, faxxista u saħansitra traditur. L-ewwel erba' aġġettivi kienu addirittura jaslu anke minn bosta Panzavecchiani, li kienu ikkunsidrati bħala nazzjonalisti moderati. Il-fatt jibqa' li kemm għall-ideali u l-operat u kemm għall-integrità politika etiko-morali, huwa Nerik Mizzi li l-aktar baqa' mfakkar fl-istorja. F'dan l-artiklu aktar 'il quddiem se nikkunsidraw l-aġġettivi użati fil-konfront ta' Nerik Mizzi u naraw kemm minnhom huma veri u sa liema punt huma veri.
Il-fatt li omm Enrico Mizzi kienet ta' nazzjonalità Taljana, kienet arma eċċellenti iżda skorretta biex Nerik Mizzi jkun attakkat ad personam u skreditat politikament. Huwa ċert li l-fatt ta' omm Taljana, ma jissustanzjax akkużi veritiera ta' irredentiżmu, faxxiżmu u tradiment fil-konfront ta' Nerik Mizzi għax il-ħsieb tiegħu kien ibbażat fuq konoxxenza siewja tal-karatteristiċi tradizzjonali Maltin u mhux fuq in-natura tal-ġenituri tiegħu. Infatti, wieħed jista' jgħid li l-karatteristiċi personali tal-ġenituri għenu lil Nerik Mizzi jasal aktar faċilment għall-pożizzjonijiet tiegħu iżda bl-ebda mod dawn ma kienu jippreġudikaw il-validità tal-istess pożizzjonijiet.
Madankollu, persuni opposti għal Nerik Mizzi sabuha faċli jużaw in-natura t'ommu f'perijodu partikolari sabiex jipprovaw jiskreditawh fost l-hekk imsejjaħ popolin li spiss, speċjalment dakinhar, ma jurix kapaċitajiet loġiċi u intelletwali adegwati. Il-verità storika wriet però li dan ma seħħx u kien ikun wisq aktar etiku kieku l-istess akkużaturi, spiss ta' dixxendenza totalment barranija għal Malta bħal dik Ingliża bħal ta' l'acerrimo nemico ta' Nerik Mizzi ergo Lord Gerald Strickland, kieku bbażaw onestament il-kritika tagħhom fuq il-prinċipji, il-proposti u l-azzjonijiet tal-istess Enrico Mizzi. Iżda Enrico Mizzi, bniedem imlaqqam cavaliere senza macchia e senza paura daħal f'ambjent politiku diżonest biex iservi l-Patria u ħareġ minnha magħruf xorta waħda bħala cavaliere senza macchia e senza paura. Dan huwa rikonoxximent li ftit politiċi Maltin kapaċi japplikaw għar-reputazzjoni tagħhom matul l-istorja politika ta' pajjiżna.
Ideoloġija politika [editja]
Fortunato Mizzi kien magħruf għall-patrijottiżmu u nazzjonaliżmu tiegħu, u huwa kien dak li fi żmienu bosta kienu jikkunsidraw bħala l-mexxej tan-nazzjon fit-taqbida tagħha għall-awtonomija politika u amministrattiva, għall-kultura nazzjonali Maltija, l-identità Latina, il-lingwa Taljana f'Malta, u għar-Reliġjon Kattolika Apostolika Rumana bħala fatturi identitarji fil-konfront ta' Awtoritajiet Imperjali essenzjalment interessati biex jimmanipulaw il-kultura u l-istituzzjonijiet Maltin sabiex jintegrawhom aħjar fl-Imperu. L-istess Imperu kien wieħed ta' poplu essenzjalment Protestant, u bosta Nazzjonalisti kienu jemmnu li l-Awtoritajiet Imperjalisti kienu se jmexxu, apertament jew sottilment, politika ta' proselitiżmu Protestant f'dik il-Malta li kienet deskritta bħala Cattolicissima.
L-imsemmija pożizzjonijiet kienu intiżi biex jipproteġu karatteristiċi tradizzjonali Maltin li kienu jsawru l-identità nazzjonali Maltija u jipproteġuha kontra r-riformi kulturali, lingwistiċi u edukattivi li l-Awtoritajiet Imperjali riedu jwettqu f'Malta u li n-Nazzjonalisti kienu jikkunsidraw bħala tentattivi biex jiddenazzjonaliżżaw in-nazzjon Malti waqt li fl-istess ħin imajnaw il-konnessjonijiet etniċi u kulturali ma' Sqallija u l-Italja. Għal Fortunato Mizzi u dawk ta' miegħu, dan kien ifisser li l-Awtoritajiet Imperjali riedu jagħmlu lil Maltin poplu Għarbi maqtugħ mill-Ewropa sabiex huma jikkontrollawh aħjar. Dan kien jimxi id f'id ma' proċess kulturali u lingwistiku ta' Ingliċizzazzjoni intiż biex ikisser il-lingwa Taljana f'Malta li kienet stabbilita f'kull settur tal-ħajja soċjali Maltija għal sekli twal. Fil-kuntest tal-lingwa Maltija, skont kif preċiżat mill-Keenan Report ikkummissjonat mill-Awtoritajiet Imperjali, il-lingwa Maltija kellha ġġarrab l-eliminazzjoni totali ta' kull komponent rumanz sabiex l-istess lingwa ssir sempliċċment djalett Għarbi klassiku fi stat pur. Dik kienet biss waħda mill-proposti kulturali sabiex jaqtgħu kompletament ir-relazzjonijiet etniċi u kulturali li kienu ilhom jeżistu bejn Malta u Sqallija/l-Italja għal sekli sħaħ. Dan kien inaċċettabli għal Fortunato Mizzi, kif kien se jkun għal ibnu Enrico Mizzi sa mewtu.
Di fatti jista' oġġettivament jingħad li Nerik Mizzi kompla bil-qawwa din it-tradizzjoni paterna u aktar.
Il-mewt u wara (xogħol għaddej) [editja]
Il-marda fatali u l-kawżi tagħha [editja]
Kliem finali ta' Enrico Mizzi qabel mewtu [editja]
Enrico Mizzi, fuq is-sodda tal-mewt, qal testwalment dawn il-kliem, bil-lingwa Taljana:
Wara dik il-frażi, dar fuq ibnu, illum il-Monsinjur Fortunato Paolo Mizzi fundatur tal-Moviment Azzjoni Soċjali, u qallu dejjem bit-Taljan:
Il-funeral statali [editja]
Wara mewtu [editja]
Referenzi [editja]
- Nerik Mizzi: il-ħajja ta' patrijott Malti (1975) Malta: Lux Press.
| Predeċessur Sir Ugo P. Mifsud |
Kap tal-Partit Nazzjonalista 1942-1950 |
Suċċessur |
| Predeċessur Pawlu Boffa |
Prim Ministru 1950 |
Suċċessur |
