Grammatika Maltija

Din għandha tkun paġna ta' referenza għall-grammatika Maltija. Biex tiddiskuti fuq il-grammatika Maltija mur fuq il-paġna tad-diskussjoni.

L-Alfabett

A

B

Ċ

D

E

F

Ġ

G

GĦ

H

Ħ

I

IE

J

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

W

X

Ż

Z

a

b

ċ

d

e

f

ġ

g

għ

h

ħ

i

ie

j

k

l

m

n

o

p

q

r

s

t

u

v

w

x

ż

z

L-istorja ta' l-alfabett hi kkaratterizzata mhux biss minn varjetà ta' simboli għal kull ittra, imma wkoll minn varjazzjoni fl-ordni ta' l-ittri. Waħda mill-bdiliet fis-sekwenza hija ta' l-ittra GĦ li, minflok bejn il-G u l-H, tiġi bejn in-N u l-O.

ara Lingwa Maltija.

Il-vokali

A/a, E/e, I/i, IE/ie, O/o, U/u

Il-vokali tal-leħen

Il-vokali tal-leħen tidħol f’kelma biex inkunu nistgħu nlissnuha tajjeb. Din tidħol quddiem :

• konsonanti likwida (l,m,n,r,għ), eżempji :

ilbiesi nilagħbu nisirqu.

• quddiem konsonanti mtennija

ridt iddur riedet iddawwar irrid immur

• plurali ta’ sillaba waħda meta nużawhom ma’ Kliem il-Għadd (in-numri) minn 2 sa 10,

eżempji : żewġt itfal tlitt ibniet erbat iħbieb ħamest idjar sebat ibliet tmint ifran disat iklieb għaxart iħmir

• ‘s’ jew ‘x’ meta jinzertaw ħdejn konsonanti oħra u jkollhom l-artiklu, eżempji:

l-iskola l-ixkupi l-istejjer

v

Il-konsonanti

Assimilazzjoni

L-Assimilazzjoni issehh meta konsononati jinstemgħu mod differenti milli kif jinkitbu. L-assimilazzjoni tal konsonanti tinqasam fi tnejn : Shiha ; meta l-assimilazzjoni tkun tidher, ezempju : ix-xemx mhux il-xemx ghax 'x' hija konsonanta xemxija Parzjali ; Meta il-bidla tkun tinstema` biss u ma tinkitibx Din tinqasam fi tnejn : Rigressiva ; meta l-ittra ta` wara tinfluwenza lil dik ta` quddiema u ghalhekk tinstema mod iehor ez : dħul tinstema tħul Progressiva ; meta l-ittra ta` quddiem tinfluwenza lil dik ta warajha u tbiddel il-hoss ez : ġkieket .instema ġgieget

Tipoloġija tal-verb

Il-forom

• 1.Kiser, Rikeb, Feraħ, Ħarab, Xorob.
• 2.Kisser, Xemmex, Kerrah (NB h mhux ħ)
• 3.Bieraħ, Qârar, Bierek, Fiehem, Qiegħed
• 4.Ra (wera)
• 5.Tkisser, ixxemmex
• 6.Tbierek, tqârar, tqiegħed
• 7.Nkiser, ntrabat, nxtamm
• 8.Ltaqa'
• 9.Sfar, Sbieħ, Twal, Qsar, Qriegħ, Ħdar, Ċkien
• 10.staħba, stħarreġ, stkerrah (NB h mhux ħ)

Kif tiftakarhom?

• 1. kollha verbi ewlenien
• 2. it-tieni konsonanti tal verb ewlieni mtennija (mtwala) [tieni - zewġ ittri]
• 3. l-ewwel vokali tal-verb ewlieni mtawla f’ ie jew a [tielet - bierah]
• 4. ezempju wieħed biss (wera)
• 5.Inzidu ‘t’ fil-bidu tat-tieni forma.
  Jekk il-verb jibda b’dawn il-konsonanti : ċ, d, ġ, s, x, z, ż bit tikka, it-t tinbidel u ssir bħalhom
• 6.Inzidu ‘t’ fil-bidu tat-tielet forma.
  Jekk il-verb jibda bil-konsonanti ċ, d, ġ, s, x, z, ż, [sitt - t] it-t tinbidel u ssir bħalhom
• 7.Inzidu ‘n’ jew ‘nt’ ma’ l-ewlieni.
  Il-konsonanti ‘n’ u ‘t’ jinfirdu meta l-ewwel konsonanti tkun ‘s’ jew [seven - n]
• 8.Inzidu ‘t’ wara l-ewwel konsonanti tal-għerq.
  Tgħallem għazel bejn ftiehem tas-sitt forma u ftehem tat-tmien forma.
• 9.Titnissel minn aġġettivi biss u jkollha sillaba waħda b’vokali twila.
• 10.Inzidu ‘st’ ma’ l-ewlieni jew it-tieni forma. Xi wħud huma mnissla minn nomi.

v

Il-pronom

Pronomi Pronomi Magħżulin huma dawn - Jiena, inti, hija, huwa, ahna, intom, huma.