Diana Scultori Ghisi

Minn Wikipedija, l-enċiklopedija l-ħielsa
Aqbeż lejn: navigazzjoni, fittex
Diana Ghisi

Diana Scultori Ghisi jew Diana Mantovana jew ukoll Diana Mantuana (Mantova, 1547Ruma, 1612) kienet artista inċiżura manjerista Taljana li kienet attiva fis-seklu 16 u l-bidu tas-seklu 17.

Daħla[editja]

Ir-Rinaxximent premezz tal-bidliet kulturali (bħall-moviment lejn l-umaniżmu) ippermetta lill-artisti nisa li jidhru u jagħmlu fama internazzjonali. Mill-ħafna pubblikazzjonijiet artistiċi disponibbli għalihom, in-nisa Taljani setgħu jiksbu ċertu għarfien li tahom edukazzjoni aħjar u b'hekk iffavorixxa l-iżvilupp tagħhom.

Il-bidla fil-moralità ħalliet in-nisa jistudjaw l-arti [1], għalkemm il-parti l-kbira tal-artisti nisa tgħallmu l-arti fil-familja tagħhom minn missierhom u jew ħuthom subien. Madankollu kienet ħaġa rari li tifla titħarreġ fis-sengħa tal-inċiżjoni u tagħmel minnha karriera pubblika, kif ġara fil-każ ta' Diana Scultori Ghisi [2].

Bijografija[editja]

Diana Scultori Ghisi kienet waħda mit-tliet ulied bniet ta' Giovanni Battista Mantuano (inċiżur tal-qorti Mantovana) li għallima l-pittura u l-inċiżjoni. Mhux biss kienet magħrufa għall-inċiżjonijiet tagħha ta' sbuħija kbira, imma kienet ukoll reġistrata bħala l-ewwel mara awtorizzata li tbigħ xogħolha taħt isimha.

Fl-1575 iżżewġet lil Francesco da Volterra (magħruf wkoll bl-isem Francesco Capriani), arkitett għadu jibda, u l-koppja marru joqgħodu Ruma biex jagħtu spinta lill-karrieri tagħhom[3]. F'Ruma, Diana kisbet il-fama ta' negozjanta iebsa. Fl-1576, talbet il-qorti papali fejn uriet l-inċizjonijiet tagħha, il-permess li tbigħ xogħolha taħt isimha stess (Diana Mantuana jew Diana Mantovana) u kisbet dan il-permess. Għenet ukoll lil żewġha fil-karriera tiegħu ta' perit billi kisbitlu ordnijiet importantanti.

Diana kienet magħrufa bħala mara grazzjuża u edukata ħafna. Barra n-negozju, kienet tieħu ħsieb il-familja tagħha. Ommha armla u oħtha xebba kienu joqgħodu magħha u ma' żewġha[2].

Matul is-snin 1500 l-artisti raw il-libertà tagħhom ristretta minħabba r-regoli stretti imposti mill-knisja. Jekk il-knisja kienet tqis xogħol bħala dissidenti, l-artista kien jista' jiġi skomunikat, immultat jew jitlef il-proprjetà tiegħu.

Nafu li Diana bidlet il-firma tagħha bosta drabi fi żminijiet differenti matul ħajjitha. Fil-parti l-kbira tax-xogħlijiet tagħha ffirmat bl-isem Diana Mantuana jew Diana Mantovana. M'hemm l-ebda xogħol magħmul minnha ffirmat bl-isem Scultori.

Diana kienet waħda mill-ftit artisti nisa msemmija minn Vassari fl-edizzjoni ta' Le Vite tal-1568[4].

Ġie kkalkulat li Diana pproduċiet 62-l inċiżjoni matul ħajjitha u adottat b'suċċess stili differenti matul ħajjitha kollha. Waħda mill-inċiżjonijiet l-aktar famużi tagħha hi voluta jonika mżejna b’mod eleganti b'ħannieqa tal-weraq tal-akantu u fjuri. Ix-xogħlijiet tagħha kienu differenti minn dawk ta' żmienha u jvarjaw mill-parti l-kbira tax-xogħlijiet popolari l-oħra tal-epoka. Fil-gwarniċi tal-inċiżjonijiet tagħha insibu bosta versi ta' dedikazzjoni bil-Latin ifaħħru l-ħidma tal-istudenti tal-arkitettura. Barra mill-bosta modi ta' firma, Diana kienet magħrufa wkoll għad-dedikazzjonijiet twal imdaħħlin fix-xogħlijiet tagħha [2].

L-aħħar xogħol tagħha kien stampat fl-1588, bit-titlu Qabar fil-manjiera ta' Nogari. Wara l-mewt ta' żewġha Francesco de Volterra, Diana żżewġet lil Giulio Pelosi, arkitett ieħor. Baqgħet Ruma sa mewtha fil-5 ta' April 1612. Ħafna mill-inċiżjonijiet tagħha ġew stampati wara mewtha.

Referenzi[editja]

  1. ^ Women artists: Encyclopedia II- Women artists-renaissance era
  2. ^ a b c Evelyn Lincoln, Making A Good Impression: Diana Mantuana (Renaissance Quarterly; 1997), 1-30
  3. ^ Library and Research Center (Clara Database of Women artists)
  4. ^ Mantuana [Ghisi; Mantovana; Scultori], Diana, (Grove Art Online. 20 October 2006), 1

Ħoloq esterni[editja]

  • Library and Research Center. Clara Database of Women artists. National museum of Women in the Arts. [1]
  • Evelyn Lincoln. Making A Good Impression: Diana Mantuana. JSTOR. 1997. Renaissance Society of America. [2]
  • Women artists: Encyclopedia II- Women artists- renaissance era. The Global Oneness Commitment. The Global Oneness Commitment. [3]