Ġużè Diacono
Ġużè Diacono, bin Francis Xavier u Victoria, mwielda Meli, twieled fil-Belt Valletta fl-24 ta’ Novembru, 1912 u miet fl-2002. Huwa awtur ta’ bosta kitba letterarja. Studja fl-iskola Stella Maris (Sliema), St.Paul’s (Valletta) u fl-Università ta’ Malta, fejn kiseb id-Diploma ta’ Prokuratur Legali (1938); iżda flok il-professjoni legali għażel dik letterarja, ta’ ruħu għall-ġurnaliżmu, beda bħala 'News Editor' tat-"Times of Malta", aġixxa ta’ editur tas-"Sunday Times of Malta" u għal xi żmien kien korrispondent tar-Reuter; fi żmien il-Gwerra, 1939-1945, ġie trasferit fir-redazzjoni ta’ "Il-Berqa", waqqaf il-paġna ta’ li "sports" bil-Malti u ħtieġlu joħloq diversi espressjonijiet sportivi u b’din il-kitba miġbura nsibu sħieħa ta’ l-arti tal-futbol lokali: fetaħ il-paġna ta’ kuljum tal-fiction u bdieha bit-traduzzjoni ta’ "The Rosary", ir-rumanz magħruf ta’ Florence L.Barclay.
Din il-paġna għadha tixxandar sal-lum, 1960, b’kontribuzzjonijiet ta’ diversi awturi Maltin, xjuħ u żgħażagħ, iżda l-biċċa l-kbira huma ta’ Diacono. Xandar bosta taħditiet minn fuq ir-Rediffusion speċjalment fis-serje Kotba x’taqra u tagħrif u tagħlim dwar l-arti drammatika. It-traduzzjonijiet tiegħu mill-Ingliż u l-Franċiż ta’ letteratura ta’ awturi kbar għanew ħafna l-letteratura Maltija. Il-kitba ta’ Diacono hi realistika, naturali, oġġettiva skond is-suġġett: rumanz, novella, rakkont, dramm, kummiedja. Dan nosservawh fid-drammi tiegħu.
Huwa kien membru akkademiku tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti; ko-fundatur tal-Għaqda ta’ Awturi Maltin. Irreveda u ppublika d-dizzjunarju Ingliż – Malti ta’ Dun Karm Psaila.
Pubblikazzjonijiet:
Drammi
• Salib ħaddieħor
• Ruħ Imxekkla
• L-Għarajjes
• Id-Dar il-Kbira
• Nebħ il-hemm
• Ħaddieħor
• L-Għarusa (1964)
• Kollox bis-sod
• Il-Maskri tar-Ruħ
• Magħkom nibqa’
• L-Għajn
• Ebda Jies
• L-Ixkora
• Ir-raġel li kienet tħobb (1954)
• Kemm Għaġġel! (1956)
• L-Ewwel Jien (1963)
• Il-Martri ta’ l-Unganda (1964)
• Erwieħ Marbuta (1966)
Novelli
• Serenata
• Il-Ġnien
• Kif sar sinjur
• Il-Qanpiena misħuta
• Qrara ta’ mejta
• Iz-Zija Tonin jagħmel biċċa xogħol
• Qatel lil Martu
• L-Kagħka tas-Sinjura Kamilla
• Dak li nħallu warajna
• Missieri u ħija u ommi
• Gaspard imfejjaq
• Sidtna ta’ Guadalupe
• Il-Milied ta’ Kelinu
• Tancredi
• Rica u Tancredi
• It-Tfajla li pinġiet imrewħa
• Seba’ Sigħat
• Pjanista u Mara
• Dinja Tiegħu
• Ulied il-Qanfud
